21 april 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Het winstseizoen is goed losgebarsten. Winsten vielen behoorlijk mee, waren beter dan gevreesd, naar het lijkt toch net hoger dan vorig jaar. Dat was eigenlijk ook wel verwacht. De guidance had wat beter moeten zijn in enkele gevallen.  De economische groei in de VS lijkt ongeveer 2,5% te worden in het eerste kwartaal en lijkt niet te verbeteren. Dat levert betere winsten op dan gedacht voor het eerste kwartaal, maar de guidance wordt minder uitbundig. Er was omzetgroei, maar geen winstgroei gemiddeld genomen. Marges onder druk. Er is weinig pricing power en dat zien we terug in lager dan verwachte inflatie gezien o.a. de lage werkloosheid. 

Beurzen waren weer eens uitermate kalm. Er was niets echt nieuws onder de zon. Mueller rapport als verwacht (impeachment Trump kansloos, maar er blijft genoeg te bekritiseren), het lijkt langzaam de goede kant in te dobberen in de handelsonderhandelingen met China. Aantrekken van de groei zoals men al hoopte met bevestiging hiervan in China (6,4% groei in het eerste kwartaal, echt beter dan verwacht, een V-herstel) en fors herstel van de detailhandelsverkopen in de VS in maart (+1,6% na enkele zeer zwakke maanden ervoor). Groei van de productie in de VS is nog slecht, veel slechter dan de ISM aangeeft, ook slechter dan de iets voor lopende surveys van de Phillyfed en Empire State, al zijn die minder uitbundig.

De beter dan verwachte detailhandelsverkopen lijken de onvrijwillige voorraadopbouw gestopt te hebben. Veel minder groei (0,2%) voorraden groothandel in maart dan in januari/februari (1,2%).
Starts op de huizenmarkt waren nog steeds veel lager dan het jaar ervoor, maar alom verwacht men nu herstel. Want hypotheekaanvragen om huis te kopen omhoog en sentiment huizenbouwers NAHBMI weer iets omhoog.
Leading indicators over maart +0,4%, een verbetering ten opzichte van de 0,1% van februari.
Al met al is men de groeiverwachtingen voor China en de VS voor 2019 iets aan het verhogen. Men heeft het niet meer over een recessie maar een ‘soft patch’.

Inflatie(verwachting) stijgt, maar de kerninflatie daalt een beetje. Dat lijkt om te slaan, maar banken houden vast aan eerst nog wat verdere daling. Ze hebben opgegeven dat de lage werkloosheid tot flink hogere inflatie leidt, maar er komt toch doorwerking van hogere olieprijzen, meer huurstijging door plotseling meer schaarste op de appartementenmarkt, iets te lage inflatie van gezondheidszorg. De echte angst is dat de lagere winstmarges en hogere loonstijging tot hogere prijzen leiden tegen de zwakke pricing power in.
In Europa wil het allemaal nog niet erg, maar ook hier is er hoop op verbetering. Europa hobbelt meestal betrouwbaar achter verbetering in China en Amerika aan. Flash PMI’s industrie waren weer bar en boos slecht in Duitsland, maar uit bijvoorbeeld Italië hoort men weer wat meer opbeurende geluiden (ex Juventus, dat uitgeschakeld werd door een club die door hen te min werd geacht voor de Champions League en 25% minder waard schijnt). En de Duitse ZEW-verwachtingen krult omhoog, niet alleen voor Duitsland maar ook voor de hele eurozone en Japan..


14 april 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Het was pas op de plaats en +0,5% voor de S&P500 vanwege Disney en de eerste, meevallende winstcijfers van banken en de rozige commentaren van Jamie Dimon van JP Morgan daarbij. Uber gaat aandelen op de beurs brengen en waarschuwt misschien nooit winst te gaan maken.

De hoofdlijn inflatie was met 0,4% 0,1% hoger dan verwacht, maar de kerninflatie was met 01,148% lager dan verwacht (wel op basis van een andere, lagere metingsmethode voor kleding). De kerninflatie van de producentenprijzen viel wel ietsje tegen. Niet verontrustend, maar wel hogere inflatie door de hogere olie- en voedselprijzen. sommigen zien nu wel een meer opgaande trend door andere zaken dan meer loonstijging.
Er blijven geluiden komen dat de FED de inflatie laag vindt en ook Draghi was duiverig, maar zei niets plezierigs over TLTRO's.

Het consumentenvertrouwen ging iets omlaag volgens het survey van de University of Michigan, maar het vertrouwen van midden- en kleinbedrijf volgens NFIB ging ietsje omhoog. Hypotheekaanvragen om een huis te kopen stegen ook vorige week. Initial claims voor werkloosheid werden tot verbazing van velen weer lager op 196.000 slechts.
Nieuwe orders daalden. Vacatures (Jolts report) daalden behoorlijk.

China zag een sterkere groei van de export (+14,2%) dan verwacht, maar import viel meer dan verwacht terug. Kredietgroei lijkt sterker. Een en ander nog steeds vertekend door het altijd net iets anders vallende Chinese Nieuwjaar. Goed genoeg echter om een bevestiging te zien in betere groei in China. ook bevestigd door hogere metaalprijzen.

Brexit is voorlopig uitgesteld naar Halloween, maar de polls in Engeland laten no een groot ongeloof zien in een uittreding voor of op 31 oktober.

De tegenstelling tussen obligatiemarkt (het gaat verkeerd met groei) en aandelenmarkt (het gaat Goldilocks)


De beurzen zijn prima hersteld na kerstmis en het momentum lijkt zo sterk dat men bang moet zijn nog meer van de stijging mis te lopen als men niet koopt (FOMO: the fear of missing out). Die koersontwikkeling wijst op een Goldilocks-macro van laag genoege inflatie om de centrale banken royaal te houden zonder vrees voor deflatie. Een recessie lijkt nog ver weg. Het neerwaarts momentum van macro-indicatoren lijkt te zijn gestopt en te draaien zoals in China, niet zo erg te zijn en iets te verbeteren (VS) of de neergang lijt te stoppen (Europa). Er komt herstel van onduidelijke kracht en centrale banken gaan dat herstel niet aborteren voor het levensvatbaar wordt (Yellen/ Bernanke hadden het er niet voor niets over in december dat de FED de economische cyclus vermoordt, de FED is lang niet altijd lief en de vingers van menig  president jeukten om te zorgen voor een meer welwillend oor bij de FED onder dreiging van oneervol ontslag en wat dies meer zij, Trump is niet de eerste die dit doet, Nixon maakte het bonter met als gevolg de uit de hand lopende inflatie va de jaren zeventig)..
De obligatiemarkt geeft geen herstel van de roei aan, geen kalmering voor de vrees dat we aan het einde van de cyclus zitten. Inversie van de rentecurve geft aan dat er een recessie in de VS heel wel kan gaan optreden over ongeveer een jaar, misschien later, misschien zelfs ietsje eerder.
Als dat gaat gebeuren, zal het flink bergaf gaan met de winsten en gaan de credit ratings in gestrekte draf het ravijn in. Nu al gaat het erg hard met de downgrades. Het raakt de credit spreads om duistere redenen nog niet. Op de aandelenbeurzen doen juist de cyclische aandelen (industrie, consumer discretionary) het heel goed ondanks steeds gecompliceerdere perikelen van o.a. de auto-industrie.

Vergeleken met kerstmis zijn de nodige zorgen verdwenen of minder geworden: de FED gaat de rente niet verder verhogen, eerder verlagen, de inflatie loopt niet uit de hand,, de handelsoorlog wordt niet nog erger, geen institutionele crisis vanwege onbetamelijke beschuldigingen aan het adres van Trump, China gaat niet een twee drie kopje onder.
Er zijn wel iets meer zorgen over schuldenmassa’s, waarderingen, winstgroei. De zorgen over de handelsoorlog zijn nog niet weg, die over economische groei ook niet.Maar nee, er is niet zo veel recessieangst als de rentecurve zou moeten oproepen.
Wie heeft er gelijk? Moet je aandelen toch maar door blijven kopen?
De Amerikaanse geschiedenis leert dat je eigenlijk altijd aandelen moet blijven door kopen, tenzij er snel een recessie komt van importante omvang. Als de rentecurve inverteert, dan gaan de koersen vaak nog een jaar lang omhoog. Bovendien rekent men bij aanvang van inversie er altijd op (nu is geen uitzondering) dat er deze keer geen recessie komt vanwege van alles en nog wat (nu: de FED is lief, volgend jaar verkiezingen, de rentecurve is alleen maar invers omdat de termijnpremie onheus negatief is geworden) .
Als het een recessie van niets gaat worden zonder overdreven waardringen (denk aan 1990/1991), dan zal timing vaak slecht uitpakken, omdat men dan te vroeg verkoopt en te laat terugkoopt. Als er iets op ons afkomt als de sluipkrach van 2000/2003, de kredietcrisis van 2008 of de oliecrises van 1973 en 1980/82 dan loonde het wel om ver van te voren in te pakken.
Vooralsnog lijkt het erop dat we geen enorm erge recessie gaan krijgen, omdat er niet zo veel slechte schulden zijn (er is voorzichtiger geïnvesteerd) en er geen inflatieprobleem lijkt te zijn, Maar de schuldenberg is wel enorm gegroeid sinds 2008. De cyclus is erg oud en te veel slecht geleide bedrijven zijn te lang in leven gehouden (meer een probleem in Europa dan in de VS). Daarom zijn diverse economen toch erg bang voor de komende recessie, te meer daar het begrotingstekort in de VS nu al zo groot is bij record lage werkloosheidsuitkeringen.
Veel hangt er van af of we een nu onvoorziene schok gaan krijgen van betekenis. Dat is per definitie moeilijk te voorspellen en niet iets om via timing op in te zetten.
Dan heb je nog waardering van aandelen. Dat geeft bijna nooit op tijd een signaal. Het geeft wel een aanwijzing of je kansen asymmetrisch slecht zijn, zoals in 1987 en 2000. Nu lijken waarderingen niet zo hoog, maar dat is vooral, omdat we sinds 1995 gewend zijn geraakt aan uitzonderlijk veel hogere waarderingen dan voor 1995, mede dankzij de FED (de Greenspan put, de negatieve correlatie tussen aandelen en obligaties die een laag portefeuillerisico belooft).
De recente Europese geschiedenis wijst op een ander gevaar: het langdurig uitblijven van winstgroei. En daardoor een achterblijvende beurs. Dat kan ook gebeuren zonder recessie. De hoge extra winsten uit sterke exportgroei lijken een illusie te worden bij de huidige politiek van Trump (gesteund door democraten) en de Chinese politiek om in 2025 alles zelf te maken, minder te importeren (ten dele ook, omdat men (vrijwel zeker weten op basis van de huidige enorme omvang) niet langer ongebreideld meer kan exporteren naar de VS). Lage economische groei heeft na 2008 gezorgd dat Europese aandelen nog steeds niet het winstniveau van rond 2007 bereikt hebben. Het is enigszins onduidelijk waarom de winstgroei zo is achtergebleven bij die van de VS. deels komt het door de lagere economische groei, deels door het wegvallen van extra groei door globalisering en deels door minder inkoop van eigen aandelen. Dat laatste is een zeer belangrijke reden waarom de Amerikaanse beurs het zo goed deed na 2008 vergeleken met Europa. Nog een belangrijke reden is financials. Die deden het na 2000 enorm goed in Europa vergeleken met de VS en na 2008 kwamen ze in een tomeloos diep dal waaruit de meeste Europese financials bij lange na niet uit gekropen zijn..
Ja, groei in de VS kan best nog jaren positief blijven, maar dat zal gaan via meer loongroei en meer overheidsuitgaven voor zorg en klimaat. Dat kan heel goed een zeer matige winstontwikkeling zijn, goed mogelijk door de hoge winstmarges van nu waar best wel iets van af kan zonder dat er te veel problemen ontstaan. Amerika krijgt een soort Europese groei, vooral bij een democratische president. Die hoeft er niet te komen, want er zijn genoeg deplorables die uit een soort masochisme toch dol graag op Trump stemmen die dan de belasting voor rijken en bedrijfsleven verder kan verlagen.

Het verhaal van de Amerikaanse geschiedenis wijst op doorgaan met kopen, het Europese verhaal op voorzichtigheid.
Veel hangt er van af of het inflatieverhaal Goldilocks blijft. Op korte termijn lijkt dat zo, maar bijvoorbeeld Ellen Zentner, de prima macro econoom voor de VS van Morgan Stanley) ziet inflatie nu toch wel heel veel meer oplopen dan zij vorige jaren dacht

(plaatje voor kerninflatie gemeten over het hele nationale inkomen, de lievelingsindicator van de FED. Deze kerninflatie PCE is (0,5% denkt men vaak) lager dan de meeste inflatie-indexen, omdat die o.a. deflatoire zaken meeneemt zoals investeringen, importen uit goedkope landen die duurdere goederen vervangt)
2,5% is niet zo heel veel, maar de trend is te erg omhoog en het niveau is ook een breuk (want vrijwel nooit boven 2,2%) met wat we sinds 1997 (de tijd van negatieve correlatie aandelen/obligaties met o.a. daardoor hosannawaarderingen) gewend zijn geraakt. Je moet met dat oplopen van de inflatie oppassen leerden we uit de jaren 70.

7 april 2019

Samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Opgewekte beurzen (S&P500 +2,1%) en een nog verder oplopende olieprijs ondanks wat tegenvallende voorraadopbouw in de VS. Men begint een opwaartse trend te ontwaren voor de verwachte winst een jaar vooruit voor de S&P500 en dat na maanden van neergang. Men begint weer veel in te zetten op een VIX die verder gaat tuimelen. 
Prima groei van de werkgelegenheid in de VS van 196.000 vorige maand na de fletse groei van 20.000, opwaarts herzien naar 33.000 van de maand ervoor. Ook gezien het grotere aantal sneeuwdagen dan normaal een beter dan verwacht herstel. Loongroei slechts 0,1% vorige maand, Werkloosheid bleef 3,8% en participatiegraad daalde 0,2 naar 63%. Goldilocks. Initial claims omlaag naar nieuwe laagten (202.000, maar eerder zagen we 190.000 voor dat dit naar boven werd herzien).

ISM manufacturing in de VS onverwacht sterk op 55,3 en de vlag ging helemaal uit oor de PMI van China. Ook elders waren de PMI’s vaak iets beter dan de flash PMI’s. De trend van negatieve economische verrassingen lijkt om. Alom begint men de groeiverwachtingen iets naar boven te stellen, vooral voor China maar ook voor de VS en Europa.
ISM non manufacturing in de VS daalde wel iets meer dan verwacht naar 56,9.
Retail sales over maart -0,2% maar 0,5% opwaartse herziening over februari naar 0,7%.Orders duurzame goederen -1,6% in februari (maar in de huidige tijden moeten we van die dingen af)
De Amerikaanse huizenmarkt vertoont steeds meer tekenen van herstel door de lagere hypotheekrente (flink meer hypotheekaanvragen, meer verkopen). Bouwproductie +1% over februari terwijl een daling werd verwacht vanwege de koude.

In Nederland vloog de inflatie omhoog naar 2,8% (het dubbele van de Eurozone) door de nodeloos koopkracht drukkende BTW-verhoging, d.w.z. de neerwaarts herziene groeiverwachting van 1,5% voor het BNP gaat tegenvallen. Wel heel erg veel mensen gaan er niet op vooruit in 2019.

De geruchtenmolen meldt dat Frankrijk akkoord is met opperhavik Weidmann als nieuwe baas van de ECB .

In Japan was er een onverwachte daling van de lonen met maar liefst-1,1%. De Tankan viel ook tegen.
De centrale bank van India verlaagde de rente met 1/4 %, terwijl men hoopte op -0,5%.

Trump dacht de handelsdeal rond te hebben, maar kon nog niet de datum voor een ceremoniële ontmoeting met Xi regelen. Trump lijkt van zijn plan afgestapt te zijn om de grens met Mexico te sluiten, want dat zou de economie te hard raken. Nafta 2 zit wel even wat meer in het slop.
Engeland moddert voort met de Brexit no-onderhandelingen. Oneindig uitstel is nodig voor May, maar de EU is nu boos over zo veel besluiteloosheid. Brexit is Brexit en niet eindeloos uitstel. 1016 dagen duurt het al en dat is een gevaarlijk aantal, navigatiesystemen raken het pad kwijt bij 1024. In het VK is de strijd om de opvolging van May begonnen.

Overpeinzingen: Goldilocks lijkt terug, maar voor hoe lang?


De economische data gaan in de richting van wat de beurs deed: herstel na de plotselinge inzinking sinds ongeveer eind 2018.
Trump lijkt een handelsdeal met China te gaan accepteren, waarbij China haast geen strobreed in de weg wordt gelegd voor verder uitrollen van de plannen voor made in China 2025, met enkele doorgaande ruzies over technologie, Huawei etc.
De PMI’s van China waren buitengewoon meevallend, de ISM manufacturing was veel beter dan verwacht, industriële productie in Duitsland is beter dan verwacht. Semi conductor bedrijven doen het ineens goed, de wegkwijnende verkopen van dure mobieltjes zitten kennelijk minder dwars.
De dienstensector is beter overeind gebleven dan de industrie, al daalde de ISM non manufacturing meer dan verwacht naar overigens nog steeds een goed niveau.
De plotselinge val en het herstel is in lijn met de groei van M1. De groei van M1 moet verder herstellen, anders lijkt het herstel broos te worden.
De groei van de werkgelegenheid in de VS was andermaal sterk, al daalde de participatiegraad wel iets. En viel de loonstijging iets lager uit dan verwacht.
De retail sales in de VS zorgden voor de grootste tegenvaller met -0,2% in februari en dat bij stijgende benzineprijzen.

Men was opgetogen op de dalende cijfers voor initial claims voor werkloosheid die weer op het record lage bodem niveau van ongeveer 200.000 liggen. D.w.z. lage kans op recessie in de komende twaalf maanden.
Een en ander staat in contrast met de obligatiemarkt voor staatsleningen. De rentecurve geeft een afzwakkende economie aan met flinke recessierisico’s over ongeveer één jaar. Dit risico wordt nog niet overgenomen door de credit markt: de spreads zijn weer heel laag geworden.
Het lijkt erop dat de obligatiemarkt iets te veel is vooruitgelopen op de omslag van de  FED richting verruimen o.a. via een draai van de inflatiestrategie richting gemiddeld 2% in plaats van oppassen voor meer dan 2% kerninflatie (van het BNP). Rentedaling zonder verslechtering van de macro vooruitzichten, zonder een duidelijker wordende lagere inflatie.

Die inflatie wil maar niet oplopen vanwege de lage werkloosheid, daarmee de gevestigde economische theorie (van de Phillipscurve) tergend. De olieprijs is wel opgelopen en daarmee ook de inflatieverwachtingen, al zijn die nog steeds lager dan voor de beursellende in de tweede helft van 2018 opnieuw begon. De olieprijs lijkt een speelbal van de beurzen te zijn geworden: de bodem valt er uit als de beurzen als een Boeing 737 Max met de neus naar beneden gaan en herstellen als de beurzen weer hemelwaarts groeien.


Ik ben al een tijdje te somber. Voor een deel is dat ingegeven door de beleggingskaart van de Kondratieffgolf, zoals Ter Veer en ik die in 209 doortrokken. Omhoog tot 2018 en daarna gemiddeld weinig lol en oppassen voor de grote val rond 2024-2027.
Als redenen voor die plotselinge daling zagen we afdwingen van hogere overheidsuitgaven bij  geen verder achterblijven van de loongroei bij de groei van de productiviteitsgroei en waarschijnlijk een crisis in China 9ooit gaat het fout met de te snelle schuldenopbouw, vooral nu de beroepsbevolking niet meer groeit, terwijl ie in de vorige decennia enorm groeide).
.Ooit zou er een eind komen aan de prachtige winstgroei versus de groei van het BNP en de loongroei van de modale man (een 'deplorable' tegenwoordig). 

De eerste stappen zie je via de opkomst van populisme, gele hesjes. Ontevredenheid..  Brexit. Trump. En iets hoopvoller: Abenomics.

In 2020 zijn er presidentsverkiezingen in de VS. Democraten hebben volgens de wedkantoren de beste papieren. Meer uitgaven voor zorg, klimaat en hogere minimumlonen. Dat lijkt geen goed nieuws te worden voor de winsten en inkomens van de rijkste 1%. Een lookalike van Piketty heeft de beste kansen. Sanders, Kamala Harris, Buttigieg, O’Rourke wellicht (Yang is te woest en Warren is te trots op haar gedeeltelijke afstamming van Neanderthalers en Indianen). Waarschijnlijk niet die aardige,fossiele, onhandig plagiërende, gerespecteerde Biden (die heeft een traditie van snel af te branden in de verkiezingsslag vanwege allerlei redenen, zie bijvoorbeeld Peggy Noonan https://www.wsj.com/articles/if-biden-runs-theyll-tear-him-up-11554420280 in de Wall Street Journal). Volgens JP Morgan hebben de democraten echter vrijwel geen kans omdat je een zittende president haast niet kunt verslaan, vooral niet bij de goede economische groei die zij verwachten en bovendien is Trump razend populair bij republikeinen en deplorables.

Beurzen hebben een goede neus voor de winsten na ongeveer één jaar. Die neus kan tijdelijk echter nog steeds wel in de verkeerde richting staan. Het huidige beursherstel wijst op een te snelle neerwaartse bijstelling van de winstvooruitzichten. De resultaten over het eerste kwartaal worden de eerste toets. Die is te doorstaan, want de verwachtingen zijn laag. Maar wat gebeurt er bij lage economische groei en hogere loongroei in 2020? Dan gaat het niet goed met de winsten.

Belangrijk is of er voldoende vertrouwen van het bedrijfsleven doorklinkt in die rapportages om weer meer te gaan investeren. Het gaat niet goed met de industrie en wel met diensten, dat zal bedrijven huiverig maken te investeren in vast kapitaal. Maar misschien is men wel door het dolle heen en grijpt men de kans aan te investeren tegen een lage rente zo lang  de FED die  nog richting 0% lijkt te sturen op instigatie van markten en Trump.

Einde van de cyclus, dat is de grote zorg. Dat wordt meer onafwendbaar naarmate er minder geïnvesteerd wordt en er minder extra goede mensen op de arbeidsmarkt zijn om vacatures te vullen. De wereldhandel moet herstellen tegen de trend van onvermijdelijk minder exportgroei van China richting VS in, tegen meer import van China uit de VS en minder van elders in.Tegen structurele problemen in van de autosector. Tegen de problemen van de Europese banken in, verergerd door strengere handhaving op witwaspraktijken. Tegen de omslag van fiscale verruiming naar verkrapping in bij de VS. De verhoging van de BTW in Japan zou voor de eerste keer geen recessie veroorzaken.
China moet doorgaan met monetair verruimen ondanks de handelsdeal (of dankzij), het herstel van de groei en de te snelle schuldgroei. De FED moet ophouden te luisteren naar economen die goede groei en hogere inflatie voorspellen, maar het oor meer te luisteren leggen bij pizzaboer Herman Cain, de nieuwe FED-lid-favoriet van Trump: we gaan van irrational exuberance van Greenspan naar irrationally dovish in naam van de zo groot mogelijke economische pizza..
Gaat dat allemaal goed? Na al die koersstijgingen en het nieuwe optimistische sentiment? Niets is onmogelijk.


31 maart 2019

Samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Bankaandelen hadden het even heel moeilijk en de ECB-gouverneurs leefden mee en bedachten speciale deposito’s waardoor de winsten van de banken niet al te veel zouden kelderen bij verdere verruiming van het monetaire beleid.

Mevrouw May had het nog steeds heel moeilijk met dat parlement dat alleen maar nee wil stemmen. Ze beloofde af te treden als ze haar deal goedkeurden. Nee dus. Nu belooft ze nieuwe verkiezingen als men niet akkoord gaat en dat is een fermere stok achter de deur. Nog steeds dreigt een tijdelijke harde Brexit, als men slechts akkoord weet te gaan met delen van het plan van May. Nee tegen referendum. Nipt.
In de VS zijn bedrijven bezeten in de weer met winstwaarschuwingen. Normaal een contrair signaal, maar nu bij stijgende beurzen is dat moeilijk voor te stellen. De winstwaarschuwingen komen niet onverwacht, de groei is laag, industriële productie (manufacturing) negatief en men heeft last van voorraadproblemen, exportproblemen, Apple flauwte en wat dies meer zij. Ook de verwachtingen voor 2020 worden nu geraakt: enige weken terug stond de consensus voor de S&P500 op 185 nu op 180.

Beurzen dus omhoog op veronderstelde verruiming van monetair beleid, terwijl ondertussen de FED de balans verkort. Wereldwijd was er recent wel afzwakking van de daling van de balansen van centrale banken.
Kerninflatie PCE in de VS was 1,8% over februari en maart lijkt 1,7% te worden. Goed nieuws voor de gelovigen die de centrale banken voor sinterklaas willen zien spelen.

Groei BNP over het vierde kwartaal werd 0,4% neerwaarts herzien op 2,2%. Winstgroei volgens de BNP-methode daalde 1,7% in het vierde kwartaal.
Initial claims voor werkloosheid vielen vorige week terug tot 211.000 en de huizenindicatoren verbeterden (vooral vergunningen, hypotheekaanvragen: de lagere hypotheekrente helpt). Alom wordt daarom na een zwak eerste kwartaal herstel in het tweede kwartaal verwacht in de VS. Investeringen zijn een beetje lauw en voorraden te hoog, maar een kniesoor die daar op let volgens de consensus. De handelsbalans verbeterde flink over januari.

Persoonlijk inkomen groeide 0,2% over februari en uitgaven 0,1% over januari, minder goed dan gedacht.
De samenvatting van 80 belangrijke surveys voor de Amerikaanse economie, de Chicago Activity Index daalde verder van -0,25 naar -0,29 over februari (bij -1 moet men pas gaan bibberen voor een recessie). Groei beneden trend, dat wel.

Wat betekent een omgekeerde rentecurve


Een vlakkere rentecurve  is een goede voorspeller van zwakkere groei en meestal ook dat de inflatie iets te ver is opgelopen.
Een omgekeerde rentecurve betekent dat de centrale banken (de FED in dit geval) een te krap monetair beleid hebben gevoerd en een ernstige groeiafzwakking niet meer te vermijden is. Een omgekeerde rentecurve is met stip de beste voorspeller voor een recessie in Amerika. Gemiddeld na ongeveer tien maanden treedt de recessie in. Dat gebeurt ook als de FED ondertussen aan het verruimen is verslagen.

Beurzen doen het bij inversie meestal niet onmiddellijk slecht. Meestal is er de eerste ongeveer drie kwartalen nog niets aan de hand, stijgen de koersen meestal nog. Niet altijd overigens. Het gaat erom of men verwacht dat de winsten in 2020 gaan dalen of niet. Op het ogenblik verwacht men bottom up zoals altijd ruim 10% winststijging en top down wat minder, maar meer dan 5%. Dat gaat natuurlijk niet gebeuren bij een recessie, dan dalen de winsten met minstens 20% en met een beetje pech meer dan 40%.

Banken hebben problemen omdat door een omgekeerde rentecurve hun marge onder druk staat. Ze moeten meestal vooral leven van de mismatch, van kort inlenen tegen een lage rente en lang uitlenen tegen een hogere rente. Banken worden zo gedwongen om de kredietopslag te verhogen en om voorzichtiger te worden. De deplorables lopen tegen veel hogere rente aan op hun kredieten zoals autoleningen en credit card schuld. Banken worden strenger en laten de zombiebedrijven dan uiteindelijk toch maar failleren, want de slechte lening doorrollen kost nu extra geld.

Elke keer dat de rentecurve inverteerde na de Tweede wereldoorlog riep men dat deze keer een omgekeerde rentecurve niet betkende dat een recessie nabij was, want ‘this time is different’. De FED is immers aan het verruimen en die hogere credit spreads zijn nog steeds laag. Het gaat goed op de arbeidsmarkt en er zijn weinig faillissementen.
Zo ook deze keer. Nu voegt men o.a. toe dat de inversie is ontstaan door belachelijke voorkeur van pensioenfondsen en risk parity hedge funds voor lange leningen, waardoor de termijnpremie (de risicopremie voor het nemen van duratierisico) record negatief is. Als die termijnpremie normaal zou zijn, dan was er geen inverse rentecurve.

Bovendien hebben we nu president Trump die voor een wonderbaarlijke groei zou moeten zorgen in het verkiezingsjaar 2020, anders kan hij herverkiezing op zijn buik schrijven.
Democraten zijn niet van zins om Trump die wonderbaarlijke groei in 2020 te gunnen, want daarvoor zullen de uitkeringen verhoogd moeten worden en niet verlaagd zoals Trump meldt. Meer geld naar gezondheidszorg, terwijl conservatieve rechters met meer succes Obamacare ongrondwettig aan het verklaren zijn. Dan pas mag er veel meer geld naar defensie. Alles bij elkaar wordt dan het begrotingstekort zelfs voor Trump dan te gortig (om nog maar niet te spreken over de Tea Party  die bij zo’n grote tekorten Trump weg wil hebben). Stimuleren via meer geld voor infrastructuur is te laat, dat kost gewoon meer tijd. Trump wil dat à la Juncker financieren via speciaal op te richten infrastructuurbanken, maar hier is nog geen sprake van en democraten zien hier niets in. Via vergroting van het overheidstekort kan er weinig extra geld komen en vooral ook niet op tijd..

Een en ander betekent dat er waarschijnlijk een recessie gaat komen in de VS. Die kan al beginnen na het derde kwartaal, maar het kan ook pas rond het tweede of derde kwartaal van 2020 zijn.
Dan pas mag het begrotingstekort nog groter worden. En groter worden zal het bij het record lage aantal werklozen met uitkering nu, dan meer geld voor infrastructuur en zorg en defensie. Democraten zetten in hun verkiezingsprogramma dat een en ander maar simpelweg gefinancierd moet worden via onderhandse leningen bij de FED tegen 0% rente. Dat mag in het kader van de nieuwe theorie van Modern Monetairy Theory.


24 maart 2019

SAMENVATTING FINANCIEEL ECONOMISCH NIEUWS VAN DE AFGELOPEN WEEK


We moeten nog bijkomen in Nederland van de klappen van de wieken van de uil van Minerva: Forum voor Democratie de grootste partij. Een ruk naar rechts populisme dat gaat een Nexit, de klimaatverandering is een hoax en al het aardgas moet uit de grond van Groningen gehaald worden. Misschien dat Baudet ook in de leer is bij het uilskuiken van Minerva. De meeste andere partijen wisten ui te leggen dat ze eigenlijk gewonnen hadden, ook al verloren ze zetels. Carolien moet Rutte nog meer gaan bijstaan. De Turkse lire heeft ook steun nodig. Biogen ook na teleurstellende testen Alzheimer onderzoek. Boeing ook in problemen na afzeggen orders door Garuda. 
Oliemaatschappijen hebben al voor $1 miljard zitten lobby-en na het klimaatverdrag van Parijs en met toenemend succes. FVD; Nederland is maar een stip op de landkaart, ook al hebben we grote raffinaderijen en zijn we een enorme exporteur van vervuilende agrarische producten.

Voor beurzen volstrekt oninteressant, waarschijnlijk idem voor het rapport van Mueller (kans impeachment Trump duikelde wel hierdoor bij wedkantoren) en het korte uitstel van de EU voor het regelen van een Brexit. Een miljoen betogers tegen brexit gaat het niet tegenhouden, zo lijkt het.

Beurzen waren eerst in opperbeste stemming omdat de FED maximaal zat te tortelen als een duif (inclusief lagere 'dots'voor hun rentevoorspellingen) en een mooie Phillyfed die wijst op herstel voor het tweede kwartaal. Op vrijdag maakten de obligatiebeleggertjes, geschrokken als ze waren van de ineen zijgende   Europese flash PMI’s (Duitsland onder 50),  duidelijk dat het toch niet zo goed zit met de groei in Europa (via een negatieve rente) en Amerika (bijna omgekeerde rentecurve).
CEO sentiment wijst op afzwakkende investeringsgroei in de VS, met de huizenmarkt lijkt het echter wat beter te gaan door de lagere hypotheekrente.Sentiment huizenbouwers NAHBMI stabiel  op degelijke 62.

Leading indicators +0,2%. Voorraden groothandel +1,2% vorige maand na +1,1% de maand ervoor (=voorraadcorrectie nodig).

18 maart 2019

zijn de beurzen te optimistisch?


Ik zie overoptimisme over 
*de handelsdeal met China, die is volgens China niet voor juni enigszins rond
*de kracht van de fiscale stimulering van China, 
*de mogelijkheden van Trump om de economische groei te stimuleren in verkiezingsjaar 2020 (de democraten zouden gek zijn om republikeinse paradepaardjes als meer uitgaven voor defensie te helpen terwijl gesnoeid moet worden op uitkeringen). Infrastructuurinvesteringen van de overheid kosten meer tijd dan nog over is voor Trump. Particuliere investeringen in infrastructuur zijn wel betrekkelijk sterk, maar daar ziet men geen reden harder te gaan omdat er een verkiezingsjaar komt.

*Er is overoptimisme over stijging van de winstmarge en stijging van de omzet. Export en investeringen groeien helemaal niet harder dan het BNP. Winstmarges verbeteren niet als productiviteitsgroei afneemt (want groei lager dan in 2018) en loonstijging versnelt.

*Er lijkt overoptimisme over de FED en daardoor is de geprijsde volatiliteit te laag in aanmerking nemend dat de groei niet zo best is.


De angst voor een recessie is misschien nu wel groot genoeg, maar die voor stagnatie niet.

17 maart 2019

Samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


De beurs kreeg de opgaande lijn weer te pakken zonder echt verblijdend nieuws. Beurzen zijn weer heel erg rustig, gekalmeerd en de obligatiemarkt is nog rustiger.

Het nieuws viel ietsje mee en men hoopt wat duidelijker dat MMT, moderne monetaire theorie, waarbij de overheid met geld mag smijten dat opgehoest wordt door de centrale banken terwijl die blij zijn met iets meer inflatie dan de in hun ogen te lage die we gehad hebben. Men hoopt dat de dots met de rentevoorspellingen van de individuele leden van de FED wijzen op geen verhogingen in 2019 en 2020, maar als de FED de verwachtingen van de economen volgt en niet die van de markt, dan zullen de dots rentestijging aangeven.
In de VS waren de inflatiecijfers in de prik+0,2% en kerninflatie 0,1%.
De industriële productie groeide met 0,1% over januari. Opwaartse bijstelling van -0,6 naar -0,4 over december, zodat we nog steeds iets onder het novemberniveau lijken te zitten. Retail sales januari +0,2% iets beter dan de -0,1% verwacht (ex auto’s +0,9%). December werd neerwaarts bijgesteld van -1,2% naar -1,6%. Orders duurzame  goederen +0,4% beter dan de -0,6% verwacht. Optimisme midden- en kleinbedrijf (NFIB) ietsje verbeterd na al die dalingen. Consumentenvertrouwen zat sterker in de lift. Volgens het JOLTS-rapport is het aantal vacatures verder toegenomen in januari, er blijven meer vacatures dan werklozen.
Verkoop nieuwe huizen daalde meer dan verwacht. Vervoer per spoor nam wat af, en de havens aan de westkust hadden het ook minder druk.

Al met al lijkt de afzwakking van eind 2018 niet door te zetten in de VS, maar de groeiverwachtingen voor het eerste kwartaal worden verder neerwaarts bijgesteld richting vrijwel 0. Er is groeiend vertrouwen dat het tweede kwartaal beter wordt op basis van hersteld consumentenvertrouwen en lichtpuntjes voor de woningmarkt door de lagere rente.

In het VK blijft men massaal tegenstemmen. Tegen Europa, tegen no deal, tegen deal van May. De EU lijkt langdurig uitstel te willen geven, maar kan plotseling de hakken in het zand zetten en bijvoorbeeld Europese verkiezingen eisen rond 23 mei. In het huidig tempo is rond het jaar 2100 de Brexit bijna rond. Ach, in Nederland stemmen ook steeds meer mensen tegen en daardoor dreigt het Forum Voor Democratie de grootste partij te worden.

In China is het nog niet duidelijk of de neerwaartse trend van de groei van retail sales en productie aan het stoppen is, maar alom is er veel hoop dat de fiscale en monetaire stimulering net genoeg gaat werken om ongeveer 6% groei te gaan krijgen. Van de VS moet de yuan sterk blijven, anders geen handelsdeal en dat lijkt te gaan worden afgesproken. Erg vlot gaat het niet (China denkt aan een top met Trump ergens in juni of later), maar met houwdegens als Lighthizer aan het roer is dat niet te verwachten, hoe zeer Trump ook zijn koers wendde richting een snelle deal.

postzegelveiling: wisselbrief voor afkoop slaven in Suriname

Op de postzegelveiling van Corinphila kocht ik afgelopen zaterdag een wisselbrief waarmee de vrijlating van een aantal slaven in Suriname werd betaald na de afschaffing van de slavernij in 1863. Nederland/ Suriname was heel laat met de afschaffing van de slavernij, alleen de VS deden het nog later, in 1865 en daar was een enorme burgeroorlog voor nodig. Slaven was het grootste onderdeel van de rijkdom van de witte mensen in het zuiden van de VS. De bedragen op dit soort wisselbrieven zijn vaak daarom behoorlijk (fl 30.000 in dit geval in een tijd dat mijn huisje aan de grachten van Amsterdam ongeveer fl 5.000 waard was en het modale inkomen ongeveer fl 1000 per jaar).

Links staat het wapen van Suriname toen: een koopvaardijschip in ovaal met aan weerszijden een indiaan met pijl en boog.

Er was een ambtenaar die dit regelde, vaak Andries Daniel Charlouis (1814 geboren in Emden, Oost Friesland) en overleden in 1880 in Paramaribo. Hij had als beroep Koloniaal Ontvanger & Betaalmeester. Zijn naam staat daarom vaak op dit soort wisselbrieven. In dit geval fl 30.000 te innen via de Colonial Bank in Londen, die veel vestigingen had in West Indië. (Ik weet niet of die Colonial Bank iets te maken had met Foreign and Colonial, F&C waarvoor ik een tijd heb gewerkt).

De wisselbrief is getekend door de gouverneur van Suriname toen, Van Landsberge. Er zijn nog stempels zichtbaar van Becker en Tulp in Amsterdam en Frankfurt.
En uiteraard ook een pondzegel (foreign bill) uit de tijd van Victoria, ook altijd leuk.


10 maart 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Beurzen gingen heel langzaam maar gestaag omlaag, met uitzondering van de Chinese die panisch reageerde op de extreem slechte handelscijfers van China, opmerkingen van de regering dat de stijging op de beurzen te hard was gegaan en Xi, die bij bezoek aan Trump in Florida niet overvallen wil worden met een laatste gril in het handelsdictaat dat de VS aan China wil opleggen (zoals Trump met Kim Jong Un probeerde, maar faalde).

De groei van de werkgelegenheid was volgens de eerste raming slechts 20.000 in de VS, terwijl ADP eerder vorige week 183.000 nieuwe banen telde. Men ziet het als correctie op de te sterke cijfers over januari en deels is veroorzaakt door de polar vortex die banen kostte in de bouw en horeca. Dat zou ook de reden zijn van de daling van het vervoer per trein.
De loongroei accelereerde van 3,1% naar 3,4% op jaarbasis in februari. De werkloosheid daalde naar 3,8%, omdat de ambtenaren van de government shut down weer meetelden.
Het handelstekort nam sneller dan gedacht toe over december.
ISM non manufacturing kwam duidelijk sterker binnen dan verwacht (59,7 ofwel +3) en dat wijst op 3,9% groei, inclusief andere nowcast cijfers ziet men echter slechts 0,5-1,5% groei over het eerste kwartaal in de VS. Bouw -0,6%.
De productiviteitsgroei over het vierde kwartaal was 1,9% (=0,1% versus Q3), maar arbeidskosten per eenheid product versnelde van +1,6% naar +2%.

De ECB schroefde de verwachtingen voor groei en inflatie behoorlijk terug. Dit maakt het pad vrij voor hulp aan banken (via ongeveer gratis TLTRO leningen, toch maar weer) en beloftes de rente in 2019 niet te gaan verhogen. De dollar werd hierop sterker en goud zwakker.

 Men roept steeds luider dat men de slechte macro cijfers over februari moet vergeten, dat er meer tekenen lijken te zijn dat het beter zal gaan in China, dat de kredietimpuls, TSF etc,, de fiscale stimulering zal gaan werken. Men gaat de BTW verlagen voor bedrijven, zodat ze meer winst kunnen maken.

Leading indicators zwakken ook in Japan af en dan moet men nog de verhoging van de BTW gaan kijgen, de afgelopen keren goed voor flink lagere groei.

zoals mijn moeder al zei: het is niet wijd, maar lastig op zijn tijd


De beurzen wilden voor het eerst dit jaar niet verder omhoog. Men werd een beetje minder blij met de nakende handelsdeal. Deze is niet zo nakend en Xi wil pas een afspraakje maken met Trump als alles rond is en dat is het kennelijk nog lang niet. Geen ultimatum zoals die arme Kim overkwam, want in Azië is men niet zo van nee-zeggen.

De macrocijfers waren slecht, met als lichtpuntje de dienstensector in diverse landen waaronder de VS (ISM non manufacturing mooi omhoog).
De markten kregen een kleine hartverzakking van de slechte Chinese handelscijfers, maar deze lijken enigszins vertekend door het Chinese nieuwjaar. Het Amerikaanse handelstekort verslechterde meer dan verwacht over december en dat bij snel stijgende olieproductie.
Het eerste kwartaal belooft mondiaal zeer zwak te worden. Amerika sluit zich deze keer aan bij het zwakke Europa en het kwakkelende Azië.

De waarschuwingen voor een recessie zijn de laatste weken steeds luider geworden. Eerst was er alleen maar de vlakke rentecurve, voor sommige stukken zelfs invers in de VS, maar nu zijn er enige signalen bijgekomen. Initial claims voor werkloosheid hebben hun dal bereikt, de winstmarges hun top en met autoverkopen gaat et niet goed. Het sentiment van midden- en kleinbedrijf in de VS, NFIB, heeft ook zijn top gezet. Het beste nieuws is nu geweest voor de arbeidsmarkt, de winsten en het vertrouwen. Dat bevestigt dat we laat in de cyclus zitten.

China leidt de wereld en dan vooral de PMI’s en de geldgroei M1 en dat wijst op nog meer zwakte in het tweede kwartaal. Delen van de eurozone dreigen in recessie te komen, waaronder Duitsland, Frankrijk en Italië (dat laatste land zit al in recessie).

De groei in de VS zwakt af, kan zich niet langer aan de malaise in de wereld onttrekken nu de fiscale impulsen minder worden. Dat hoeft nog geen recessie te betekenen, maar het is wel slecht voor winstgroei. Hogere loonstijging en lagere productiviteitsstijging maakt lagere winstmarges. De sterke dollar helpt de resultaten in de VS ook niet.

Alle hoop is gevestigd op fiscale verruiming van Trump voor het verkiezingsjaar, maar de kans hierop smelt weg. Democraten weten niet goed wat ze willen en wat ze willen is veel te duur. Men is te veel bezig met het aanvallen van Trump en promoten van voorlopig onhaalbare voorstellen over klimaat en gezondheidszorg met name. Er is nog geen begin gemaakt met concrete plannen voor investeringen in de infrastructuur. Dat betekent dat deze te laat gaan komen voor de verkiezingen. Alleen private infrastructuurinvesteringen gaan goed, o.a. nodig om de enorme olievloed te transporteren. Het begrotingstekort is zo groot geworden dat er geen geld is voor nieuwe wensen zo lang de economie niet in recessie is. Het zal nog een hele klus voor Trump worden om de defensie-uitgaven op peil te houden want de automatische piloot (sequester) zet hier vanaf half 2019 het mes in. Trump moet zich verdedigen tegen impeachment en loopt achterstand op bij plannen maken voor economische stimulering, voor het opzetten van bijvoorbeeld een infrastructuurbank. Democraten weten dat ze een slechte economie nodig hebben anders gaat hun waarschijnlijk zeer linkse kandidaat de verkiezingen niet winnen van Trump. Geen reden voor democraten om mee te werken aan stimulering van de economie volgens republikeins recept. De republikeinen willen absoluut niet werken volgens democratisch recept en voilà, daar is de stagnatie.

Dat klinkt allemaal niet zo heel erg bevorderlijk voor hogere koerswinstverhoudingen op korte termijn, ook al doen Powell en adjudant Williams nog zo lief. De markt is een soort rupsje nooit genoeg en wil nu al QE, lagere rente, concrete plannen voor stimulering door de overheid en meer zekerheid over de handelsoorlog, niet dat getreuzel met China en dreiging voor Europese autofabrikanten.

3 maart 2019

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

MSCI besloot 20% van Chinese aandelen toe te laten in plaats van 5%. Wereldwijd gingen koersen daarop omhoog. De koersbewegingen zijn rustig geworden en het 40 weeks gemiddelde werd goed vastgehouden. De rente liep iets op.
Cohen probeerde Trump als doorgewinterde boef af te schilderen, maar maakte toch niet zo veel indruk. Trump was er niet blij mee, na door Kim Jung Un afgescheepte te zijn met voorstellen waarop hij (gelukkig) geen akkoord kon geven. Powell kreeg er van langs , omdat de dollar te sterk zou zijn. Zijn (Humphrey Hawkins) getuigenis voor het parlement bracht niets nieuws. Lighthizer mocht ook vragen van het parlement over de handelsdeal met China beantwoordden. Trump wordt een beetje ongeduldig dat Lighthizer maar geen knopen doorhakt.

de ISM daalde, maar niet erg genoeg om een daling van de industriële productie te verwachten. 54,2 is niet slecht. De Chinese PMI is net onder 50 en ook die in Japan en in diverse Europese landen (Nederland nog iets boven 52).

Men begint meer te geloven dat het in China beter zal gaan door minder onzekerheid, de nakende handelsdeal en fiscale en monetaire stimulering.

De groei in de VS over het vierde kwartaal was 2,6% beter dan gedacht, o.a. door groei consumptie en investeringen inclusief voorraden. Die voorraden moeten worden afgebouwd en dat drukt de groei in het eerste half jaar van 2019. High frequency indicatoren wijzen op zwakke groei in het eerste kwartaal, ook in de VS.
Housing starts vielen zeer veel omlaag, maar vooruitkijkende indicatoren zoals hypotheken om een huis te kopen lijken te wijzen op herstel. Het consumentenvertrouwen was sterk in herstel.
Persoonlijk inkomen was -0,1%, veel slechter dan verwacht.

Olieprijzen blijven goed liggen, stijgen zelfs iets op meevallende olievoorraden in de VS. De olieproductie in de VS stijgt hard en is nu duidelijk groter dan die in Saoedi-Arabië en Rusland.

De capriolen rond Brexit doen steeds sterker vermoeden dat er uitstel gaat komen.
India en Pakistan raakten weer eens slaags, maar waarschijnlijk niet te erg, maar meer dan Frankrijk en Nederland na de actie van Wopkito om onaangekondigd 14% van AirFranceKLM te kopen.