10 jaars stijging S&P500 en inflatie: hoge inflatie zo gek nog niet

Als je moet gaan voorspellen wat aandelen in de komende tien jaar gaan doen, dan helpt het als je weet wat ze de afgelopen tien jaar gedaan hebben. Maar sterk is dat verband niet (na een slecht decennium (Juglar)volgt meestal een goed decennium (juglar), maar je kunt daar beslist niet op rekenen, het verband is vrij zwak.

Veel beter, maar nog steeds niet zeer sterk, is het verband tussen inflatie en de beurzen. Ik ben opgegroied met de steeds stelliger wordende mening dat inflatie slecht is voor aandelen, dat alleen disinflatie de beurskoersen omhoog kan stuwen. Maar het plaatje hierboven dat de 10-jaarsstijging van de S&P500 laat zien vergeleken met de inflatie in de tien jaar daarvoor ( versterkt met een factor 35), dan zie je een redelijk positief verband.

Vlak voor 2000 stegen de koersen volgens dat inflatiecriterium veel te veel en daarna veel te weinig. Je kunt hopen dat na de te grote daling, ver onder wat het inflatieverband veronderstelt, er een inhaalslag komt. Als de aandelenstijging alleen uit de inflatie moet komen, dan moet je rekenen met bescheiden stijgingen van de S&P500, overigens ongeveer wel zoals ze gemaakt worden in ALM-studies.

Voorraden nieuwe huizen veel te laag in VS

Het plaatje van Benderly laat zien dat de huizenvoorraden stevig aan het dalen zijn. Vooral de voorraden van nieuwe huizen zijn extreem laag. Huizenbouwers hebben al bijna geen voorraden meer (d.w.z. het hoort dadelijk heel erg goed te gaan met hun winsten, ze hoeven niet meer zo veel af te schrijven op te duur gekochte grond etc.).
Het grote blok aan het been blijven de foreclosures en eigenaren die nog een leeg huis over hebben. Daardoor is er weinig hoop dat de huizenmarkt snel gaat herstellen. Als die poel van verderf van foreclosure opgedroogd is, dan kan het ineens heel hard gaan.
Er staat ook een heel reservoir aan nieuwe gezinnen klaar als de werkgelegenheid wat beter aantrekt. Sinds 2006 zijn er veel te weinig gezinnen gevormd (zie bovenste plaatje van Benderly). Als daar een inhaalslag komt, een heel normale voorspelling, dan kan het ineens verbazingwekkend goed gaan met de huizenmarkt (in 2013 bijvoorbeeld, hopelijk eerder)

Wanneer vliegt Griekenland de Eurozone uit

Ik heb me laten overhalen dat het meest waarschijnlijke scenario voor de Eurozone is dat minstens een land (Griekenland) en misschien nog (meer, voorlopig alleen Portugal) de Eurozone zal gaan verlaten.
De situatie is onhoudbaar in Griekenland, er komt geen eind aan de bezuinigingen als ze in de Eurozone blijven en daarom moet een keer de pijn genomen worden. Alleen als tot een complete fiscale unie wordt besloten in de Eurozone, dan is Griekenland te redden. Die complete fiscale unie komt er in vrijwel geen enkel land door in de eurozone als je het voor legt aan het volk en als je het via verdragen regelt dan ben je nog wel een jaar of tien zoet.

In Portugal suggereert men al dat ze een keer flink willen devalueren en dan via een soort ERM systeem (waarbij de ECB intervenieert wat waarschijnlijk geld zou gaan kosten) moet de nieuwe escudo behoed worden voor een verdere grote val.
In steeds meer landen maakt men plannen hoe men een break up van de Eurozone moet doorkomen. Dat is ook al een slecht teken.

Er is overigens wel een redelijke kans dat als men komt tot het Griekenland uit de eurozone schoppen dat er dan wel tijdelijk geld gedrukt wordt door de ECB en dat de aandelenmarkt er positief bij gaat liggen als een en ander redelijk ordelijk zou gebeuren. Als de break up beperkt blijft tot Griekenland en misschien Portugal (basisscenario) dan hoeft de economische schade niet zo heel groot te zijn.

Bij Intrade kun je zien dat aan het break up scenario zo'n 60% kans wordt toegedicht.
Uit een grote enquête onder institutionele beleggers zie je iets meer optimisme, slechts ongeveer de helft ziet een break up. Als ze daar een kwartaal voor moeten prikken, dan is het tweede kwartaal van 2012 het meest populair.

N.B. wat er allemaal gebeurt in de eurocrisis blijft hoogst onvoorspelbaar en een en ander zal wel heel anders gaan dan hierboven beschreven.

Goudprijs volgens groei valutareserves: geen stijging, daling als Italië en Portugal verkopen

In de vorige post kon je zien dat de goudprijs heel erg sterk reageert op veranderingen in de reéle rente. De laatste jaren reageert de goudprijs echter nog sterker op de verandering van de valutareserves in de wereld.
Het plaatje laat de zesmaands groei zien van de valutareserves en de goudprijs.

Je kunt nog niet zien dat de groei van de valutareserves negatief aan het worden is in het derde kwartaal en waarschijnlijk nog negatiever in het vierde kwartaal. Die groei wordt negatief door de sterkte van de dollar en de zwakte van de euro en veel valuta's van opkomende landen. Nog belangrijker is dat de grote oppotter van valutareserves, China, geen groei zag van de valutareserves in dollars gemeten (ook rekening houdend met daling van de euro was er weinig groei van de valutareserves).

Sommige economen zoals Napier zijn heel overtuigend aan het uitleggen dat de groei van de valutareserves van China voorlopig heel laag blijft of zelfs negatief wordt (het overschot op de lopende rekening is plotseling verdwenen en hot money ook, nu men plotseling bang wordt dat de yuan niet meer verder zal appreciëren tegen de dollar).

Het is interessant omte zien welke theorie de goudprijs het beste gaat verklaren in de komende jaren, de reële korte rente of de groei van de valutareserves. Voorlopig zet ik in op de theorie van de groei van de valutareserves.

Misschien dat beide theorieën de mist ingaan, omdat de markt bang wordt dat Italië en Portugal een groot deel van hun goud gaan verkopen. Ze hebben relatief veel goud en bergen schuld, dus weg met dat goud zou je zo zeggen, zo hoort men steeds meer op de markt.

Goudprijs naar $4380 volgens reële rente

Voortbouwend op het model voor de goudprijs van Elfenbein, warover ik al eerder geblogd heb en vooral ook blog Ecompic heeft http://profitimes.com/free-articles/gold-model-forecasts-4380-gold-price/ nog wat zitten rekenen.
Elfenbein zegt dat de goudprijs op jaar basis acht keer het verschil tussen 2% en de reële korte rente stijgt.
Als je nog meer van de variantie van de goudprijsfluctuaties wil verklaren dan stelt proftimes dat je uit moet gaan van hoe veel de reële rente lager is dan 2,15% (iets meer dan de 2% van Elfenbein) en dat de gevoeligheid voor de reële rente lager is dan 8, eerder 6,9 of nog wat lager.
Als je uitgaat van de huidige korte rente en inflatie van 4,44% (het gemiddelde van de afgelopen twee decennia), dan gaat de gooudprijs over twee jaar naar $ 4380.

Ik denk dat de inflatie duidelijk lager dan 3%, eerder 2% gaat worden in de komende twee jaar en dat de korte rente als Bernanke woord houdt (als hij niet al eerder oneervol is ontslagen door Newt) de korte rente dichtbij 0 blijft. Ook QE3 komt er aan, ook al meldde de FED gisteren dat QE3 nog even weg blijft.
Dan stijgt de goudprijs minder, maar de $ 3000 komt wel in zicht.

banken doen steeds groter beroep op de ECB

Dit is een van de favoriete plaatjes van Bianco. De interbancaire markt zakt steeds verder weg. Men leent alleen nog maar van de ECB. Men krijgt steeds minder geld toegeschoven van de Amerikaanse geldmarktfondsen. De eurotop heeft dit nog niet verminderd.

Nederlanders krenten met kerst

The Economist had als plaatje van de dag de geplande kerstuitgaven per land afgezet tegen het inkomen per hoofd. Nederland springt er totaal uit, wij geven vergeleken met ons inkomen meer dan de helft te weinig uit aan de kerst. Nu hebben ze niet gecorrigeerd wat sinterklaas uitdeelt, maar toch, het lijkt erop dat we de opperkrenten zijn in de wereld met kerst. De optimale cadeaustrategie zou kunnen zijn op 5 december naar Nederland en op 25 decmeber naar Luxemburg, daar hebben ze het grootste gat in de hand met de kerst.

Lichtpunten in de VS: werkge;legenheid NFIB en hogere belastinginkomsten

Het economische nieuws uit de VS is de laatste tijd meevallend. De twee plaatjes hierboven zijn daar voorbeelden van. Het midden- en kleinbedrijf gaat weer meer mensen aannemen, in ieder feval de intenties dit te doen zitten flink in de lift volgens de NFIB.
Ook de belastinginkomsten rijzen weer de pan uit. Veel inkomstenbelasting betalen betekent dat er meer verdiend wordt en dat is een goed teken.

Hogere dividenden helpen koersen het beste omhoog

De tabel van Strategas laat zien dat het verhogen van het dividend het beste gewaardeerd werd op de beurs in de VS. Ook was men blij met het aflossen van schulden. Wat men beslist niet wist te waarderen was het oppotten van cash en daar niets mee doen. En het plaatje onder de tabel laat zien dat dat nu net is wat iedereen aan het doen is: cash, cash, cash dat wil men hebben. Zo graag zelfs dat je ziet (in de kwartaallijkse flowanalyse van de FED) dat de schulden van het bedrijfsleven oplopen tegelijkertijd met al die nieuwe cash.

EBA verstoorde eurofeestje met zijn hogere bankkapitaaleisen

De beurzen reageerden niet geamuseerd op de nieuwe bevindingen van de EBA over de benodigde versterking van het kapitaal van de Eurozome banken van € 106 miljard naar € 115 miljard. Daar kwamen de verhalen weer van de Commer und Schmerz bank, die maar weer eens een keer genationaliseerd zou moeten worden. Sommige Landesbanken hebben wel erg enthousiast CDS protectie geschreven.
De EBA had ook onderzocht dat 55 van de 65 banken uit hun rapportage in zeer ernstige mate staatsleningen van de PIIGS hadden gedumpt. Je krijgt als bank geen goed rapportcijfer meer als je te veel van die dingen hebt. Ze hebben nu nog maar voor € 513 miljard aan schulden van de PIIGS landen. Sommige banken gingen tegen de trend in zoals de Landesbank van Baden Wurtemberg, die verhoogde zijn PIGGS leningen met € 3,7 miljard.

Toch verwacht o.a. JP Morgan dat diverse banken weer Italiaanse en Spaanse staatsschuld gaan kopen voor looptijden tot drie jaar nu de ECB voor 1% geld uileent aan de banken en daar voor deze banken toch wel een leuk winstje mee behaald zou kunnen worden. Men verdenkt de Italiaanse staat dat deze de Italiaanse banken flink onder druk gaat zetten tegen een schappelijk prijsje geld van de ECB door te sluizen.
Als meer banken via de ECB trachten rijk te worden, EFSF, ESM op gang komen, SMP doorgaat en het IMF ook inspringt, dan lijkt er genoeg geld te komen om alle PIIGS te financieren in de komende tijd.

Als Merkel woordt houdt en er geen Private Sector Involvement, zelfs niet van banken nodig is in de komende tijd, dan begint het toch wel heel erg aantrekkelijk te worden voor banken om geld uit te lenen aan bijvoorbeeld Italië voor 6%.Wie weet is de combinatie 3 jaar lenen tegen 1% bij de ECB, ESM, EFSF, ESM, IMF, SMP goed genoeg om een gamechanger te zijn.

Eurotop biedt vooruitgang

Vandaag heb ik samen met Michiel de Bruin het volgende verhaal over de Eurotop opgehoest:

Positieve uitkomsten:
* Het belangrijkste is de belofte dat er geen nieuwe Private Sector Involvement (PSI) komt, waarbij banken moeten bijdragen via schuldafschrijvingen aan bijvoorbeeld het Griekse drama. Eén en ander zal voortaan in overleg met het Internationaal Monetair Fonds (IMF) gebeuren. Er moeten nog meer maatregelen genomen worden om PSI echt te kunnen voorkomen. Op dit nieuws daalden de renteverschillen van Italië en Spanje met Duitsland aanzienlijk.
* Er is een duidelijke intentie bij de politici in de eurozone om richting een fiscale unie te gaan. Dit wordt niet afgedwongen via een nieuw Europees verdrag en is daarom minder geloofwaardig. Men gaat meer dan voorheen streven naar overheidstekorten van minder dan 0,5% (de gouden regel gaat uit van 0%) en een land krijgt een boete bij tekorten boven 3%. Binnen twintig jaar moet de overheidsschuld kleiner dan 60% van het BNP zijn.
* Meer directe betrokkenheid van het IMF: Europa zal € 200 miljard extra kapitaal in het IMF storten.

Verder was er ook positief nieuws vanuit de Europese Centrale Bank (ECB):
* De ECB verlaagde de rente met 0,25% en verleende nieuwe lange kredietfaciliteiten aan het bankwezen. Het ECB zal meer betrokken worden bij de oplossing van de crisis: President Mario Draghi liet doorschemeren dat de bereidheid hiertoe groter wordt als er een soort fiscale unie komt. De markten reageerden negatief toen Draghi benadrukte dat geld drukken niet past in het mandaat van de ECB, geschoeid op de leest van de Bundesbank en dus tegen de principes van de ECB is. Hij gaf aan dat er de komende tijd geen kans is op ongelimiteerde steun van de ECB bij het opkopen van staatsleningen (het zogenaamde quantitative easing).
De ECB gaat waarschijnlijk wel door met het Securities Market Programme (SMP), de laatste tijd voor maximaal € 20 miljard per week.

Negatieve uitkomsten:
* Politici doen nog steeds alles om de status quo te handhaven. Dat is niet goed genoeg om het vertrouwen van de markten te winnen. De economische en financiële trends van de crisis gaan nog steeds de verkeerde richting in en de uitkomsten van de Top kunnen dit niet keren. De gehoopte BAZOOKA bleef derhalve uit.
* Het VK is zich los aan het maken van de EU. Dat is een hindernis om nieuwe verdragen te sluiten en zodoende nieuwe Europabrede maatregelen te nemen.
De verwachte groei in de EU daalt en dit verergert de problemen, vooral bij nog meer overheidsbezuinigingen. Zelfs als de ECB ongelimiteerde steun biedt, zijn deze problemen niet weg. Aan dit probleem had meer aandacht besteed kunnen worden. Overigens blijft het ondanks bezuinigingen waarschijnlijk dat de groei in Europa in de tweede helft van 2012 weer gaat aantrekken.
* De financieringsbehoefte van vele Europese overheden blijft problematisch groot, mede door de recessie die in het vierde kwartaal van 2011 is begonnen in de eurozone. Dit is door de Eurotop niet veranderd.

Conclusie:
Zoals aangegeven heeft de Eurotop zowel tot positieve als negatieve aspecten geleid, maar de gehoopte BAZOOKA is uitgebleven.
Het is de vraag of de markten genoegen nemen met dit resultaat; grote volatiliteit blijft waarschijnlijk.
Het F&C basisscenario blijft dat de situatie in de Eurozone zal stabiliseren. De economische groei ondervindt tegenwind door alle overheidsbezuinigingen, maar de pijn zal geleidelijk afnemen. De euro zal overleven, maar het is zeer wel mogelijk dat Griekenland en misschien ook Portugal de eurozone zullen verlaten. Het staartrisico - het risico dat de situatie explodeert in de EU en de Eurozone - blijft bestaan.

Samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Iedereen leefde naar de Eurozone top van afgelopen donderdag en vrijdag toe. De meeste beleggers hielden hun hart vast, omdat zo snel geen fiscale unie in elkaar getimmerd kon worden en het na elke eurotop snel weer bergaf ging.
Van tevoren lieten Merkozy uitlekken wat ze bekonkeld hadden (goede voornemens om nu echt zondaars te straffen die er fiscaal een potje van maken, extra kapitaaluitbreidingen van de hulpfondsen en vooral pogingen om de banken geen verlies meer te laten lijden via Private Sector Involvemnent).
Na een beetje paniek in de VS donderdag pakte de markt de uitkomst vrijdag positief op. De versterking van het kapitaal van het IMF met € 200 miljard werd als positief gezien en men gelooft dat het de meeste landen menens is met fiscale bezuinigingen. Dat is natuurlijk allemaal niet zo best voor de groei in 2012 nu alle eurozonelanden nog meer gaan bezuinigen dan men al van plan was (Nederland € 6 tot 10 miljard zo denkt men).
Of de reactie van de beurzen op de top zo positief blijft valt te bezien. Er is geen bazooka die alle schulden financiert of wegblaast en die gaat er ook niet komen ook, zoals JanKees de Jager goed uitlegde in Buitenhof. De meeste landen kunnen de garanties niet geven omdat ze die niet kunnen betalen (inclusief Frankrijk) of omdat ze electoraal dit niet kunnen (Duitsland). Nederland wil wel wat extra garanderen, maar dan kom je in de verste verte niet in de buurt van het bazookabedrag van € 2000-3000 miljard dat nodig is om alle speculanten onmiddellijk te laten afdruipen.
Ook het schisma dat dreigt tussen de Eurozone en het nieuwe United Evil Empire is niet positief.

Positief is wel dat het ESM naar voren wordt gehaald en de uitgifte van eurobonds op een kier staat bij flinke stappen richting fiscale unie. Als ESM, EFSF en IMF geld uit de markt halen voor Italië, Spanje etc. is dat een hele verlichting van de noden op de markt, misschien wordt dat wel onderschat. Geen nieuwe PSI is niet officieel, maar wel meer plausibel sinds de top, de schietgebedjes van van Rompuy daarover worden mischien verhoord.

De ECB verlaagde de rente en kwam met extra hulpmiddellen voor banken om langer bij de ECB te lenen. Dat is zeer positief, maar de markt knoopte aanvankelijk alleen in de oren dat de ECB niet all in gaat, niet oneindig leningen van de PIIGS gaat kopen. Maar Draghi maakte wel uidelijk dat de ECB voorlopig wel doorgaat met kopen van PIIGS leningen.

Het belangrijkste economische nieuws kwam uit China waar de inflatie van 5,5% naar 4,2% daalde en het nu heel duidelijk is dat het monetair beleid aanzienlijk versoepeld gaat worden met verlagingen van de reserve ratio requirements en ook de rente.

In de VS daalden de initial claims voor werkloosheid naar 381.000 en dat wijst erop dat het tempo van de banengroei eerder aan het stijgen is dan aan het dalen.
De groei van M2 is nog steeds aan het versnellen en deze leading indicator staat daarmee op mooi weer voor de VS. De ISM van de dienstensector viel met 52 iets tegen, maar is niet zorgelijk. De hypotheekaanvragen om een huis te kopen gingen 8,3% omhoog (zeer volatiel cijfer). Het consumentenvertrouwen volgens de Universiteit van Michigan steeg. Het handelstekort over oktober daalde.
Amerika zit goed op koers voor een groei van 3% in het vierde kwartaal.

In Duitsland stegen de nieuwe orders met 5,2% Negatieve groei in het vierde kwartal is daardoor onzeker), maar de export zit wel in de krimp.

De beurs in de 18de eeuw: VOC

René Willemsen hield afgelopen vrijdag de tweede lezing bij de VBA over beurzen in de 18de eeuw.
Pas aan de hand van de Amsterdamsche Courant kunnen vanaf 1723 de koersen van de de VOC in Amsterdam betrouwbaar afgelezen worden. In de 18de eeuw was de VOC een slecht aandeel, het zat in een structureel dalende trend en in 1796 ging de VOC failliet (de staat nam alles over). De VOC was de eerste multinational en had buiten Nederland zijn eigen wetten.

René had ook grafieken over het dividendrendement (ongeveer 3,5%, soms meer) en de koerswinstverhouding (ongeveer 20 of iets meer). Hoe die winst bepaald werd is iet altijd even duidelijk, hij zou niet goedgekeurd worden onder IASB tegenwoordig. Men hield zich vooral vast aan het dividendrende ment. Als de heren zeventien aangaven dat er meer dividend betaald kon worden, ging het kennelijk goed met de VOC. De VOC betaalde bijna heel zijn winst uit aan dividend. Dat dividend kon ook uitgekeerd worden in specerijen en de VOC zorgde er dan voor dat de prijs van kruidnagelen etc niet beneden een bepaalde garantieprijs zakte. Af en toe moest er bij geleend worden om het dividend uit te betalen of te investeren (er werden geen nieuwe aandelen uitgegeven met een uitzondering voor de stadhouders).
Na 1780 gaat dat mis en keert men (via leningen) een tijdje drie keer zo veel uit als er verdiend wordt. De tijden waren slecht, door misoogsten zat de wereld in een depressie die de Franse Revolutie veroorzaakte. Nederland was definitief zijn handelshegemonie kwijt geraakt aan Engeland en stelde niet meer zo veel voor op financieel terrein na 1780, na tot een eind in de 18de eeuw nog het belangrijste financiële centrum in de wereld geweest te zijn (het relatieve financiële verval van de Nederlanden kwam later dan het economische verval). Na verder wanbestuur ging de VOC failliet, na bijna twee eeuwen het belangrijkste aandeel in de wereld te zijn geweest.
De Engelsen namen alle belangrijke handelscentra over van de VOC met uitzondering van Indië. Men pakte Ceylon (Cey-Lon= Seij-lan= Zee-land) en Raffles Maleisië/Singapore bijvoorbeeld.

René liet ook berekeningen zien van de samenhang met de koersen van andere belangrijke aandelen in die tijd, zoals de WIC en de Engelse Bank. Die correlaties waren heel erg laag, niet torenhoog zoals tegenwoordig. Die bedrijven hadden dan ook last van andere oorlogen, misoogsten en een opgaande conjunctuur in Engeland versus neergang in ons jan-salie-geest-land van de 18de eeuw.

(afbeelding is uit Kabaal aan de beurs door René Willemsen, aan te vragen bij zijn vermogensbeheerbedrijf IBS)

Yuan niet meer sterk

De laatste tijd is de yuan aan het verzwakken, althans de termijnkoersen. Men denkt dat de rente gaat dalen en de PBoC geen sterkere yuan wil, nu de economische groei in China zo duidelijk aan het afzwakken is.
In 2008 gebeurde dit ook en dat was geen goed teken.De markt ziet kennelijk weer problemen voor China en men twijfelt aan de soft landing gezien alle speculatie in vastgoed en maar raak lenende provincies.
De zwakte van de yuan is ook vreemd, omdat men gecommuniceerd heeft dat de yuan sterker zal worden. Het is een waarschuwing voor al te groot optimisme over de metaalprijzen denk ik.
De soft landing van China is vermoedelijk niet in gevaar, omdat men de kredietgroei kan laten toenemen en de sociale woningbouw nog flink kan accelereren.