22 augustus 2013

rente stijgt wel erg veel zelfs vergeleken met positieve econimische verrassingen

De rentestijgingen zijn de laatste tijd bar en boos geweest voor de belegger in obligaties. In 1994 werden de verliezen nog gematigd door de rente-inkomsten, maar die zijn tegenwoordig verwaarloosbaar. De rentegevoeligheid is door die lage rente veel hoger dan bijvoorbeeld in 1994. Daarom zijn de totale verliezen nu groter dan in een vergelijkbaar aantal maanden van 1994. Toen duurde het langer en was de gifbeker nog niet leeg.
Is er nu iets ergers gaande dan de rentekrach van 1994? De FED roept voortdurend dat een 1994 krach echt niet de bedoeling is en echt niet zal gebeuren. De cijfers zijn voorlopig anders. De verliezen zijn enorm. De belegger in lange staatsobligaties weet niet wat hem overkomt. De veteranen die 1994 meegemaakt hebben kunnen het zich nog wel voorstellen.
Het momentum van de economische verrassingen in de VS (CESI USA in het plaatje) en Europa lijkt getopt te hebben. Betekent dit dat de rentestijging wel even mooi genoeg is geweest?

In het plaatje staat het momentum van de rente (10 jaar staat gedeeld door tien weeks voortschrijdend gemiddelde). Dat piekt de laatste tijd voordat de Citigroup Economic Surprise Index piekt. Dus dat die laatste index nu piekt klopt met het afnemende momentum van de rentestijging.
Die verrassingen zeggen dus niet zo veel over de rente, het verband ligt andersom.
Maar och, het momentum van de rente lijkt dus gepiekt te hebben en kan nog steeds zeer flink afzwakken. Op die basis zou de rente wel eens even uitgestegen kunnen zijn

waarom is de dollar zo zwak tegen de euro

De dollar wordt meestal sterker wanneer het renteverschil tussen Amerika en Duitsland oploopt, zie plaatje. Nu zitten we in zo'n periode dat het tegenovergestelde gebeurt. De vorige periodes dat dit gebeurde laten zien dat dan nogal eens de trend van de dollar tegen de euro verandert.

De dollar is nu zwak terwijl de aandelenbeurzen ook zwak zijn. Tot voor kort was er een sterk negatieve correlatie tussen de dollar en de aandelenbeurzen. Nu even niet. Dat kun je verklaren uit het nog harder stijgende optimisme over de macro in Europa dan in de VS. Beurzen dalen, maar de renteverschillen van Italië en Spanje met Duitsland gaan omlaag, heel curieus. Dit lijkt overigens tijdelijk. Slechte beurzen zullen vermoedelijk wel weer gaan samenhangen met oplopende rentes in Zuid Europa.

en de sombere verhalen tuimelen ineens over elkaar heen

Terwijl in de VS de economie aantrekt, getuige de cijfers van de huizenmarkt, net wealth effecten, zoals beschreven bij het goede nieuws van de afgelopen wek en een en ander in Europa ook beter aan het gaan is getuige de ISM's, mooie economische groei in Duitsland en om onduidelijke redenen ook in Frankrijk, verbeteringen in Spanje en Italië zie je ineens uit het niets sombere verhalen opdoemen.

Net nu de cijfers uit China weer wat beter zijn geworden (of dat doorzet na zo'n extreme hittegolf in het derde kwartaal weet ik niet) en je stabilisatie ziet in Brazilië, meevallende groei in Taiwan, Polen en Hongarije, zie je horrorstories over India (stagflatie bij een instortende rupee, nu tot overmaat van ramp leidend tot torenhoge prijzen voor uien, nu al zichtbaar in grote volksoproeren die deze hoge uienprijzen niet langer pikken) en Indonesië verschijnen, met op de achtergrond zorgen over de munten van Zuid Afrika en Turkije.
Heel wat valuta's van de Opkomende Landen krijgen op het ogenblik een stevige opdonder. Die val moet bestreden worden met hoge rentes en in sommige gevallen smelten de grote valutareserves als sneeuw voor de zon.
In sommige andere landen vallen de cijfers ineens enorm tegen (Thailand, Zuid Korea).

Sommige optimisten beginnen wat bleekjes te worden zoals Joshua Brown van The Reformed Broker die zich een hoedje schrok van de performance van de high yield ETF-en die hij ziet als de van hun stokjes vallende kanaries in de kolenmijn. Ze dreigen het loodje te leggen http://www.thereformedbroker.com/2013/08/21/chart-o-the-day-what-are-junk-bonds-trying-to-tell-us/

Om de aandacht af te leiden schrijft de Wall Street Journal over de slechte kwaliteit van de stokbroden in Frankrijk tegenwoordig, niet  voldoende doorbakken. Men steekt de draak met de recessie in Nederland.

Een en ander is allemaal de schuld van Bernanke, zo lees je overal.
Terugnemen van QE, hoe durft hij, goed dat hij ontslagen wordt. Minder QE zorgt voor een ernstig liquiditeitsprobleem voor diverse Opkomende Landen omdat allerlei westerlingen ineens hun geld terugtrekken uit Opkomende Landen om het thuis op deposito te zetten.
Vandaag bibberde men over de notulen van de laatste vergadering van de FED. Men kon er niets nieuws uithalen, maar men werd er toch weer wat neerslachtiger van. Aandelenkoersen blijven goed overeind dankzij Apple (volgend jaar moeten we aan de iWatch) en enkele andere grote jongens, maar de meeste aandelenkoersen brokkelen nu af.
Obligatiekoersen krijgen relatief veel grotere klappen. Het is vooral de reële rente die stijgt en dat is eigenlijk goed nieuws voor aandelen en daarom valt de daling op de aandelenbeurs nog wel mee.
Maar goed, op steeds hetzelfde nieuws dat we al lang weten, QE wordt minder, gaan allerlei koersen bijna elke dag omlaag.
Bovenstaand plaatje is een update van samenvatting financieel economisch nieuws van anderhalve week geleden. De stijgingstrend van aandelen moest wat zwakker worden, het ging gewoon te hard, dus moest de trend iets anders worden. Ik tekende de blauwe pijlen in. We zaten aan de bovenkant van de range en zakken nu wat af. Dat hoeft niet zo erg te worden.

21 augustus 2013

waarom stijgt de olieprijs terwijl aanbod stijgt en vraag zwak is (Longview)

Het gaat niet goed met de vraag naar olie in de wereld. Zelfs bij behoorlijke economische groei neemt de vraag nauwelijks toe. Je zag dat vooral in het Westen. Maar China is hier ook een nieuw voorbeeld van (plaatje Longview, Colvin). De vraag groeit zo weinig dat de productie dat bijhoudt. In de VS groeit de productie zelfs veel harder dan de vraag door fracking in vooral Texas nu.

Longview ziet de komende jaren een groot overschot van de productie ten opzichte van de vraag. Dat is niet altijd een voorbode van dalende prijzen, maar je moet niet totaal verrast zijn als komend jaar de olieprijzen dalen.

Het aanbod van de OPEC lijkt te gaan stijgen, maar dat is onzeker. Op het ogenblik zijn er aanbodproblemen in heel wat OPEC-landen zoals Iran, Irak, Nigeria en Libië. Misschien dat OPEC een daling van de productie gaat afdwingen. Door het aantrekken van de groei in het Westen kan de vraag daar wellicht aantrekken (niet zeker), meer dan nu gedacht.

20 augustus 2013

global warming brengt Rotterdam dichter bij China

Willem Barentz lukte het niet, maar nu is het in september een eitje: varen over de Noordelijke IJszee naar China.Het is veel goedkoper, 13 dagen korter.
Dit jaar nog maar één schip die deze route bevoer, maar dat zullen er snel meer worden.

marge zo laag dat banken VS veel krediet gaan verstrekken (Strategas)

Strategas toont al een tijdje bovenstaand plaatje. Het spelletje van banken om gratis geld te verdienen met staatsleningen is voorbij. Ze moeten nu uit een ander vaatje tappen. Ze gaan krediet verstrekken.

Als dat klopt, staat de tienjaarsrente binnen twee jaar boven 5% in de VS denk ik.
Als we in de eurozone niet meegaan, dan valt de waarde van de euro onder de  1 dollar.

huizenprijzen stijgen weer te hard in China

http://qz.com/116538/housing-prices-rose-in-69-out-of-70-of-chinas-biggest-cities-thats-pretty-scary/#116538/housing-prices-rose-in-69-out-of-70-of-chinas-biggest-cities-thats-pretty-scary/
In 69 van de 70 steden stegen de huizenprijzen, Alleen in Wenzhou (een soort roversnest waar een deel van de bevolking op de vlucht is geslagen na idioot veel schulden te hebben gemaakt) was er een fikse daling.
Chinezen mogen nog niet vrijelijk in het buitenland beleggen, er is geen grote liquide staatsschuld. Dus moeten ze aandelen of onroerend goed kopen. Door de grote koersdalingen op de aandelenbeurs koopt men liever te duur onroerend goed, dat lijkt veiliger.
Na de afzwakking bouwt men er weer lustig op los.
Uiteraard zijn er Chinezen die goed genoege connecties hebben om wel hun centjes in het buitenland te beleggen. Behoorlijk wat van die Chinezen zijn verzot op een stulpje in Londen. 25% van de nieuwe huizen in Londen ging afgelopen jaar naar Chinezen.
Landelijk stegen de huizenprijzen gemiddeld met 6,7%, dat lijkt niet zo alarmerend bij een loonstijging van 10%+.
Men koopt met kleine hypotheken, maar men leent daarna voor het eigen bedrijf of iets anders dan wel weer met het huis als onderpand en zo komt men toch tot een flinke bankschuld voor de private sector in China.





18 augustus 2013

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Europa lijkt uit recessie, getuige de groeicijfers over het tweede kwartaal, ook al kromp de Nederlandse economie 0,2%. Nieuwe bezuinigingen werden aangekondigd en dat verzekert een verdere neergang in Nederland (alhoewel, de huizenverkopen lijken weer aan te trekken). In de rest van de eurozone kwam de groei uit op +0,3% met vooral Duitsland (+0,7%) en Frankrijk (+0,5%) en Portugal (+1,1%) sterk.

De aandelenbeurzen namen de goede cijfers van Europa niet over (de obligatiemarkt kreeg wel meer vertrouwen in staatsobligaties van Spanje en Italië). Men somberde over het terugnemen van QE door de FED, minder geloof in forward guidance en tegenvallende vooruitzichten van Cisco en Walmart. De dalingen waren klein bij zeer lage omzetten.

Japan bleef volatiel en de yen wil maar niet echt zwakker worden ondanks de snel groeiende uitstroom van gelden in buitenlandse obligaties.

In de VS daalden de initial claims voor werkloosheid met een mooie 13.000, een uitbraak naar beneden van de trend. Dat voorspelt een betere ISM, maar de daling van de Phillyfed en Empire State manufacturing  survey wijzen juist op een lagere ISM. De retail sales vielen met +0,2% iets tegen, het inflatienieuws was goed (PPI +0,0%, CPI +0,2%). Dit zorgde voor iets lagere inflatieverwachtingen, waardoor de Amerikaanse rente niet zo hoefde te stijgen. De industriële productie groeide niet, waardoor de bezettingsgraad daalde.
Het vertrouwen van het midden- en kleinbedrijf (NFIB) steeg, net als dat van de huizenbouwers (NAHBMI). Housing starts en vergunningen waren in lijn hiermee hoger.
De arbeidsproductiviteit steeg 0,9% in het tweede kwartaal en de kosten per eenheid product met 1,4% (dit verandert bij een opwaartse herziening van de groei van het BNP door betere netto xport).

Ondertusen staat de medische wetenschap niet stil. Vorige week een vaccin tegen malaria, nu een inhaler voor insuline die in 214 injecties niet meer noodzakelijk zou maken.




goed nieuws van de afgelopen week: trend initial claims; bullish verhaal Lee

De afgelopen week kregen we de bevestiging dat de groei in de eurozone weer positief was, niet in Nederland dat wegkwijnt onder slechte huizenmarkten, dalende pensioenen, maar in Duitsland  en Frankrijk was de groei sterk.

Het beste economische nieuws van de week voor de VS was de uitbraak naar beneden van de initial claims voor werkloosheid . Dat wijst op een hoge ISM en wat minder duidelijk op goede groei van de werkgelegenheid in de VS.

Er waren enkele bemoedigende verhalen voor de lange termijn. Zo slecht gaat het niet met de loongroei in de VS, de trend is helemaal niet dat iedereen 10% armer is geworden (en alleen 1% rijker werd) http://bonddad.blogspot.nl/2013/08/the-truth-about-decline-in-real-median.html. Heel goed gaat het natuurlijk niet met de inkomens in de VS sinds 2010, maar het ergste leed lijkt geleden te zijn als je werk hebt.

Er komen steeds meer gepensioneerden en die trekken het gemiddelde inkomen omlaag. Maar die gepensioneerden krijgen het wel steeds beter in de VS.

Lee van JP Morgan had een zeer bullish verhaal voor de VS en aandelen
Het net wealth effect met zijn positieve invloed op de consumptie is terug. De berekeningen zijn wat aan de positieve kant, maar geven wel een indruk van de verbetering ten opzichte van 2007-2011.

17 augustus 2013

rente en koerswinstverhoudingen (JPM Lee: kan hoger)

Het verband tussen rente en koerswinstverhouding is vaak niet zo duidelijk. Als de economische groei heel laag is en de rente daardoor heel laag, dan hoort daar ook een lage koerswinstverhouding bij. In meer normale tijden met inflatie en groei is de koerswinstverhouding lager naarmate de rente hoger is. Bij bepaalde rentes is er haast geen verband tussen koerswinstverhouding en rente.

In het paatje zie je dat hogere rente leidt tot lagere PE voor de groene en rode blokjes, niet bij de blauwe, daar is het andersom. Bij de kruisjes een beetje (rente heel lang rond 2-3%)

Het plaatje is van Lee van JP Morgan. Deze vindt dat de koerswinstverhouding nog wel een stukje hoger mag worden gezien de rente.

update pessimistische en optimistische kaart van de Kondratieffgolf

Hierboven de pessimistische kaart van de Kondratieffgolf, die de afgelopen jaren zo veel populairder was dan de optimistische kaart die boven aan het blog staat afgebeeld. Bij keuzes welke kaart van de lange golf men het meest waarschijnlijk vond, won de pessimistische kaart meestal glansrijk.
De rode pijl die ter Veer en ik intekenden in 2209 is niet meer houdbaar, is achterhaald door de meer optimistische realiteit. Het zou niet mogen volgens de pessimisten van het Nieuwe Normaal, er is immers geen winstgroei mogelijk bij nominale groei van het BNP die dicht bij nul ligt. Maar zo is het niet gegaan. Er was forse winstgroei in de VS door stijgende winstmarges, lage loongroei, enorme kostenbesparingen en lage rentelasten. Financiële repressie met oeverloos liquiditeit scheppende centrale banken is helemaal niet zo'n slecht scenario voor aandelen.

De pessimisten zullen zeggen dat de stijging nog even gaat doorzetten tot de bovenste stippellijn, maar dat daarna een correctie zal komen tot de middelste dikke stippellijn, zo hoort dat te gaan in de presidentscyclus, vooral bij een nieuwe FED-president, dat staat borg voor een nieuwe crisis, vooral als deze Summers heet.
De werkelijkheid voltrekt zich tot op heden vrij nauwkeurig als de normale, optimistische kaart van de Kondratieffgolf aangeeft, zoals de pijl die in 2009 is ingetekend al voorspelde.

Gek eigenlijk, dat niemand over deze kaart wil praten. Niemand in de pers is er ook maar een lor in geïnteresseerd. Vreemd toch. No way dat het Financieele Dagblad hier een plaatje vuil aan wil maken of een andere publicatie (even afgezien van het VBA) het hier over wil hebben.

Barrons: beware of the profits

Barrons heeft op de voorkant een waarschuwing dat de winstgroei gaat tegenvallen in de VS.
Barrons wijst op dalende winstvoorspellingen. dat wordt overigens als belangrijkste reden gezien waarom september de slechtste beursmaand van het jaar is gemiddeld. Analisten blijven tegen beter weten in vasthouden aan hun te hoge winstvoorspellingen, maar moeten als ze beter inzicht krijgen in het derde kwartaal en de eerste twee kwartalen onder ogen zien, overstag. Omlaag dus met die winstvoorspelling van 2013 en daar men gewoonlijk zo'n 12% projecteert voor het jaar erna en dat niet wil veranderen gaat 2014 mee omlaag, iets langzamer.

Onderstaand plaatje van Bianco laat de neergaande trend zien (die is overigens niet veel zwakker dan normaal, pas bij een ISM van 55 of hoger stijgt de lijn meestal).
Vooral ex financials ziet het er niet goed uit.
Voor het vierde kwartaal ziet men 0,6% omzetgroei en 10% winstgroei. Men ziet niet waar die plotselinge margeverbetering vandaan zal komen.
Alleen als de ISM rond 55 blijft hangen of zelfs stijgt, kunnen de winstvoorspellingen overeind blijven. dan gaan de omzetverwachtingen namelijk omhoog en dat compenseert voor de overschatting van de marges.

collectibles deden het goed, maar waren postzegels een goede belegging?


http://www.economist.com/news/finance-and-economics/21583662-investing-luxury-items-can-yield-high-returns-risks-are-commensurate-fruits

The economist had weer eens een plaatje van wat de waarde van allerlei collectibles heeft gedaan versus aandelen. Antieke auto's was het beste, maar allerlei andere collectibles deden het ook goed. De waardestijging was heel mooi, maar het is natuurlijk wel moeilijk om werkelijk die waardestijging te incasseren. Je koopt meestal duur en verkoopt goedkoop.

Als postzegelverzamelaar keek ik natuurlijk op van de gesuggereerde stijging van de waarde van postzegels. Al decennia daalt de waarde van postzegels in Nederland.

Heb ik postzegels die verviervoudigd zijn in waarde? Ja, maar niet zo veel. Beter China en India postfris is wel tien keer over de kop gegaan. Postfris klassieke zegels (wie heeft die?) of met nette gom zijn vaak sterk in waarde gestegen in veel landen . Maar de rest is meestal om te huilen geweest in de afgelopen decennia.

Nederlandse postzegels is een drama sinds 1982 en voor bijvoorbeeld Duitsland geldt de laatste jaren dit ook. Redelijke verzamelingen Nederland brachten zo’n tien jaar geleden ongeveer 10% van de cataloguswaarde op, nu slechts (bij vrijwel onveranderde tot iets hogere cataloguswaarde) ongeveer 4%. Topverzamelingen deden het wel beter. Alhoewel, de beruchte nummers 80 en 101 die in bijna alle verzamelingen ontbreken zijn ook behoorlijk achteruitgekacheld in de laatste jaren. Deze nummers zijn moeilijk, maar niet echt zeldzaam. Er zijn de nodige postzegels van Latijns Amerika die veel zeldzamer zijn en maar een paar euro kosten.

Overigens zijn de dure zegels van de traditioneel meest populaire gebieden in de wereld wel enigszins in waarde gestegen in de afgelopen jaren. Amerikaanse postzegels en die van het gemenebest deden het veel beter.

Bij postzegels deden de beleggers het goed en de verzamelaars slecht qua waardeontwikkeling. Dat is niet altijd zo. In de jaren 60 en 70 was het eerder andersom. Het beste kon je de nieuwe zegels aan het postkantoor kopen of de zegels uit de jaren 50, die stegen in de jaren daarna het meest. Klassieke zegels bleven belangrijk achter. In China zag je dit overigens ook recentelijk. Zegels rond 1960-1980 deden het de laatste jaren veel beter dan die van rond 1880.

Maar de echt heel dure zegels, die zijn inderdaad in waarde gestegen. Dat zijn de topzegels die in hun eentje al meer waard zijn dan de hele postzegelverzameling van de meeste postzegelaars.
Bill Gross is het voorbeeld dat steeds aangehaald wordt hoe je moet beleggen in postzegels. Hij heeft inderdaad enorme winsten weten te realiseren op postzegels en hij heeft vermoedelijk afgezien van het Britse koningshuis de meest waardevolle postzegelverzameling.

Stanley Gibbons, de grootse postzegelhandelaar in de wereld haalt aan hoe hij rond 2000 voor 2,5 miljoen dollar Engelse postzegels kocht en die voor 9,1 miljoen verkocht. Eenzelfde verhaal geldt voor zijn Amerikaanse zegeltjes.
Wat raadt Stanley Gibbons nu aan? Koop de blackpenny postfris (de eerste postzegel die ooit uitgegegeven werd in 1840 in Engeland. Deze zegel heeft een heel dunne rand en is bijna altijd kapot. Er zijn maar weinig ongestempelde zegels van en postfris moet je al helemaal met een kaarsje zoeken. Ik heb alleen een paar gestempelde blackpennies; het is een postzegel met een verhaal die iedereen wil hebben. Stanley Gibbons verdenkt de Chinezen ervan dat ze juist dit zegeltje en masse willen inslaan).

Waarom hebben Nederlandse postzegelverzamelaars heel andere ervaringen? Zij kopen eenvoudige zegels, serietje voor serietje en betalen daar elke keer veel te veel voor. Dan houden ze ermee op en verkopen de heleboel een keer en masse. Dat brengt niets op. Ze hadden het andersom moeten doen: en masse kopen en dan los uitverkopen, maar daar moet je natuurlijk wel heel veel geduld en tijd voor hebben.

16 augustus 2013

Markt niet meer blij met FED, minder QE is verkrapping volgens Bianco, forward guidance is illusie volgens JP Morgan

De S&P liep de afgelopen week niet meer op en vooral donderdag liepen de charts technische schade op. Je moet overigens nog steeds een vergrootglas ter hand nemen om de daling te zien, maar men begint al met de vinger te wijzen naar de FED. Waarom praten ze de markt niet omhoog, dat verwende kind heeft broodnodig meer QE nodig, anders krijst het de hele boel bij elkaar.

Bernanke c.s. stellen dat het stoppen van QE toch echt iets anders is dan stoppen met 0% rente. Het gaat om de voorraad QE, niet de flow.
Bianco stelt dat de FED toch wel een beetje kort van memorie is. Toen de rente verlaagd was tot 0% en de Taylor rule voorschreef de rente verder te verlagen zei men hardnekkig: de rente verlagen, kan niet meer, maar we hebben een andere truc: we geven QE en zo veel miljard QE (bedrag veranderde in de tijd) is even veel als een daling van de rente met ...%.
Dus stelt Bianco dat stoppen, verminderen van QE verkrapping is.

Hoe dan ook, stoppen met QE brengt renteverhogingen dichterbij. Je moet nu eenmaal eerst stoppen met QE voor je kunt gaan verhogen. De markt vertaalt het plan QE te stoppen in een flink hogere korte rente.

Er waren natuurlijk ook wat andere kleine zorgen.
Het verhaal van Cisco was niet wat we wilden horen, nee de vraag trekt niet aan volgens Chambers. Walmart meldde dalende verkopen, miste de
omzetverwachtingen voor het vijfde achtereenvolgende kwartaal. 
De Appleflauwte lijkt voorbij en we zitten weer in zo’n nothing but Apple tijd.

Obligaties bieden geen schuilplaats in de huidige reactie. Het geeft aan dat het
angsten zijn dat de FED onaardig wordt die zowel slecht voor obligaties als
aandelen zijn.

JP Morgan meldt dat de daling van de markt, even afgezien van sombere vooruitzichten van Cisco en Walmart, te wijten is aan een groeiend geloof in forward guidance. De markt vertrouwt het voor geen cent. Als de data anders zijn en de voorspellingen van de FED niet uitkomen, en dat is toch schering en inslag met de voorspellingen van de FED, dan gaat de FED ineens iets heel anders doen dan die forward guidance.
Ondertussen is de obligatiemarkt een volatiel zooitje geworden en dat besmet de aandelenmarkt. Al die rentetstijging, vooral dat deel dat komt door meer onzekerheid, dat is niet goed voor het aandelenklimaat.

Is een en ander ernstig? Nee, het economisch nieuws is erg goed, maar er is bijna geen nieuws in de zomer en je moet toch ergens over schrijven. Van half augustus tot begin oktober hoor je te somberen. De zomer loopt op zijn eind en de dagen worden schrikbarend snel korter, kortom tijd om wat depressiever te worden. Laten we maar een paar miljard meer bezuinigen.