29 september 2013

de nieuwe kaart van het Midden Oosten volgens Robin Wright

http://www.nytimes.com/interactive/2013/09/29/sunday-review/how-5-countries-could-become-14.html?ref=sunday
In de New York Times (Imagining a remapped Middle East http://www.nytimes.com/2013/09/29/opinion/sunday/imagining-a-remapped-middle-east.html?src=rechp&_r=0) is er een discussie hoe je de problemen in het Midden Oosten zou kunnen verminderen door de nodige landen op te splitsen.
Als postzegelverzamelaar kom je dan vertrouwde namen tegen: Libië splitst men dan in Tripolitania, Fezzan (de woestijn) en Cyrenaica (deze drie hebben vroeger postzegels uitgegeven). Misurata mag een stadstaat worden .
Syrië wordt verdeeld in Alaouitistan (de thuisbasis van Assad, dit gaf vroeger ooit postzegels uit), Koerdistan (inclusief delen van Irak) en Sunnistan (samen met het grootste deel van Irak)
Irak mag ook in drieën: Shiitistan, Kurdistan en Sunnistan met Bagdad als en soort stadstaat à la Jeruzalem en Berlijn en Brussel. Jemen wordt weer in de twee oude delen opgesplitst, Noord Jemen en Hadramout (zuid Jemen), net als in de Engelse tijd (beide gaven postzegels uit).
Saoedi Arabië wil men helemaal in veel stukken verdelen. Als het huidige koningshuis valt, dan kan dat kennelijk veel rotzooi gaan geven. Hedjaz en Nejd waren de vroegere postzegelnamen, maar men heeft nog veel meer nieuwe landen in voorraad: Wahhabistan (met Riyadh), Zuid Arabië, West Arabië (met Mecca en Djeddah), Oost Arabië (met veel olie) en Noord Arabië.

Een utopie, maar misschien dat enkele splitsingen werkelijkheid gaan worden (het meeste kans geef ik aan opsplitsing Libië en Syrië)

28 september 2013

Brazilië: broken BRIC?

The Economist had een special "Grounded" over Brazilië. Na een herstel onder Cardoso en hoge groei onder Lula die doorging ook na de kredietcrisis en waarbij onder Lula 25 miljoen Brazilianen van de armoegroep naar de middenklasse opsteeg zitten we ineens in een periode zonder groei, politieke onrust, inflatie, overinvesteringen, problemen.
Has Brazil blown it, is zelfs het meest populaire artikel van The Economist
Men haalt nostalgische herinneringen op aan de voorkant van vier jaar geleden toen Brazilië nog geweldig was: 7,5% groei in 2010, 2,7% in 2011 en 0,9% in 2012. De eerste twee kwartalen van 2013 waren beter (tweede kwartaal 6%), maar de tweede helft van dit jaar zal wederom niet geweldig zijn.
Inflatie en een overgewaardeerde munt bij groei die ineens weg is: stagflatie.
Tombini, baas van de centrale bank vindt dat inflatie het grote probleem is, met die economische groei komt het wel goed, vooral als de inflatie lager wordt. Dat betekent dus dat hij in de stemming is de rente nog enkele keren te verhogen.

Minack positief op groei Amerika

Is me dat even van de stoel vallen: De immer pessimistische George Minack is positief op de groei in de VS: het gaat beter dan je zou denken. Altijd waarschuwde hij dat de tegenvallers op de loer lagen, de winstgroei was niet houdbaar, schulden waren al helemaal niet houdbaar etc. En dat allemaal onderbouwd met overtuigende plaatjes. Nu valt dus alles mee:

De verbetering van de retail sales wordt niet ongedaan gemaakt via hogere import, investeringen gaan aantrekken vanwege het betere sentiment van het bedrijfsleven, de export door de hogere ISM export die vier maanden voor loopt.

(N.B. de achterblijvende importen worden niet veroorzaakt door fracking, de niet-olie importgroei was ongeveer even hoog als de totale groei van de import in de afgelopen jaren).

Aantrekken van de huizenmarkt veroorzaakt volgens Minack alleen een verschuiving in het uitgavenpatroon richting meer duurzame consumptiegoederen. Dat is toch gunstig voor aandelen omdat dit soort bedrijven meer genoteerd staan dan de dienstensector. Benderly ziet een en ander positiever, het leidt wel tot extra groei en dat geloof ik ook. In ieder geval zorgt die extra groei in duurzame consumptiegoederen wel voor een hogere ISM dan de groei van het BNP aangeeft.

Uiteraard dekt Minack zich in dat alles niet zo goed gaat in de VS, met name de inkomensgroei baart hem zorgen. Maar gelukkig leidt consumptie inkomensgroei.

na 34 jaar weer contact presidenten VS Iran

Gelukkig dat er nog telefoons zijn met vaste lijnen, want staatshoofden schijnen van hun paleis in Washington of Downing Street nog niet met een mobieltje te kunnen bellen (zo leerde NSA/ Snowden natuurlijk). Via zo'n ouderwets middel als een gewone telefoon kon Obama zo waar spreken met Rouhani. Die twitterde lustig terug dat hij het gesprek op prijs had gesteld (en dat terwijl Twitter verboden is in Iran, maar dit verbod is eenvoudig te omzeilen).
(israelmatzev.blogspot). Men houdt uiteraard zijn hart vast in Israël, maar Rouhani lijkt echt zijn leven te willen beteren met Israël en de VS.

Er zijn niet alleen negatieve ontwikkelingen op het politieke front vanwege debt ceilings, sabotageacties om tot een begroting te komen. Er is toenadering tot Iran. Rusland en de VS zijn eendrachtig bezig Syrië van zijn chemische wapens te verlossen. Duitsland gaat zijn vurig gewenste grote coalitie krijgen.

miljoenen mensen in de VS extra in de WAO en op de voedselbonnen

Bianco stelt (in lijn met wat ik gisteren blogde) dat de participatiegraad onder andere zo laag is door het enorme aantal Amerikanen dat de laatste jaren in de WAO terecht is gekomen.Het is een plaatje dat laat zien waarom zo veel Amerikanen nog steeds vinden dat ze in een recessie zitten. 50 miljoen Amerikanen moeten voedselbonnen krijgen om nog enigszins redelijk te kunnen leven. Overigens gaat men hier stevig op bezuinigen.
Overigens deed Europa het beter dan de VS qua participatiegraad en daling werkloosheid, vooral Duitsland natuurlijk (plaatje Economist).

26 september 2013

potentiële groei gaat aantrekken in VS


Via George Minack kwam het bovenstaand plaatje over de potentiële groei in de VS van de afgelopen decennia volgens Lauback en Williams

Zat er de afgelopen jaren echt maar zo weinig economische groei in, zoals het plaatje suggereert? Gegeven de balansrecessie die ook in de VS toesloeg lijkt het erop dat de afgelopen jaren de groei niet zo heel veel hoger had kunnen zijn. De groei werd echt geremd door de schuldenafbouw, waardoor uitgaven minder hard moesten groeien dan de lage inkomensgroei. De overheid remt de groei met 1% sinds 2010; de schuldenafbouw en pensionerende babyboomers lijken het verschil te zijn tussen de groene lijn nu van 1,1% en met het was in 2007, namelijk 2,4%

De oranjerode lijn geeft overigens aan dat de groei wel wat te laag is geweest vergeleken met de potentiële groei. Dus zelfs als je die lage trendgroei gelooft is er wel degelijk 3%+ groei in de VS mogelijk in de komende twee jaar.  

Een deel van de daling van de potentiële groei komt door lagere productiviteitsgroei die de inkomensgroei, maar een ander deel uit de lagere participatiegraad van de beroepsbevolking door babyboomers die met pensioen gaan. 




Sinds 2009 zie je in het plaatje van Minack een enorm negatief verschil ontstaan tussen groei van de potentiële beroepsbevolking en de groei van de werkgelegenheid. De participatiegraad is geduikeld. Voor een deel komt dit doordat de oudste babyboomers, met hun grote topjaren 1945-1946 65 werden, daarom is de val in 2010 enorm.
In 2012 zie je een nieuwe daling, nu worden de mensen in de wao gestopt, terwijl nog steeds grote jaargangen met pensioen gaan.

Hoe gaat het verder? Ik denk dat het verschil tussen de blauwe lijn en de oranjerode lijn weggewerkt gaat worden via meer werken van vrouwen en langer doorwerken. De deleveraging van particulieren is af aan het nemen, vraagt beslist niet om hogere spaarquotes zo lang huizenprijzen en aandelenkoersen in de lift zitten. Het bedrijfsleven is al langer klaar met schuldenafbouw, maar vraagt nog maar weinig nieuw krediet. Het overheidstekort begint op orde te raken en daardoor verdwijnt die negatieve 1% van de overheid op de groei. Ervan uitgaand dat daarom de balansrecessie in de VS voorbij is kan de potentiële groei sterk gaan stijgen in de komende jaren. Ik denk tot boven het niveau van 2005-2007

 

Wall Street blij met hoge werkloosheid

En zo is het maar net. Hoge, maar dalende werkloosheid is nog beter

NIDI meisjes nu geboren worden gemddeld 100= jongeren bestelen ouderen

NIDI heeft becijferd op onduidelijke gronden dat van de meisjes die nu geboren worden 50% 100 jaar of ouder wordt. Jongens komen mediaan niet verder dan 96, maar 1/3 haalt de 100. Pensioenfondsen hebben dat bij lange na niet verwerkt in hun verplichtingen. De man wordt 79 en de vrouw 82 en dan heb je nog LAM, het levensverwachtingsaanpassingsmechanisme waarbij na elke 15 jaar men verwacht dat men een extra levensjaar erbij krijgt in plaats van de 1 op 7 die we sinds de Industriële Revolutie zien (en we hebben dat in ons boek als vuistregel aangegeven in 2009).

De ouderen worden volgens dit soort berekeningen niet zo veel ouder, maar de jongeren wel. De actuarissen hebben voor de jongeren dus veel te weinig berekend aan lasten voor het pensioenfonds. De jongeren betalen dus veel te weinig pensioenpremie gezien hun levensverwachting. Dat moet straks opgebracht worden door de ouderen die om dit recht te zetten met minder pensioen genoegen zullen moeten nemen. Dit soort extra hoge levensverwachtingen  geeft aan dat de verwachte pensioenuitkeringen vanwege de langere levensduur voor de jongeren veel meer naar boven bijgesteld moeten worden dan die voor de ouderen. Daar is niet voor betaald. dit gaat recht gezet worden over de rug van de ouderen.
Die krijgen er veel minder extra berekende levensjaren bij van de actuarissen straks dan de jongeren.

Zijn de voorspellingen van de NIDI te pessimistisch voor de verplichtingen van de pensioenfondsen en zullen de meisjes die nu geboren worden niet de 100 halen? Ik denk het niet, want doortrekken van de trend sinds de Industriële Revolutie voorspelt dit al en de komende medische revolutie waarbij kanker vrijwel wordt uitgebannen en veel aan preventie zal worden gedaan maakt zelfs een versnelling plausibel van de stijging van de verwachte levensduur. De waarde van de verplichtingen van de jongeren stijgt veel harder dan die van de ouderen, omdat de bijstelling van de levensverwachtingen voor jongere deelnemers veel en veel groter is dan die van oude deelnemers/ gepensioneerden.
Een en ander wordt in het FTK getemperd door LAM (levensverwachtingaanpassingmechanisme). Maar duidelijk is dat je over niet al te lange tijd niet meer dezelfde pensioenleeftijd kunt aanbieden. In de premies moet gaan zitten dat 25-jarigen later met pensioen kunnen dan de huidige 50-jarigen.
Dan (over korte tijd al) moet echter ook de gemiddelde doorsneepremie aangepast worden. Ouderen (55-65) betalen nu minder dan ze aan rechte opbouwen en 55- betaalt te veel. In de toekomst zal het onvermijdelijk worden dat ouderen hogere premies zullen moeten gaan betalen, zelfs als je ze eerder met pensioen laat gaan dan jongeren. Overigens zal de pijn van later met pensioen kunnen gaan minder worden als de reële rente flink stijgt. Dan kan men veel meer (reëel) pensioenkapitaal genereren in het werkzame leven.

25 september 2013

investeringen in Europa gaan hard groeien volgens Mislav Matejka

Mislav Matejka van JP Morgan heeft vaak overtuigende verhalen waarom je bepaalde Europese aandelen moet kopen. Nu weet hij overtuigende plaatjes te geven dat de investeringen in Europa flink gaan aantrekken. toch heeft hij moeite met het aanbevelen van aandelen die kapitaalgoederen maken.
Boven het plaatje van investeringen en cashflow. Eerst moet de cashflow er zijn, voor men kan gaan investeren. Cashflow leidt investeringen. Sinds 2009 is er een ongewone situatie: cashflow blijft maar veel hoger dan de investeringen. er is een chronisch gebrek aan vertrouwen ondanks torenhoge winstmarges. Men zet liever de overtollige cash weg op 0% rente dan dat men gaat investeren met een rendement van 10%+. Er zijn de laatste jaren vrijwel geen analisten te vinden die dit zo erg vinden dat ze een verkoopadvies geven aan de ondernemingen die liever eigen aandelen inkopen dan investeren. Toch kan het niet uitblijven dat men meer van de cashflow gaat investeren.
Matejka denkt dat dit in ieder geval in Europa gaat gebeuren. Daar gaan de winsten fors aantrekken en daarmee zul je zien dat de investeringen de lucht in zullen schieten.
Gaat dit echt gebeuren? Ik denk van wel. winsten gaan fors stijgen in Europa na de dalingen in de recessie. Bezettingsgraden gaan nu omhoog en dat gaat altijd samen met aantrekken van de investeringen.

fracking met Bakken omhoog

Goldman Sachs had een aardige studie over fracking, vooral in het Bakken-veld. De velden in Texas kunnen overigens veel meer produceren en het Marcellusveld is ook niet mis. De mogelijke velden in Californië zijn niet aangegeven op het kaartje, ook al zouden daar de voorraden veel groter zijn, maar zijn de kansen op winning bijna nul (drillen op een aardbevingsbreuklijn klinkt gevaarlijker dan wat de mensen in Boxtel of Slochteren aan angsten kunnen naar voren brengen).
Goldman Sachs is heel positief over hoe veel olie- en gas er via fracking kan worden gewonnen in Noord Dakota. Door nieuwe technologie komt de top van de productie niet in 2016-2017 maar rond 2022.

24 september 2013

Duitsland kiest Merkel, SPD blijft nodig

CDU/CSU had bijna de meerderheid omdat er ongekend vel stemmen verloren gingen (die van de FDP, de eurosceptici, de piraten en no 4% andere stemmers, in totaal meer dan 15%). Daardoor kwam Merkel met 42% bijna aan de absolute meerderheid. Daar had ze niet zo veel aan, omdat ze in de eerste kamer een minderheid heeft (ook met FDP) en daarom toch al compromissen moet sluiten, net als Rutte in Nederland. Maar van tevoren had men al geroepen dat de grote coalitie CDU/CSU/SDP het beste zou zijn voor Duitsland. Dat is met de huidige verkiezingsuitslag bereikt.

Nigeria groeit harder dan China, maar blijft arm

Plaatje uit FT
Nigeria boezemt vooral ontzag in door de voorspelling van de bevolkingsgroei. Nu 170 miljoen, 440 miljoen in 2050 en 1 miljard in 2100.

sinds taper vertrouwt men Emerging Markets voor geen meter

Rajan gelooft niet dat de FED de taper van de QE afstelt, het is slechts uitstel, dus deed hij de rente omhoog. Dat gedoe over QE is een probleem voor Emerging Markets met te hoge inflatie en grote tekorten op de lopende rekening.
http://www.researchaffiliates.com/Our%20Ideas/Insights/Fundamentals/Pages/C_2013_9_The-Impact-of-Tapering.aspx
Sinds bernanke begon te filosoferen over het afbouwen van QE, is er heel wat de koersen van Emerging markets af gegaan. Is dat niet wat overdreevn/ Niet volgens heel wat fundamentele verhalen en de angstgieren van 1998 toen Emerging Markets heel wat meer door de grond gingen. Wel volgens http://www.blackrockblog.com/2013/09/20/4-reasons-em-exposure/ want ze zijn goedkoop (zie ook plaatje) en ze staan er beter voor dan in 1998, ze groeien nog steeds beter dan Developed Markets en de valuta's staan vaak nog laag, als toerist heb je niets te klagen in Indonesië, Zuid-Afrika, India etc.
Misschien dat Afrika het goed gaat doen, al is het wel heel eg afhankelijk van grondstoffen.

22 september 2013

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

De FED was opnieuw superroyaal door QE nog niet te verminderen en een forward guidance af te geven van 1,8% rente eind 2016, lager dan de ingeprijsde circa 2,5%. Summers gaf de strijd op om voorzitter van de FED te worden, omdat hij geen goed kan doen bij de financiële pers en democraten die meer economische groei willen hebben.  Dit gaf de beurzen van de fragile five (India, Zuid-Afrika, Indonesië, Brazilië en Turkije) even vleugels, maar in India verhoogde men de rente toch.

Op de andere dagen van de week was de beurs niet in zo'n beste stemming. Aan het eind verwierp het congres de financiering van Obamacare en dat leidt tot allerlei complicaties waardoor er niet op tijd een begroting lijkt te kunnen komen en ook geen uitspraak over verhoging van het schuldenplafond. Een sluiting van de niet essentiële overheid na 1 oktober dreigt http://capitalgainsandgames.com/blog/stan-collender/2765/october-shutdown-will-last-least-week. Obamacare is steeds onpopulairder aan het worden in de VS (ongeveer 53% is tegen en 40% voor), men vindt het te duur en een bedreiging voor de werkgelegenheidsgroei.

Het economische nieuws in de VS was overwegend positief. De industriële productie groeide 0,4%, de Phillyfed schoot omhoog, initial claims voor werkloosheid bleven veel lager dan verwacht, de inflatie was met 0,1% stijging in augustus zeer laag. Het sentiment (NAHBMI) bleef goed, verkoop bestand huizen trok goed aan, maar vergunningen niet. De ontspanning in Syrië en de weer groeiende olieproductie in Libië zet de benzineprijs onder druk.

In Europa waren de meeste cijfers bemoedigend. De ZEW steeg flink, het overschot op de lopende rekening van Italië ook. In het VK waren de cijfers minder goed: steeg de inflatie met 0,4% veel, de detailhandelsverkopen daalden 1%. De Bank of England koopt nog door, maar meldde wel dat extra stimulering van de economie niet meer nodig is. In Nederland openbaarde Prinsjesdag een forse belastingverhoging voor de middeninkomens en alle hoop is nu op het CDA gericht om dit te voorkomen.

In Japan stegen de leading indicators langzaam verder.
In China was er weinig economisch nieuws, de onroerend goed markt is weer heel sterk. Foreign Direct Investments groeiden nauwelijks (+0,6% tegen + 24,1% op jaarbasis vorige maand). Bo Xi Lai werd tot levenslang veroordeeld en dat zal corrupte politici niet vrolijk stemmen.