2 februari 2014

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week

Er was behoorlijk wat goed nieuws uit het Westen, maar de angsten over een neergang van de Opkomende Landen à la 1998 overheersten toch de stemming. Men meldde een grote uitstroom uit de aandelenbeleggingsfondsen.
Diverse valuta's en beurzen van Emerging Markets waren wel heel erg zwak afgelopen week, al sinds de start van het jaar (plaatjes van Strategas).
Het was teleurstellend dat de enorme shock and awe verhoging van de rente door de Turkse centrale bank van 4,25% de lira maar 15 uur kon afhouden van een nieuwe daling.
.De FED verminderde QE zoals verwacht met nog eens $ 10 miljard per maand. Men veranderde de forward guidance niet, men beloofde de rente niet te verhogen als de inflatie onder 2,5% blijft en men gaat pas verhogen ruim nadat men met QE is gestopt.

Het winstseizoen over het vierde kwartaal in de VS dat zo zwak begon is nu sterker dan normaal. Meer winsten vallen mee en ook de omzetten vallen mee. Facebook viel bijvoorbeeld erg mee.

De groei over het vierde kwartaal in de VS was 3,2% door aantrekkende groei van consumptie en netto export (door fracking). Rekening houdend met de koude waardoor de bouw stil viel en de sluiting van de overheid in oktober was 3,2% een goed cijfer dat op een aantrekkend groeimomentum wijst.
De cijfers over de huizenmarkt waren teleurstellend (deels door de koude), maar het aantal hypotheekaanvragen voor koop van een huis trok aan. De high frequency cijfers die wat zwakker werden in de afgelopen weken, verbeterden weer iets. Initial claims voor werkloosheid stegen iets meer dan verwacht. Het beschikbaar inkomen groeide niet in december, maar de uitgaven wel, met 0,4%. Orders voor duurzame goederen vielen tegen.

In Europa viel de IFO erg mee en een en ander wijst op duidelijk meer dan 2% groei in Duitsland in 2014. Het consumentenvertrouwen in o.a. Frankrijk en Italië verbeterde. De groei in het VK was in het vierde kwartaal een solide 0,7%.

In Japan steeg de industriële productie sterk, de werkloosheid daalde 0,3%, de autoproductie nam 12,2% toe op jaarbasis en de housing starts zelfs 18%.

In China was men geschrokken van de HSBC PMI van onder de 50, maar de officiële PMI van de overheid die erg veel meer bedrijven peilt viel mee op 50,5.

goed nieuws van de afgelopen week: BNP VS, winsten, sentiment, IFO, Japan

De groei van het BNP in het vierde kwartaal in de VS was volgens de eerste raming 3,2% en daarmee werd de versnelling van het groeitempo bevestigd. Vooral consumptie en export droegen bij, terwijl de import lager was door fracking. Het cijfer is vooral goed als je de sluiting van de overheid in oktober in beschouwing neemt en het koude weer waardoor o.a. de bouw stil lag in december. (plaatje Strategas, PCE is consumptie, blauwe stippels het aantrekken van de investeringen ex bouw)

Het winstseizoen in de VS over het vierde kwartaal begint er steeds beter uit te zien. De macro cijfers wijzen op 10% groei in het vierde kwartaal, veel beter dan de ongeveer nul in de voorgaande kwartalen. Het winstseizoen begon slechter dan normaal, maar is nu beter dan normaal (plaatjes Bianco).
En deze keer vallen de omzetten ook mee, niet zo vreemd gezien de aantrekkende economische groei met meer groei consumptie.

1 februari 2014

kan de participatiegraad in de VS wel zo veel herstellen

De werkloosheid in de VS is veel harder gedaald dan vrijwel iedereen, de FED incluis, voorspeld had. Maar bij die krachtig dalende werkloosheid hoorde ook een dalende participatiegraad. Een steeds kleiner deel van de bevolking werkt, tegen de trend van de dalende werkloosheid in.


(plaatjes uit: studie Philadelphia FED van Fujita: on the causes of declining labor participation rate) Die daling van de participatiegraad had niet zo'n verrassing moeten zijn. Het was helemaal geen openbaring dat de eerste baby boomers met pensioen gingen vanaf 2011 vanwege het bereiken van de 65-jarige leeftijd.
Ook is al langer bekend dat het aantal mensen in de wao vanaf je 55ste duidelijk toeneemt.
Na 2010 zie je het aantal gepensioneerden ineens explosief toenemen. Dit is alleen al goed voor een daling van 1,3% van de participatiegraad sinds 2007. De wao is goed voor 0,3%. In totaal daalde de participatiegraad  met 3,2%. Er waren dus 1,5% voor andere, niet structurele redenen. Dit kan weer deels ongedaan gemaakt worden als het beter gaat met de economie, zoals in de lijn der verwachtingen ligt.
Opvallend is dat al enige tijd de daling van de participatiegraad vrijwel alleen aan het toenemend aantal gepensioneerden ligt. Je kunt ook bij een goede economie haast niet tegen houden dat men met pensioen gaat. De nodige amerikanen hebben onvoldoende voor hun pensioen gespaard en dat zal ze dwingen langer door te werken. De meeste Amerikanen hebben een defined contribution en gegeven de lage rente nu kunnen ze daar bij hun pensioen niet daar een riante lijfrentepolis voor kopen.
Men houdt verschillende definities aan voor werkloosheid. De ruime definitie u6 en de beperkte u3. Het verschil is vooral het aantal mensen dat eigenlijk wel zou willen werken, maar de moed heeft opgegegevnnog werk te vinden. Het grote verschil tussen u3 en u6 houdt voorlopig de loonstijging beperkt in de VS. Zeker is dit niet, daar er in veel sectoren met 40 miljoen werknemers schaarste aan mensen is. (vergelijk ook de post http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2014/01/participatiegraad-daalt-door-ouderen-in.html)

Krugman aangestoken door negativiteit vanwege de lagere beurskoersen door wie weet Turkije



Wat is dat toch voor iets raars, wie vond dit nu nodig, zo verzucht Krugman in zijn column dit weekend. Hij doelt op de crisis in Turkije. Op zich niet belangrijk genoeg om wereldwijd echte ellende aan te richten (de economie van Los Angeles is groter dan die van Turkije), maar het is een teken des tijds.  Waarom krijgen we steeds meer van dit soort crises met steeds kleinere tussenpozen? Na de oorlog had je een hele tijd dat dit soort economische crises gewoon niet optraden. Pas eind jaren zeventig zie je het misgaan. Latijns Amerika heeft te veel in het Westen geleend en krijgt ineens de rekening gepresenteerd. Daarna zie 1997-1998 in Azië, waar men ook te veel had door geïnvesteerd via te veel schulden. Daarna is het lange tijd niet meer goed gekomen met de economische groei in die gebieden, deze werd een heel lange tijd lager dan men ervoor had gezien. Er trad enorme besmetting op van de neergang in Thailand in 1997 en ook nu moet je bang zijn voor besmetting. De eurocrisis, ook veroorzaakt door overmatige financiering om een iets hogere rente binnen te slepen was van hetzelfde recept. De gevolgen van de eurocrisis waren erger dan die van de Aziëcrisis van 1998 en die was weer erger dan de tequilacrisis.

Krugman denkt dat het wereldmodel voor economische groei niet goed meer in elkaar zit en dat Summers gelijk heeft: je krijgt alleen maar extra groei door bubbels te blazen en die bubbels klappen zit je met de gebakken peren. We zitten in een situatie waarin iedereen meer wil sparen dan er gezond tegen voldoende rendement kan worden geïnvesteerd. Door dat te doen holt de economie achteruit (the paradox of thrift, er ontstaat een balansrecessie). Ons uitgeven van centjes aan consumptie en investeringen veroorzaakt het inkomen van de ander.

De andere mogelijkheid is dat men te veel investeert in de verkeerde zaken op jacht naar dat extra procentje rente op je beleggingen. Dat loopt ook verkeerd af.

Alles komt door de verkeerde economische politiek in het Westen. Men zag dat iedereen te veel ging sparen, maar de overheid ging bezuinigen in plaats van voor meer investeringen te zorgen (in Amerika zou dat aan infrastructuur kunnen zijn geweest, in Europa zou men meer moeten hervormen).

Het verhaal van Krugman schiet door in negativiteit. In de VS geeft men weer sneller uit dan het inkomen groeit en zelfs in Nederland lijkt dat ook te gaan gebeuren. Men is gestopt met nog meer te gaan sparen. Men lost nog steeds schulden af, maar er is een keer in de spaardrift. Die keer komt als men weer meer vertrouwen krijgt (vanaf een laag niveau). Dat kan komen, omdat men zich weer wat rijker voelt, minder bang is om werkloos te worden of omdat men gewoon dat bezuinigen zat is en dan toch maar een nieuwe auto koopt (wat de economie in Europa op gang gaat brengen). Het is geen axioma dat iedereen tot in lengte van dagen meer wil gaan sparen van zijn inkomen en vooral niet dat dit extra sparen via kredietgroei niet omgezet kan worden in rendabele investeringen. Het rendement op eigen vermogen is hoog van het bedrijfsleven, het levert echt wat op als je gaat investeren. Terugkoop van eigen aandelen is door de gestegen koersen minder lucratief geworden. De concurrentie gaat nu investeren, de nieuwe innovaties invoeren en de nieuwe diensten op de markt brengen. Het bedrijfsleven kan niet achter blijven lopen bij de concurrentie en als de eerste schapen over de brug zijn, moet men wel haast ook mee gaan investeren. In Amerika is men eindelijk zo ver, maar in Europa zal men over enige tijd ook aanhaken. We zitten gewoon in een duurzaam cyclisch herstel van de conjunctuur dat in het Westen aan zal houden tot minstens 2016, ik denk minstens 2018. En omdat de techniek niet stil staat, blijft het nodig dat er geïnvesteerd wordt.

 

30 januari 2014

Gaan de Emerging Markets de economie en beurzen in het Westen naar beneden brengen net als in 1998?

De eurocrisis was goed genoeg om de beurzen wereldwijd in 2011-2012 in toom te houden en de economische groei werd wereldwijd geraakt met een flinke recessie in Europa.

Eind 2013 was het de beurt aan diverse Emerging Markets om in het stof te bijten. Plotseling droogden de inkomsten uit export naar China op, knalden de investeringen in grondstoffen omlaag en vooral de grote instroom van westerse gelden die ten einde raad alles probeerden om nog enig rendement op hun vastrentende papiertjes te krijgen trokken ineens netto wat van hun spaargeld terug in plaats van het tomeloos wegkruien van hun centjes richting Emerging Markets Debt.

 De vergelijking met 1997-1998, de Aziëcrisis, begonnen in Thailand uitlopend op een spectaculair failliet van Rusland en het hedgefund LTCM in 1998 was al snel getrokken. Iedereen begint dan met op te merken dat het deze keer veel minder erg is vanwege de grote valutavoorraden en de veel grotere interne financiering van de meeste landen. Staatsschuld in vreemde valuta is meestal nog maar een beperkt percentage van het BNP.

Goldman Sachs is van de week aan het rekenen geslagen en corrigeerde de valutareserves voor van alles en nog wat. Daarna was de verdedigingslinie van de Emerging Markets veel minder indrukwekkend, maar nog wel veel en veel beter dan in 1997-1998 : "We first provide a snapshot of reserves relative to GDP, based on the latest available data. We include information on central banks’ forward books where available and do not count Brazil’s FX swaps in this measure (since they are settled in local currency). The ranking in terms of reserves in % of GDP among the 17 EMs we look at is as follows: Singapore (118%), Hong Kong (107%), Taiwan (86%), Thailand (45%), China (43%), Malaysia (40%), Korea (32%), Philippines (28%), Russia (21%), Brazil (16%), India (15%), Chile (14%), South Africa (13%), Mexico (13%), Indonesia (10%), Argentina (6%) and Turkey (4%, where this number is for the net international assets of the CBRT)"

Maar in 1997 werd een en ander eerst fors onderschat. Thailand was immers onbelangrijk en in principe geen onstabiel land. Daarom is men in 2014 niet erg gerust op verhalen dat het allemaal niet zo erg is. Overigens kon de Aziëcrisis de groei in de VS in 1998 niet omlaag krijgen, deze bleef sterk. De aandelenbeurzen hadden een korte, hevige reactie van ongeveer -20% op vooral de perikelen van LTCM. De FED moest ingrijpen en deed dat uiteraard.

.
In 2014 zijn de Emerging Markets veel en veel belangrijker dan in 1998. Na 2008 zorgden ze voor 80% van de groei in de wereld. China is de tweede economie in de wereld geworden.


De Chinese economie is vergeleken met die van de VS ruim 3 keer zo groot geworden sinds 1998. En de beurzen zijn ongeveer met het BNP gestegen. Maar sinds 2007 heb je flink verloren op de Chinese beurs en nog wel wat gewonnen op de Amerikaanse



(plaatje Minack)

 Door de afzwakking van de groei in Emerging Markets en het aantrekken van de groei in de  westerse landen wordt dit naar verwachting “slechts” 2/3: 1/3 via China en 1/3 via alle andere Emerging Markets samen. De OESO-landen zijn goed voor de andere 1/3.

 

Hilsenrath leest de theeblaadjes van de communicatie van de FED en Reinhart ook

FIVE DEGREES OF COMMUNICATION: The Fed has five different indicators in its policy statement of when it might start raising interest rates: 1) After the jobless rate gets below 6.5%; 2) If inflation looks like it might breach 2.5%; 3) Not until a “considerable time” after the bond buying program is over; 4) “Well past” the time when the jobless rate reaches the 6.5% threshold; 5) Depending on “other information” about the labor market and inflation. Officials didn’t change any of that “forward guidance” about rates, though they might decide to change it at upcoming meetings, particularly if the jobless rate, at 6.7% in December, keeps falling. Investors believe liftoff is in mid- to late-2015. http://blogs.wsj.com/economics/2014/01/29/hilsenrath-takeaways-fed-sets-bar-on-tapering/?KEYWORDS=jon+hilsenrath Analyse Reinhart/ Zentner: De FED merkte op dat het beter gaat met de economie, had geen zin om Emerging Markets extra te helpen (dat zou heel raar zijn, maar sommige marktpartijen hadden hierop gehoopt na masseerpartijen van het IMF) en heeft het parcours voor vermindering van QE zo ongeveer wel vastgesteld. Nu gaat men kijken wat de gouverneurs van de FED over de economie gaan roepen: of het gaat beter dan we dachten of het gaat beter en I told you so. In het eerste geval komt de eerste renteverhoging kennelijk eerder dan nu is ingeprijsd. In het tweede geval wacht men dus geruime tijd nadat men met QE is gestopt (PV: dus vermindering van QE is toch een soort voorbereiden op monetaire verkrapping). Opmerkelijk is dat Reinhart geen rekening houdt met een afzwakking van de economie, terwijl hij toch geen hoge groei van de economie verwacht in 2014.

hawkometer FED 2014-2015 (BAML)

FED: I told you so, this time is different

De FED deed wat ervan verwacht was: vermindering van QE met $ 10 miljard per maand, geen aanpassing van het werkloosheidsdoel en een heleboel zinnen dat ze de rente nog lang niet gaan verhogen als de inflatie te laag blijft en een set van indicatoren voor werkloosheid nog te ongunstig is.

Er was hoop dat de FED nog iets zou doen om de pil te verzachten, maar Bernanke had geen zin om rare fratsen uit te halen. Hij kwam met wat beloofd was en zo waar, er waren geen dissidenten en dat terwijl er enkele nieuwe haviken stemgerechtigd waren.

Een van de grootste anomalieën was dat je altijd aandelen moest kopen op de dag dat de FED iets ging vertellen. Vandaag was dit niet zo. De beurs ging gewoon omlaag op het besluit van de FED.
De beurzen begonnen de dag opgewekt vanwege het kordate optreden van de centrale bank van Turkije. ie maakte korte metten met de speculatie tegen de lira. Enige uren ging de lira zelfs omhoog, om daarna uit angst voor de vermindering van QE door de FED toch weer weg te zakken.

Hilsenrath, het doorgeefluikje van de FED bij de Wall Street Journal, had de wereld al voorbereid op het besluit met de woorden dat de FED nog niet zou willen reageren op de problemen van de Opkomende Landen. Dat woordje nog werd onmiddellijk uitgelegd dat de markten de FED dus eerst duidelijk moeten maken dat er een enorm probleem is in de Emerging markets waar ze straks wel op moeten reageren. Wie weet is de markt zo masochistisch dat die arme Janet Yellen daar straks inderdaad voor moet buigen.

De FED kan zeggen: I told you so. De economie is nu zo mooi aan het aantrekken door quantitative easing en een zeer ruim monetair beleid dat QE verminderd kan worden. Al dat gedoe over veel te optimistische voorspellingen van de FED is overdreven. Straks zie een cijfer voor het vierde kwartaal met een groei boven 3% en in het derde kwartaal was het meer dan 4% en in 2014 ziet het er goed uit voor de economische groei. We waren zelfs veel te pessimistisch over de daling van de werkloosheid. Alhoewel, dat was al lang van te voren voorspeld door Janet Yellen. Die zei al lang dat de werkloosheid veel harder daalde dan de participatiegraad. De FED gaat steeds meer zeggen: I told you so.
Maar dat betekent dat de FED behind the curve is, veel te laat de rente gaat verhogen om het inflatiegevaar te keren.

29 januari 2014

nog enige overdenkingen

Men krabt zich achter de oren wat de daling op de beurzen in de VS aan het veroorzaken is. Het gaat langzaam, misschien is het al bijna achter de rug.
Davos is achter de rug. Rogoff was op zijn manier optimistisch.
Het grote goede nieuws is dat Rouhani in Davos is en heel constructief bezig is. Hij had ook flink kunnen uitvallen naar al die mensen die zeggen dat je Iran niet mag vertrouwen.
De leiders in Davos zijn euforisch over de economische vooruitzichten. Een beetje te veel, maar zelfs Rogoff ziet positieve kanten.
Dan waar hij eigenlijk voor werd geïnterviewd: centrale banken worden verkeerd begrepen. De centrale banken zijn over aan het gaan op inzet van andere middelen dan QE, maar ze zijn niet aan het verkrappen.

Dan was er nog het verhaal dat je batterijen op suiker kunt laten lopen, al is het voorlopig nog niet erg toepasbaar. Maar de biotechniek staat niet stil 

Rosenberg http://www.businessinsider.com/rosenberg-more-wage-inflation-2014-1#ixzz2rgS9tdQT mompelde nog wat over aantrekkende loongroei in de VS. dat was in het Beige Book al verklapt, daar signaleert men een flink aantal sectoren waar 40 miljoen mensen werken met aantrekkende loongroei. 

http://www.businessinsider.com/ancient-european-had-blue-eyes-and-dark-skin-2014-1 7000 jaar geleden waren de Spanjaarden donker met blauwe ogen. Blanken bestaan pas heel kort. Echt zwart waren ze al 40.000 jaar niet meer denkt men. Maar ze zijn niet blank geworden omdat ze anders te weinig vitamine D binnenkregen, mar omdat ze granen gingen eten en vooral bier gingen drinken. Heel de westerse beschaving is gebaseerd op het drinken van bier
What led early humans to begin cultivating grain some 10,000 years ago?
It was beer — not bread — a growing body of research shows.
People didn't just enjoy the "altered state of awareness" that came from drinking beer, they argued, it was also nutritionally superior to every food in their diet other than animal proteins.

IFO wijst op aantrekkende groei, maar Euroschuld is nog te hoog

IFO expectations wijst op een sterke groei in Duitsland, sterker dan de voorspellingen nu zijn.
De relatieve groei van M1 ten opzichte van M2 wijst op groei als de consensus (groene lijn).
Maar bijna alle landen hebben wel ergens te veel schuld, bij de overheid, de particulier of het bedrijfsleven. Ierland heeft in alle sectoren nog te veel schuld. Dit hindert nog steeds de groei.

28 januari 2014

VIX en koersdaling wijzen eindelijk weer eens op pessimisme

De koerscorrectie van de afgelopen week (vandaag is nog niet ingetekend) wijst op een niveau dat overeenkomt met pessimisme.
S&P vergeleken met het drie maands gemiddelde gedeeld door de VIX (die de volatiliteit voor de komende 3 maanden aangeeft) wijst op steun voor de beurzen.

Daar zou de daling van de S&P ongeveer moeten stoppen als er geen nieuw slecht nieuws komt (geen ongelukken met forward guidance als werkloosheid volgende week vrijdag onder 6,5% komt, geen aanslag in Sotsji, geen oorlog à la 1914 tussen China en Japan, geen al te grote tegenvallers in ISMen groei vierde kwartaal VS door koude etc).

rentedaling in overdrijvingsfase

De laatste tijd heb ik een paar keer geblogd dat de rentecurve te steil was, zelfs voor een ISM van 57. Ook waren de speculators te zeer gepositioneerd voor rentestijging en waren institutionele beleggers record short duration volgens de peilingen van Stone McCarthy.

De rentedaling van de afgelopen weken heeft dat nu deels recht gezet.

De steilheid van 10-5 jaar rente in de VS is nu minder dan de ISM zegt. Waar is de excessieve angst voor terugnemen van QE gebleven? Die is kennelijk verdampt samen met de Argentijnse peso en de Venezuelaanse bolivar.

onderreactie in VS op verbeterende winstgroeivooruitzichten

De winstvoorspellingen van analisten vertonen de laatste tijd een totaal gebrek aan fantasie: men voorspelt gewoon precies dezelfde winstgroei als men gezien heeft. Als de gerealiseerde winst (trailing earnings)  gestegen is, dan verhoogt men de winst een jaar vooruit (forward EPS) precies even veel.

Hoe veel de winstfundamentals ook verbeterd zijn de laatste maanden, men gaf geen extra tikje aan de winstverwachtingen een jaar vooruit. De ISM staat heel hoog, je krijgt steeds meer verhalen om je oren geslagen dat de investeringsgroei aantrekt en de export ook, voorspellingen voor economische groei in 2014 gaan omhoog, winstvooruitzichten in het buitenland (Europa) verbeteren en toch geeft men geen extra gas aan de winstvooruitzichten voor 2014 (en 2015).
Zie ook: Hatzius http://www.businessinsider.com/goldmans-hatzius-on-2014-corporate-profits-2014-1#ixzz2rabt1vsA (higher US growth, productivity growth, low wage growth and a bit higher inflation, higher growth oitside the US) and Fidelity https://www.fidelity.com/viewpoints/market-and-economic-insights/why-earnings-growth-could-continue (several sectors still have low ROE, prudent investing means lower extra depreciation, overseas profits) ).

26 januari 2014

goed nieuws van de afgelopen week: Kamp, Europa, Japanse huizenmarkt, winsten VS


Kamp lichtte toe waarom Nederland 1,5%+ groei zal kunnen krijgen en vasthouden. Dit soort foto's geeft aan dat de tijden echt beter aan het worden zijn

De beurzen gingen omlaag op angsten voor China en politieke onrust in tal van Opkomende Landen zoals Turkije, Oekraïne, Argentinië, Egypte.
Volgens Norbert Ore van Startegas, de ISM-expert, is de markt veel te negatief op de HSBCI PMI voor China van 49,6 omdat deze index allen maar kijkt naar multinationals. De lokale PMI zal een beter beeld schetsen.

Er is al heel lang geen correctie geweest en men schrijft de beurs naar zo'n correctie op dit moment. Westerse beurzen reageren maar hoogst zelden op onrust in Opkomende Landen (grote uitzondering: de Aziëcrisis van 1998).
Is dit weer een buy the dip moment?