Achtergrond bij Beleggen op de golven Waar zijn we op de golven? Waarom gaan de aandelenkoersen al lang zo veel omhoog? N.B. dit blog is à titre personnel en hoeft de visie van BMO Global asset Management niet weer te geven
1 februari 2016
31 januari 2016
samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week
We zagen afgelopen week klassieke
overdrijving, die zo vaak de top van de paniek aangeeft, in het verhaal van RBS
verkoop alles http://www.usnews.com/news/articles/2016-01-12/sell-everything-at-beginning-of-cataclysmic-year-ahead-royal-bank-of-scotland-warns
"the world is slowing, trade is slowing, credit is slowing." This is about return of capital, not return on capital. In a crowded hall,
exit doors are small" . "China has set off a major correction, and it
is going to snowball.")
We hadden de vergadering van de FED
waar men niets nieuws besloot, maar men wilde de mogelijkheid open houden voor
een verhoging in maart. Foei, was de eerste reactie, ze hadden moeten zeggen
dat maart van tafel was. In tweede instantie was men wel tevreden met de FED en
prijsde een renteverhoging in maart uit naar het rijk de fabelen.
We zagen een enorme rally in de VS
vrijdag, toegeschreven aan de verlaging van de rente in Japan, maar dat kan
toch niet de hele reden zijn. De Japanse rente is van slechts weinig belang
voor de Amerikaanse beurs. Het veroorzaakt een zwakke yen en indirect nu ook
een zwakke yuan en dat is niet positief voor de VS. Het zorgt natuurlijk ook
dat de FED de rente niet kan verhogen en zelfs plannen voor extra QE moe gaan
afstoffen. TINA is uit de nieuwjaarskater weer tot leven gewekt.
Misschien hielp het dat
gezaghebbende beren zeiden dat we spoken zagen in China (Ambrose Pritchard
Evans en Stephen Roach https://www.project-syndicate.org/commentary/china-crisis-false-alarm-by-stephen-s--roach-2016-01
; de overschakeling richting meer een dienstenmaatschappij verloopt sneller dan
gedacht; banen in de industrie en bouw genereren 30% meer output dan een
dienstenbaan, dus natuurlijk vertraagt de groei, maar deze blijft nog
behoorlijk; de planeconomie is nog niet aan het eind van haar Latijn)
Of de meevallende
winstcijfers/guidance/ revenues. Beter dan de naargeestige verwachtingen en
diepe angsten, ook al zijn die verwachtingen voorgekookt door de bedrijven om
mee te vallen. Vooral Facebook was een opsteker, maar ook Ford.
Of de stijgende olieprijs (al liep
de beurs niet goed mee met de olieprijs in de afgelopen week)
Consensus is er dat er niet genoeg
bewijs is om het einde van de correctie te gaan verkondigen, al deed Goldman
Sachs wel een poging. Het is zelfs een beetje overbought nu voor de korte termijn. Zonder recessie in de VS, zonder nieuwe schok is een bear
markt niet nodig. Uiteraard geen garantie,
maar de aan(deel)houder wint op lange termijn, zo preekt Piketty.
Het BNP van de VS groeide in het
vierde kwartaal met 0,7% (als consensus), o.a. door negatieve invloed van
voorraden, vaste investeringen en netto export.
De Employment Cost Index steeg slechts 0,6% in het vierde kwartal.
Initial claims voor werkloosheid waren
weer omlaag, de vrees de kop indrukkend dat ze aan een flink stijgende trend
bezig zijn (dit is een recessie-indicator). Pending home sales waren niet zo
goed, maar andere indicatoren (verkoop nieuwe huizen, aantrekkende stijging
huizenprijzen) voor de huizenmarkt waren wel goed. Het consumentenvertrouwen
bleef goed. Orders duurzame goederen -5,1%.
In Duitsland daalde de IFO iets tegenvallend. Inflatie was +0,5%. In het VK groeide de economie met 0,5% in het vierde kwartaal (niet geannualiseerd).
30 januari 2016
En ineens was er een eindsprint van de aandelenbeurzen. Is de correctie al voorbij?
Na behoorlijke maar niet desastreuze
dalingen van de beurzen en rentes is er ineens een behoorlijk herstel
opgetreden in de afgelopen week. Charttechnisch staat het sein nog lang niet op
groen, maar ook niet meer op donkerrood.
Eerst had Draghi mooie dromen
gegeven, Yellen wilde eigenlijk niet meegaan, maar de markt legde een en ander
toch als duifachtig uit en als klap op de vuurpijl kwam Kuroda aanzetten met
extra stimulering via negatieve rentes.
De olieprijs is ook flink aan het herstellen, al zijn de neerwaartse
kanalen nog niet doorboord. China blijft een zorg, maar zelfs een
aartspessimist als Ambrose Pritchard Evans vond de angsten rond China een gekte aan
het worden.
Ondertussen verloopt het
winstseizoen in de VS behoorlijk op rolletjes, maar vergeleken met de zeer
treurige verwachtingen was dat niet zeer moeilijk. Guidance, revenues, helemaal
niet zo slecht na een kwartaal met slechts 0,7% groei, dalende business sales,
een sterke dollar vergeleken met de belangrijkste handelspartners (Canada,
Mexico en China) en instortende grondstoffenprijzen en tegenslagen in de
export.
In september was de daling ook
ineens afgelopen, het Chinaverhaal was verteerd, de dalende olieprijzen ook en
de angsten voor de FED werden te hoog beoordeeld. Geen recessie. Geen te hoge
inflatie. Griekenland werd verdrongen. Dan maar weer FANG-aandelen kopen.
In januari lijkt de situatie
behoorlijk op die in september. Andere zorgen over China, de olieprijzen zijn
zo laag dat er faillissementen onafwendbaar lijken (met bijbehorende zorgen
zichtbaar in credit spreads, underperformance van banken en natuurlijk de
grondstoffensectoren). Enorme afstraffing ook van bepaalde technologiefondsen
(biotech, Apple, Gopro, Twitter etc.). Geen recessie in de VS, wel tegenvallende
groei maar vooruitkijkend betere perspectieven: herstel uit de voorraadzwakte,
meer fiscale stimulering, weer iets harder stijgende huizenprijzen bij
toenemend animo een hypotheek voor een koophuis af te sluiten.
De olieprijs lijkt voldoende te zijn
gedaald, al lijkt er geen bodem te zitten in de olieprijs. De variabele kosten
zijn laag genoeg om bijna alle producenten door te laten produceren. Voorraden
puilen uit. Iran heeft een hele vloot olietankers klaar liggen om de prijzen te
bederven. Aanbod groter dan de vraag volgens de gezaghebbende voorspellers, nog
tot half 2017. Enorme zwakte in de grondstoffen producerende landen, die
importeren en consumeren minder. Het slechte verhaal is bekend.
TINA komt weer terug: de centrale
banken hebben de afgelopen week weer eens overduidelijk gemaakt dat je een
normale rente nog jaren op je buik kunt schrijven. Als je rendement wil halen,
dan kan dat niet meer met veilige staatsleningen. Je zult risico moeten nemen:
there is no alternative. Een koerswinstverhouding van 16 met een degelijk dividendrendement
van 2% klinkt helemaal niet zo gek bij een rente van 0% of nog lager. TINA laat
zich alleen wegsturen met een recessie, maar die kan nog jaren weg blijven in
de andere sectoren dan de grondstoffensectoren (die zitten in een ernstige
recessie).
Nominaal is het huidige herstel al het beste, in reële termen al helemaal
De grafieken van Doug Short waar hij
het herstel na de vier grote bear markten van de afgelopen eeuw vergelijkt
maken duidelijk dat het huidige herstel krachtig is, vooral in reële termen. Het
dividendrendement is nu wat lager en het koersherstel wat beter, per saldo is
zelfs voor de reële opbrengsten inclusief dividenden deze keer het herstel het
krachtigst, maar niet verreweg het krachtigste. Opvallend is dat je veel
parallelle dalingen ziet. De huidige daling lijkt goed in het stramien te
passen. Daarna kwam er een opleving in de vorige drie gevallen.
Die opleving
kan nu ook komen, al lijkt de ammunitie hiervoor niet al te geweldig. Het
monetaire kruit is verschoten, de economische groei laag, de loonstijging kan
hoger worden, stijging van de productiviteit wordt belemmerd door lage
investeringen in de afgelopen jaren.
(plaatje Doug Short voor orders duurzame goederen, gecorrigeerd voor producentenprijzen en de groei van de bevolking; de daling van top is groot geweest, het herstel traag maar consistent; kapitaalgoederen zijn veel goedkoper geworden en dat is een belangrijke reden waarom de economische groei structureel iets lager is, maar niet per se hoeft te leiden tot minder stijging welvaart)
De trends lijken nog laag aan te kunnen
houden: die uit industriële productie en export (globalisering, groei export
hoger dan die van BNP), groei vaste investeringen die matig is. Dat waren
trends waarbij je winstgroei kreeg die sneller was dan die van het BNP. Nu moet de dienstensector het trekken en de
sectoren met veel R&D. Dat kan, maar het blijft de vraag of daardoor de
winstgroei goed kan worden. Het kan. Een stijging van de koersen op halve
kracht is zo gek nog niet bij een rente van 0%.
28 januari 2016
Yellen weet het niet meer, maar volgt markt
Geen renteverhoging vandaag, maar dat had niemand verwacht. Men hoopte dat Yellen zou zeggen dat
er geen haar op haar hoofd was die dacht aan een renteverhoging bij de volgende
vergadering. Dat meldde de FED niet. Ze lieten Hilsenrath schrijven dat de FED
de mogelijkheid open houdt voor renteverhoging in maart.
De aandelenbeurs ging daarop
onderuit, maar prijsde een renteverhoging in maart verder uit.
De FED heeft er alles aan gedaan om
de paniek niet verder te vergroten op de markten. Er kwam geen beoordeling of
het risico aan de boven- of onderkant lag. Men gaf niet langer aan er groot vertrouwen
in te hebben dat de inflatie zou stijgen naar 2%.
De tweede reactie van de markt is
wellicht wat optimistischer, mede vanwege het meevallen van de cijfers van
Facebook. Men zette de markt niet hoger terwijl de olieprijs toch steeg.
Het vertrouwen groeit dat de FED niet
tegen de markt in kan gaan. De inflatie is te laag, de participatiegraad ook,
economische groei zwak, financiële stabiliteit in de rest van de wereld ver te
zoeken. Ofwel, het is kansloos dat de FED in maart de rente kan verhogen.
27 januari 2016
en het pessimisme over China groeit
Er is een enorme somberheid bij de
marktvorsers. Josh Brown legt goed uit http://thereformedbroker.com/2016/01/26/circularity/
hoe gevaarlijk dit is. Zo ontstaan steeds grotere problemen met bijvoorbeeld
kredieten, risico nemen. Het wordt een soort vicieuze cirkel, de zichzelf
bevestigende voorspellingen, reflexiviteit van Soros die je de verkeerde kant op
leidt.
De afgelopen jaren was Brown terecht
behoorlijk bullish, maar nu is hij al enige tijd aan het waarschuwen.
In de aangehaalde post haalt hij
Gundlach aan, zo ongeveer de meest gezaghebbende goeroe van het moment. Gundlach
is op het moment vooral techneut, chartist. Als de charts laten zien dat het
mis is, dan verzet hij zich daar niet tegen en verkondigt hij het evangelie van
de beer.
Nu dus ook. De olieprijs daalt zo
hard op vooral wegvallende vraag. De groei in China is veel lager dan gemeld,
lijkt zelfs negatief. De FED heeft een grote fout gemaakt door de rente te
verhogen. Ze deden het slechts om niet hun gezicht te verliezen. De FED
verhoogde vroeger de rente nooit als de groei onder 3% was.
Dan hebben we het jaarlijkse
bobofestival in Davos. Ook daar tomeloos pessimisme over China. Wanhoop over de
tegenvallers van de lage olieprijs. Zonder hogere olieprijzen geen eind aan de
dalingen op de aandelenbeurzen.
Men boog zich over de vierde
industriële revolutie met robots, enorme creatieve vernietiging die ook de
financiële sector in de afgrond moet storten via het spotgoedkoop worden van
financiële diensten. Men kan met 90% minder werknemers toe.
Ik ben een beetje verbaasd over hoe
veel mensen een totale instorting van China verwachten of op zijn minst een
harde landing. Tot 2015 had men het over een soft landing die ook deze keer wel
weer door de Chinese machtshebbers te realiseren zou zijn. Daarna is men veel
somberder geworden over China. Niet alleen daalde de groei, maar de cijfers
zouden kunstmatig te hoog zijn gehouden.
Dan die kapitaalvlucht. Zonder regiem change leidt dat al snel tot daling van de koersen.Maar er is al erg veel van de koersen af en het sombere verhaal is nu wel bekend.
variabele kosten nog lang geen rem op de daling van de olieprijs
Er is grote onduidelijkheid wat de marginale kostprijs van olie is. Voortdurend komt men met andere getallen.
De variabele kosten zijn erg laag
In The Economist:
Op $30 produceert 94% nog tegen variabele kosten lager dan $30 en zelfs Brazilië produceert dan tegen lager dan $20. Pas bij $15 gaat productie kennelijk echt omlaag
Via https://twitter.com/Steen_Jakobsen/status/692230540099985408?ref_src=twsrc%5Etfw uiteraard weer andere getallen
Hoe dan ook, de kosten houden op lange termijn de daling niet tegen.
Speculanten kopen te veel, dus die zorgen ook niet voor een rem op de daling.
Het moet echt komen uit productiebeperking. De OPEC houdt vast aan een compromis inclusief andere landen waaronder minstens Rusland. Dat gaat op zeker moment gebeuren. Dat is zeer plausibel. Plotseling en dan kan de olieprijs omhoog.
Overigens dat de olieprijs omhoog gaat, denkt de consensus ook.
Er zijn enkele uitzonderingen en die halen uitgebreid de pers, maar de goegemeente blijft ijzerenheinig geloven in hogere olieprijzen. Op zeker moment gaat dat gebeuren, maar niet zonder productiebeperkingen.
Er is nog geen capitulatie van beleggers over de olieprijs.
De variabele kosten zijn erg laag
In The Economist:
Op $30 produceert 94% nog tegen variabele kosten lager dan $30 en zelfs Brazilië produceert dan tegen lager dan $20. Pas bij $15 gaat productie kennelijk echt omlaag
Via https://twitter.com/Steen_Jakobsen/status/692230540099985408?ref_src=twsrc%5Etfw uiteraard weer andere getallen
Hoe dan ook, de kosten houden op lange termijn de daling niet tegen.
Speculanten kopen te veel, dus die zorgen ook niet voor een rem op de daling.
Het moet echt komen uit productiebeperking. De OPEC houdt vast aan een compromis inclusief andere landen waaronder minstens Rusland. Dat gaat op zeker moment gebeuren. Dat is zeer plausibel. Plotseling en dan kan de olieprijs omhoog.
Overigens dat de olieprijs omhoog gaat, denkt de consensus ook.
Er zijn enkele uitzonderingen en die halen uitgebreid de pers, maar de goegemeente blijft ijzerenheinig geloven in hogere olieprijzen. Op zeker moment gaat dat gebeuren, maar niet zonder productiebeperkingen.
Er is nog geen capitulatie van beleggers over de olieprijs.
24 januari 2016
samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week
En ineens kwam vanaf
woensdag na weer een portie dalingen en gaps omlaag een herstel op de beurzen,
met een nog krachtiger herstel voor olieprijzen.
(via doug Short)
(via doug Short)
We hadden net de verhalen gehad dat
je beter maar alles kunt verkopen en dat een en ander om duistere redenen nu
net zo erg is als in 2008, ook al hebben de banken nu meer eigen vermogen, is
er niets mis met de huizenmarkt, maar zijn de nieuwe zorgen uiteraard
verschrikkelijk over desastreuze ontwikkelingen in China, olieprijzen en nog
veel meer en dan zullen we nog door rampen verrast worden waarvan we het
bestaan nu nog niet bevroeden. We worden overladen met verhalen over recessies, vooral door de hoge credit spreads, China en instortende olieprijzen.
Credit spreads in de VS staan gemiddeld op 255bp, terwijl volgens Sheets (morgan stanley) het gemiddelde tijdens een recessie sinds 1925 246bp was. De grondstoffensectoren zitten in recessie, maar de rest van de economie niet. Industriële productie daalde, maar ex energie niet. Markit PMI manufacturing verbaasde positief met stijging van 51,2 naar 52,7, maar Phillyfed was negatief. Er was geen recessie in de VS als de ISM non manufacturing (88% van de economie) boven 50 stond (nu 55,3) en ISM manufacturing staat dan meestal onder 43,1..
De winsten over het vierde kwartaal zijn
niet zo slecht als gevreesd en de guidance is eveneens niet zo slecht als
gevreesd (vorige week veel schrik door Intel). De huidige winsten in de VS zijn
gezien de zeer lage groei en de sterke dollar, de in elkaar gestorte
olieprijzen helemaal zo gek nog niet. De omzetten vallen ook niet tegen, iets
dat in voorgaande kwartalen vaak anders was. De winst in de energiesector is totaal verdwenen, maar ex energie lijkt er een winstgroei van 6,7% (in het derde kwartaal was dit maar 2,5%)
De cijfers in China laten ook een
doorgaande groei zien, zij het op een iets lager pitje.
De olieprijzen konden deze week niet
alleen omlaag, maar ook omhoog. Al die sneeuw in de VS, een bitterkoud China is
plotseling een stut onder de olieprijs.
Het blijft een Jekill, kill, kill
and Hyde verhaal, met de centrale banken weer eens to the rescue. Draghi
belooft weer van alles, de Bank of Japan moet ook iets doen en de FED kan
komende week weer zich van een vriendelijke kant tonen (dit is onzeker).
De kans op een recessie in de VS is
nog steeds heel laag volgens de indicatoren die ik volg, al is er wel een
kleine verslechtering zichtbaar aan het worden. Een recessie in de VS moet
hoofdzakelijk komen uit renteverhogingen van de FED die inflatie te hoog vinden
(dat is nu toch echt niet het geval, integendeel) en belastingverhogingen/
overheidsbezuinigingen (nu ook niet het geval, integendeel want het is een
verkiezingsjaar). Cijfers over de industrie en wereldhandel zijn slecht, de
activiteiten in de havens aan de westkust van de VS laten minder handel zien. Als
de voorraadcorrectie voorbij is, wordt dit wel beter en aandelenmarkten horen
dat geduld op te brengen.
De kerninflatie in de VS was slechts
0,1% vorige maand, totale inflatie -0,1%. Initial claims voor werkloosheid waren 293.000, dat begint
duidelijk op te lopen, maar het is nog steeds een laag aantal. Verkopen
bestaande huizen trokken stevig aan na de plons van de maand ervoor. Housing
starts waren aan de zwakke kant. Een en ander wijst op een doorgaande (maar
niet verbeterende) steun van de huizenmarkt aan de economie.
Europese cijfers zijn tegenwoordig niet zo belangrijk Markit PMI manufacturing daalde in Frankrijk en Duitsland. diensten bleven sterk, net als bijna overal.
Inflatieverwachtingen nog steeds goed verankerd volgens de Atlanta FED
De afgelopen weken hebben
enkele FED-gouverneurs geroepen dat de inflatieverwachtingen dreigen los te
komen van hun ankers. De ingeprijsde inflatieverwachting is vervaarlijk
gedaald, vooral door lagere olieprijzen.
Atlanta FED meldt http://macroblog.typepad.com/macroblog/2016/01/are-long-term-inflation-expectations-declining-not-so-fast-says-atlanta-fed-1.html?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+typepad%2FRUQt+%28macroblog%29
dat de inflatieverwachtingen nog steeds goed verankerd zijn op 2%. De
ingeprijsde inflatieverwachtingen via TIPS en swaps hebben een behoorlijke
daling laten zien, maar dat is hoofdzakelijk voor andere redenen dan een andere
verwachting voor inflatie op lange termijn.
De liquiditeitspremie in
de TIPS is flink opgelopen. Voor een deel komt dit door de seizoenaanpassing
voor inflatie in de CPI die TIPS niet (mogen) maken en voor een ander deel door
hogere credit spreads, met o.a. de olieprijs te maken hebbend. TIPS en
inflatieswaps prijzen ook dingen in die niets met inflatie te maken hebben.
(ik wist niet dat de seizoenaanpassing in de CPI zo doorwerkte in de ingeprijsde inflatieverwachtingen; er lijkt een duidelijk verband)
Voor een deel is het
verhaal behoorlijk geloofwaardig, maar het blijft toch een beetje een black
box, o.a. de aanpassing voor de olieprijs die voornamelijk (om mij duistere
redenen) zou moeten plaats hebben in de liquiditeitspremie. Ik denk wel dat de
inflatieverwachtingen die voor de lange termijn ingeprijsd zijn in swaps
inderdaad te veel zijn meegesleept in de val van de olieprijzen. De huidige
lage olieprijzen betekenen juist hogere olieprijzen in de toekomst vanwege het
opdrogen van investeringen in nieuwe olieproductie.
(de olieprijs lijkt toch de hoofdschuldige voor de val van de ingeprijsde inflatie)
Dat inflatieswaps en TIPS
ook andere dingen inprijzen dan inflatie is onomstreden. Hoe je dat zichtbaar
maakt, is een probleem. Het is wel zo dat men signaleert dat economen de
inflatie op termijn beter voorspeld hebben dan TIPS (geheel anders dan de
renteverwachting, waar de markt het veel beter deed dan de economen).
23 januari 2016
technische analyse ziet rampspoed, maar er is toch geen bear markt nodig
De dalingen van de afgelopen weken hebben de beleggers heel wat stuipen op het lijf gejaagd. Zorgen over China, de olieprijs, de FED. Doorbreking van belangrijke steunniveaus. Onheilsprofeten die adviseren nu maar eens echt alles te verkopen. Tostrams die nu zeker weet dat de bear markt begonnen is.
technische analyse kan
veel verkeerde signalen geven
Verkopen bij het kruis
des doods, terugkopen bij het gouden kruis. Veel slechter had je het niet
kunnen doen. Nu zijn we net weer een kruis des doods gepasseerd.
En ja, eindelijk was er
een week met een zwak koersherstel.
Eerst even nadenken voor
je het hoofd verliest. Kun je verklaren dat de koersen zo dalen? Is er nieuw
slecht nieuws nodig, zie je ontkenning van het slechte nieuws? Is er onverwacht
goed nieuws (vorige week ECB, minder angst voor snode plannen FED).
Is het Chinaverhaal verteerd? Dat zou goed kunnen, maar de problemen van China
zijn niet weg. Het lijkt zo’n recidivistisch probleem te worden, net als bij
Griekenland. Je kunt bijna een liniaal leggen over de groeicijfers op jaarbasis
sinds Xi aan de macht is. Langzaam naar beneden. Geen versnelling, eerder vertraging van de
neergang. Die groeiafzwakking gaat gepaard met meer onevenwichtigheden dan goed
is voor de nachtrust. Ik lees de nodige sombere verhalen via Bianco en Andy
Lees over China op lange termijn. De overschakeling van een investeringsgeleide
economie naar een consumptiemaatschappij is een mission impossible, vooral bij
de huidige schuldenposities en de demografie van China (al zal men daar wel tot
hoge leeftijd blijven werken. N.B. In Europa werkte men in 19de eeuw
tot ver na de 70ste, dat kon toen kennelijk ook omdat het moest waarschijnlijk).
De olieprijs. Een
onwaarschijnlijk sterke daling. We hebben nu voor de derde keer een daling van
top van de olieprijs van meer dan 75% achter de rug sinds de olieprijs door de
OPEC in 1973 fors omhoog gezet werd. Het
neerwaartse koersmomentum over de afgelopen tien weken was in procenten
eveneens een van de krachtigste ooit. Dat
schreeuwt om een herstel. Tot $34 is erg eenvoudig volgens de chartisten. Met
de prijsontwikkeling van olie is van alles mis. Toch lijkt de huidige olieprijs
overdreven laag. Ook de dollar kun je de schuld niet geven van de laatste
daling, daarvoor waren euro, pond, yen te sterk. Aanbod is groter dan de vraag.
Maar niet zo veel. Olieproducenten verlagen hun
productie niet, omdat de variabele kosten nog steeds lager zijn dan de
olieprijs en stilleggen en weer opstarten heel duur is. Pas bij een negatieve
prijs gaat men zich echt achter de oren krabben, maar misschien produceert men
dan nog door.
Bianco had een heel
verhaal over de enorme verliezen die zijn geleden bij het geloven in hogere
olieprijzen. Normaal bij aandelen is dat na een slechte performance van een
bepaalde sector die massaal gedumpt wordt via dumpen van de sectorfondsen. Bij
olie is dat andersom gegaan. Men bleef maar olie bijkopen, hoe veel de
olieprijs ook daalde. Men kocht maar de ETF Oil en andere ETF’s bij en andere
oliebeleggingen. De belangstelling was zo grot dat de ETF Oil bijna een 50%
premie kreeg ten opzichte van de onderliggende oliefutures. Daar zitten massieve verliezen op, zo ongeveer
het ergste van de geschiedenis van beleggen. De daling van top is ook in
procenten zo ongeveer de grootste ooit. Meer dan 75%.
(plaatje Bianco)
Men blijft roepen dat dit idioot is, maar dat
aanbod groter is dan vraag lijkt een zekerheidje. Ondertussen puilen de
opgeslagen olievoorraden in de VS uit, ze zijn bijna op recordhoogte. Als alle
opslagplaatsen vol zitten, dan kan de olieprijs onder nul gaan (dit is zelfs al
op een plek gebeurd).
Al dat enorme kopen van
speculanten kon de daling niet tegenhouden. De committment of futures trending
analyse laat zien dat speculanten nog steeds netto positief zitten, zij het het
minste in meer dan vijf jaar. De bruto shorts zijn wel op extreme hoogte. Maar
dit wordt geneutraliseerd door de onvoorwaardelijke gelovers in olie.
Tja, wat betekent dat dan
allemaal voor de beurzen? Net als bijna iedereen durf ik het niet met
stelligheid te verkondigen. Geen recessie in de VS, te lage inflatie in de ogen
van de centrale banken, dat wijst niet op een bear markt. Bij een herstel van
de olieprijzen boven $34 lijkt het bij een correctie te blijven. Nieuwe slechte
verhalen kunnen die bear markt alsnog veroorzaken. Zorgen volop, de wall of
worry die de bull markten beklimmen.
21 januari 2016
EIA verergert val olieprijs: aanbod nog lang groter dan vraag, maar is dat zo?
EIA is met nieuwe voorspellingen gekomen voor vraag en aanbod van olie.
Dat leidde tot nieuwe dalingen van de olieprijs. De olieprijs daalt op alles, dus het verband met EIA is niet zo duidelijk. Het maakte ook indruk dat op bepaalde plekken olieraffinaderijen een negatieve prijs vragen voor olie. Transport en opslaan is duurder dan olie waard is. -0,50$ vinden ze wel genoeg om te betalen.
Men ziet de olieopslagplaatsen overstromen met olie in de VS. Iran wil en mag meer olie produceren. Saoedi-Arabië wil meer marktaandeel. Irak heeft centjes nodig om IS en de Koerden te bestrijden. En ondertussen geven de cijfers van de olieproductie in de VS aan dat de olieprijs nog zo hoog is dat men graag meer olie uit de grond wil pompen.
Dit is niet bepaald een nieuw feit voor de markt, maar de prijs daalt er wel op.
Dat leidde tot nieuwe dalingen van de olieprijs. De olieprijs daalt op alles, dus het verband met EIA is niet zo duidelijk. Het maakte ook indruk dat op bepaalde plekken olieraffinaderijen een negatieve prijs vragen voor olie. Transport en opslaan is duurder dan olie waard is. -0,50$ vinden ze wel genoeg om te betalen.
Men ziet de olieopslagplaatsen overstromen met olie in de VS. Iran wil en mag meer olie produceren. Saoedi-Arabië wil meer marktaandeel. Irak heeft centjes nodig om IS en de Koerden te bestrijden. En ondertussen geven de cijfers van de olieproductie in de VS aan dat de olieprijs nog zo hoog is dat men graag meer olie uit de grond wil pompen.
Dit is niet bepaald een nieuw feit voor de markt, maar de prijs daalt er wel op.
Vraag stijgt, maar volgens EIA niet genoeg versus het aanbod. Maar het artikel stelt dat men het aanbod overschat
Rusland gaat minder produceren. dat wordt overigens altijd voorspeld, maar deze keer zou het kunnen. ze hebben minder ruimte bij pijpleidingen van Transneft geboekt.
Iran krijgt de centjes niet bij elkaar om de productie veel uit te breiden. Irak en Saoedi-Arabië kunnen hun huidige hoge productie niet volhouden.
De productie in de VS en Canada lijkt te gaan dalen en dat is negatiever dan de voorspelling.
De vraag en aanbodcurves voor olie zijn heel erg steil. Kleine veranderingen veroorzaken enorme prijsveranderingen. Het aanbodoverschot is maar ruim 1%. Een klein beetje minder productie of meer vraag kan de olieprijs enorm doen stijgen. Andersom natuurlijk ook. De huidige dalingen komen uit meer verwachte productie van vooral Iran bij minder verwachte vraag vanwege afnemende groei in de wereld, zelfs in de VS, maar vooral ook China. Dat kan gemakkelijk te pessimistisch zijn, maar zo lang men dit verhaal steeds meer gaat geloven kan de olieprijs steeds meer omlaag. Wetend dat je de productie maar zo weinig hoeft te beperken schreeuwen steeds meer OPEC-landen dat men gezamenlijk de productie moet beperken. dat gaat natuurlijk plotseling een keer gebeuren. Ze moeten wel.
De cycli: JL, voorraadcorrectie, Juglarzwakte
Daar is hij dan, de neergang in de
vierjaarscyclus http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2016/01/update-vierjaarscyclus.html. Zwaar overtijd. De top van de S&P op 2200. De eerste correctie
HI rond augustus. Het mooie herstel IJ, waarna je denkt dat alles weer is goed
gekomen en dan de tweede tik, JL, het meest negatieve deel van de vierjaarscyclus.
Dan blijkt alles ineens erger dan gedacht. Zonder recessie in de VS en in een
opgaande structurele trend (zoals nu) hoeft die tweede daling niet zo lang te
duren en niet al te verschrikkelijk te zijn. Als er een schok is, dan kan die
nog wel schade aanrichten. We hebben nu drie kandidaten voor zo’n schok: China,
de FED en olie. De FED gaat niet op korte termijn zondigen, eerder te hulp
komen. China is niet belangrijk voor de Amerikaanse beurs. De olieprijs krijgt
meer en meer de schuld van de recente dalingen.
De olieprijs is onheilspellend aan
het dalen. Een deel van de oliesector dreigt weggevaagd te worden. Diverse
grondstoffenlanden worden zo hard geraakt dat de wereldhandel buitengewoon zwak
is. Investeringen worden flink geraakt. Andere bedrijven zijn ook voorzichtiger
aan het worden en investeren ook minder.
Dat zorgt voor zwakte in de Juglar,
de cyclus van de vaste investeringen van 7 tot 11 jaar. In 2009 hadden we het
vorige dieptepunt. De huidige Juglar duurt dus nog te kort om nu al naar het
dieptepunt te gaan. (of de neergang duurt erg lang). Winsten zijn heel erg
gevoelig voor een neergang van de Juglar.
De cycli die meebewegen met de
vierjaarscyclus zien er ook niet goed uit. De presidentscyclus gaat betrekkelijk
vaak niet goed als een president niet herkiesbaar is. De voorraadcyclus drukt
de groei flink op het ogenblik in de VS. 0,7% in het derde kwartaal van 2015,
naar verwachting 1,2% in het vierde kwartaal en in het huidige eerste kwartaal
denk ik iets als opnieuw -0,7%. Dan moet het voorbij zijn, maar dat is alleen
zo als de business sales weer stijgen. En bij dalende olieprijzen gaan die business
sales niet stijgen. De olieprijzen dalen nu overigens zo snel dat de keer snel
moet komen. Maar pas bij $50 nemen de problemen echt af.
Hebben we dat punt L van de
vierjaarscyclus bereikt, dan gaat het vaak snel en hard omhoog. Veel beleggers
zijn dan nog te belang om weer flink in aandelen te belegen en hebben dan vaak
achteraf spijt. Gewoon discipline en steeds eenzelfde bedrag beleggen geeft
daarom vaak de beste resultaten. Vasthouden aan je strategische portefeuille en
dan van tijd tot tijd weer herbalanceren naar de bedachte gewichten gaat daarom
zo vaak beter dan verwacht. Zo gaat het vaak niet, Na een koersdaling komt er
crisisoverleg wat te doen en men besluit dat men te arm is om aandelen bij te
kopen. De regelgever vaardigt dan vaak ook oekazes uit dat men geen extra
risico mag nemen, omdat men te arm is. Zo ver is het nog niet. We zien de
laatste weken wel een heel snel pessimistischer worden van de beleggers. Als de
Juglar niet naar beneden komt is dat niet nodig. Als dat wel gebeurt, had ik voorzichtiger
moeten zijn. Maar ik denk voorlopig dat het niet nodig is dat de S&P meer
dan 20% van top daalt, er is geen recessie en de FED/ECB etc. worden echt wel
aardiger. Dat kan dan natuurlijk toch wel gebeuren.
20 januari 2016
China laat niet met zich sollen, Taiwan kiest toch anti China
Er was een heleboel macro nieuws uit China. Iets slechter dan gedacht, maar beter dan gevreesd.
De Chinese beurs was ervan omhoog. Misschien meer door het verhaal dat de staat alle zeilen moet bijzetten om groei in de buurt van 7% te krijgen. hierbij hoort geen grote uitstroom van kapitaal en ook niet een fanatieke bestrijding van corruptie.
Economische groei was 6,8% tegen 6,9% verwacht.
stabilisatie, dat geven de cijfers aan.
Europa ging er mooi mee omhoog, maar in de VS is alleen olie belangrijk.
De Chinese beurs was ervan omhoog. Misschien meer door het verhaal dat de staat alle zeilen moet bijzetten om groei in de buurt van 7% te krijgen. hierbij hoort geen grote uitstroom van kapitaal en ook niet een fanatieke bestrijding van corruptie.
Economische groei was 6,8% tegen 6,9% verwacht.
stabilisatie, dat geven de cijfers aan.
Europa ging er mooi mee omhoog, maar in de VS is alleen olie belangrijk.
Taiwan ging verder omhoog. De
verkiezing van de China-onvriendelijke mevrouw was door werkelijk iedereen 100%
verwacht en men was daar gewoon te veel op vooruit gelopen. Je moet daar overigens
wel oppassen. Een van de populairste video’s http://www.wsj.com/video/china-taiwan-apology-puts-k-pop-in-different-key/23956D2A-B31C-435E-89E2-4E4FA54ED899.html?mod=trending_now_video_3 was van een meisje van een popmuziekbandje, een soort
K3. Een vrolijk, jong, leuk meisje. Ze boog heel diep, ze verontschuldigde zich
zeer. Ze had iets verschrikkelijk fouts gedaan. Ze was een beetje dom geweest à
la Willem Alexander. Diplomatiek volkomen verkeerd. Omdat zij niet van
koninklijke huize was, werd dat uiteraard niet vergeven. Haar manager had
daarom besloten dat ze diep, zo diep mogelijk door het stof moest gaan
(eigenlijk dat ze tot stof moest wederkeren, maar dat mocht niet). Uit het
bandje gegooid moest worden voor optredens in China, maar zich wel eerst moest
verontschuldigen. En niet zo’n beetje ook.
Zaten haar oren er nog allebei aan,
ik zie er maar één? Was ze al in de zak van piet gestopt om naar Spanje
gedeporteerd te worden? Moest ze zich in de billen laten knijpen op het station
van Keulen?
Ze had het gedaan. Gezwaaid met
vlaggetjes van Korea en Taiwan. De afvallige provincie van China. Er was maar
één China en dat had maar een vlag, niet die van Formosa.
Kijk, ze leert het nog wel eens.
Hierna boog ze dus diep, zoals het een goede Aziaat betaamt, als die iets
verschrikkelijks heeft gedaan. Door schade en schande word
je wijs…
The Financial Times – Missing Hong
Kong publisher confesses on China state TV
Deze boekverkoper ook
17 januari 2016
Samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week
De beurzen gingen opnieuw behoorlijk
omlaag (opnieuw via Jekyll & Hyde scenario, bijna elke dag was er ook een
rally op de Amerikaanse beurs) en opnieuw was het vooral China dat de schuld
kreeg. De nodige indicatoren staan nu op behoorlijk oversold, zodat op korte termijn enig technisch herstel mogelijk is. Er is paniek op de oliemarkt, de olieprijzen staan op een niveau waarop vrijwel
geen enkel genoteerd oliebedrijf nog winst kan maken en het geloof groeit dat
de olieprijzen nog lang onder de kostprijs van de niet –OPEC- producenten
blijft. Er is een groeiende angst voor een recessie door zeer zwakke cijfers in
de VS voor de industrie (een nieuwe daling van -0,4% van de industriële productie),
tegenvallende detailhandelsverkopen (daling -0,1% terwijl een stijging was
voorzien van 0,1%; dit wijst overigens door de deflatie nog niet op een
recessie).
De groeiverwachtingen voor het
vierde kwartaal in de VS hollen richting 0%, omdat men een behoorlijke
voorraadcorrectie ziet (-0,2% vorige maand) die niet voldoende gecompenseerd wordt door groei van de
consumptie (hogere spaarquote; dit wijst overigens op meer groei als dit achter
de rug is). Ook het optimisme voor het eerste kwartaal neemt af, al kan er een
meevaller komen vanuit het nog steeds warme winterweer.
Het winstseizoen voor het vierde
kwartaal is begonnen. De winsten en in mindere mate omzetten vallen tot op
heden niet tegen bij de verlaagde verwachtingen, maar de outlook wel
(bijvoorbeeld Intel).
China versterkt het thema van
Quantitative Tightening door verkopen van Amerikaanse en Europese
staatsobligaties door centrale banken van Emerging Markets. Daardoor daalde
rente aanvankelijk nauwelijks. Duifachtige uitlatingen van diverse
FED-gouverneurs en verder dalende beurzen zorgden uiteindelijk wel voor een
daling van de rente in vooral de VS.
Het Beige Book van de FED zag nog
steeds bescheiden groei in de VS vanwege inkomensgroei door de goede groei van
de werkgelegenheid, die een iets minder goede consumptiegroei veroorzaakt en een verder verbeterende huizenmarkt, maar een krimp in de
industrie.
Initial claims voor werkloosheid stegen iets, maar zijn nog laag. Het jolts rapport wijst op een doorgaande groei van vacatures en meer mensen die vrijwillig ontslag durven te nemen.
De Russell2000 zit in bear markt terrein met een daling van top van meer dan 20%, maaar het vertrouwen van het midden- en kleinbedrijf volgens NFIB steeg iets afgelopen maand. Ook het consumentenvertrouwen volgens de University of Michigan steeg iets, niet in lijn met de beurzen hetgeen ongebruikelijk is.
overpeinzingen
De beurzen dalen, met China voorop. Daardoor
wordt de angst aangewakkerd dat er iets mis is met de economie. China
exporteert ellende via deflatie en te weinig import. Kelderende olieprijzen,
ook al groeit het olieverbruik in China. De Amerikaanse industrie zit duidelijk
in een neergang, al zijn het alleen de onderdelen mining en utilities. Er is
een winstrecessie in de VS, vooral vanwege het verdampen van winsten in de
grondstoffensectoren.
High yield spreads en EMD spreads
van met name de grondstoffenproducenten staan op zeer hoog niveau voor goede
redenen.
De daling van de investeringen in grondstoffen drukt de groei in de wereld, maar dit wordt geleidelijk minder volgens Minack.
In China moet verdisconteerd worden
dat de staat de beurzen niet onder controle meer heeft. De korte interbancaire rente
is hoger dan de lange rente. Er is een enorme kapitaalvlucht. Rijke
particulieren zijn banger aan het worden te worden aangepakt voor corruptie. Die
dappere aanpak kost groei op korte termijn. Daar meer groei op korte termijn
nodig is, zullen de hervormingen even de ijskast in gezet worden. Capital
controls zullen de uitstroom bemoeilijken. De yuan is verzwakt om de industrie
meer concurrentiekracht te geven en daardoor was er een extra prikkel geld naar
het buitenland te brengen.
Al met al lijkt het plausibel dat er nog de nodige economische groei in China zal blijven, genoeg om de groei in de wereld te steunen.
In de VS gaf het Beige Book, het
economisch overzicht voor de vergaderingen van de FED, aan dat er een
bescheiden groei is in de VS. De
werkgelegenheid groeit goed, de huizenmarkt is goed, maar er is krimp in de
industrie.
Industrie is maar 12% van de
economie (al enige jaren; daarvoor was het meer, rond 17% in 2008). Winsten
hangen veel sterker dan 12% af van de industrie. Business sales dalen, doen het
veel slechter dan retail sales (die overigens ook niet geweldig gaan). Er is
een voorraadcorrectie gaande die de economische groei over het vierde kwartaal
onder 0 kan brengen zelfs bij 2%+ groei van de consumptie.
We zitten nu in het belangrijkste
deel van de winstcijfers in de VS over het vierde kwartaal. Die winsten zijn
fors naar beneden bijgesteld en inclusief de winsten van de
grondstoffensectoren dalen de winsten (op jaarbasis). Exclusief energie is er
ook maar weinig stijging.
Is dat zo tegenvallend slecht? Ik
denk dat het gezien de economische omstandigheden niet zo slecht is. De
economische groei in het vierde kwartaal in de VS lijkt nauwelijks boven nul te
zijn, de nominale groei is misschien wel negatief. De sterke dollar drukt de
buitenlandse winsten. In zo’n situatie zagen we in het verleden sterk dalende winsten,
niet ongeveer 0% winstgroei.
Als je bij zulke slechte economische
omstandigheden nog steeds redelijke winstcijfers hebt, dan kun je hopen dat er
redelijke winstgroei is als de economische groei in de VS 2-2,5% is, er weer
een beetje inflatie is als de olieprijs niet meer daalt en de dollar een beetje
stabiliseert. Er is dan namelijk nog niets mis met de winstmarge. Gaat het
winstseizoen de koersen omhoog stuwen door de vergeleken met omstandigheden, de
lage verwachtingen, redelijke cijfers? Intel liet zien dat dit niet zo
waarschijnlijk is. De vooruitzichten op korte termijn voor de industrie zijn
nog slecht en men reageerde dus zeer negatief op de outlook, terwijl winst en
omzet over het vierde kwartaal redelijk goed waren.
Er is alleen maar geen recessie
omdat de inflatie zo laag is.
De laatste jaren is de periode
december/maart er een met krimp in de Amerikaanse economie. Dit jaar zou het
beter gaan, maar die verbetering is nauwelijks zichtbaar (tot nu toe; op
jaarbasis zie je over december enig groeiherstel zelfs bij tegenvallende
cijfers, zoals bij de retail sales over december).
En alweer valt de economische groei
tegen vergeleken met de verwachtingen. Dat is al jaren zo en toch is de S&P
per saldo behoorlijk gestegen.
Waar moet de beurs dan van omhoog
gaan?
Van economisch groeiherstel vanuit het dieptepunt van de voorraadcorrectie,
fiscale stimulering en vanuit een daling van de spaarquote, van een keer van de
olieprijzen (die kan niet eeuwig onder kostprijs van $50+ blijven, $28 is erg laag), van herstel
in China via monetair beleid en het in de ijskast zetten van hervormingen, van
minder angst voor de FED (de afgelopen week hebben diverse FED gouverneurs
zorgen geuit over de inflatie, nieuw is de angst dat de inflatieverwachtingen
te ver gaan dalen, ‘unanchored’ worden, d.w.z. minder dan vier renteverhogingen
in 2016, misschien zelfs QE), van de ECB/BoJ die met extra verruiming moeten
komen en van herstel in Emerging Markets vanwege concurrerende valuta’s. Misschien
ben ik de echte reden niet op het spoor, maar een bear market (-20% van top),
dat hoort toch niet zonder schok, zonder recessie in de VS, zonder een krap
monetair beleid (zichtbaar in een omgekeerde rentestructuur).
Er is al genoeg paniek en een vertrouwde bear voorspelt weer erg veel ellende, verkoop alles (vergelijk zijn profetie uit 2010 die gelukkig niet uitkwam http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2010/07/de-kamioenbeer-andrew-roberts-van-rbs.html)
Er is al genoeg paniek en een vertrouwde bear voorspelt weer erg veel ellende, verkoop alles (vergelijk zijn profetie uit 2010 die gelukkig niet uitkwam http://beleggenopdegolven.blogspot.nl/2010/07/de-kamioenbeer-andrew-roberts-van-rbs.html)
D.w.z. na meer dan 10% daling lijkt het te laat om nog te verkopen, maar je moet dapper zijn om nu al te kopen.
Abonneren op:
Posts (Atom)





















