De participatiegraad daalt. De beroepsbevolking daalt. De arbeidsmarkt was 273.000 kleiner volgens de cijfers uit het Household Survey. Als deze trend zo doorgaat is over vijftig jaar de beroepsbevolking van de VS onder nul gedaald. Uiteraard gaat de werkloosheid zo snel omlaag.
Lonen dalen. De lagere loonstijging ziet men als teken dat Secular Stagnation doorzet met sterk deflatoire tendensen.
Plaatje komt uiteraard van zerohedge waar ze grossieren in pessimistische verhalen en plaatjes.
bovenstaand plaatje komt via mijn Londense collega Steven Bell. Dat wijst erop dat de afwijking van de loongroei van wat de arbeidskosten (employment cost index) tijdelijk zal zijn.
Het lijkt een beetje op wat het afgelopen jaar in Engeland gebeurde: eerste lagere loonstijging en toen weer beter. Het klopt ook een beetje met de ervaringen in Nederland als er mer mensen in deeltijd gaan werken. Dan dalen de gemiddelde lonen maar door de groei van het aantal gewerkte uren en werkers is er toch inkomensgroei.
En inderdaad, als je niet naar loon per uur maar loon per week kijkt, ziet het er ineens een stuk beter uit.
This time is different: men concentreerde zich totaal op de loongroei en niet de werkgelegenheidsgroei met bijbehorende daling van de werkloosheid. We vonden vorige maand 321.000 groei werkgelegenheid al fors, maar dit werd nog eens opwaarts bijgesteld naar 353.000. Inclusief de andere bijstellingen was de groei van 252.000 van de werkgelegenheid een mooi cijfer, ietsje beter dan de consensus van 240.000. De werkloosheid daalde naar 5,6% en zit nu dicht bij (maar nog erboven!) de 5,2-5,5% range waar de FED denkt dat de loongroei zal aantrekken.
De groei van de werkgelegenheid in 2014 was het beste sinds 1999 en dat ondanks matige groei van het ambtenarenapparaat.
De minder snel groeiende arbeidsmarkt heeft niet voorkomen dat de groei van de werkgelegenheidsgroei nog steeds aan het versnellen is. Republikeinen zeggn, zo schampert Krugman, dat dit komt omdat men een republikeinse verkiezingsoverwinning zag komen en werkgevers daardoor meer mensen in dienst durfden te nemen.
Achtergrond bij Beleggen op de golven Waar zijn we op de golven? Waarom gaan de aandelenkoersen al lang zo veel omhoog? N.B. dit blog is à titre personnel en hoeft de visie van BMO Global asset Management niet weer te geven
9 januari 2015
VIX leidt S&P hoger
Als de angst groot is stijgt de geëiste risicopremie. dat betekent daarna meestal betere opbrengsten voor aandelen.
Sinds 2013 vinden we een VIX boven 12% hoger dan normaal. Als door diverse gebeurtenissen de VIX steeg, dan had je inderdaad in de maand erna navenant hogere stijging van de S&P zoals het bovenstaand plaatje laat zien.
Dit is natuurlijk geen stabiel verband. Dat men een 12% VIX normaal vindt, is niet normaal, maar een uitvloeisel van zeer royaal monetair beleid. Liquiditeitsinjecties van centrale banken drukken de volatiliteit en daarmee de VIX. De FED wordt minder scheutig en dan kan het gebeuren dat de VIX structureel wat hoger komt te liggen. Dat hoeft niet veel te zijn, maar toch.
Overigens was de VIX de afgelopen maand wat hoger en dat zou moeten leiden tot een goede januarimaand voor de S&P. Wie weet.
Sinds 2013 vinden we een VIX boven 12% hoger dan normaal. Als door diverse gebeurtenissen de VIX steeg, dan had je inderdaad in de maand erna navenant hogere stijging van de S&P zoals het bovenstaand plaatje laat zien.
Dit is natuurlijk geen stabiel verband. Dat men een 12% VIX normaal vindt, is niet normaal, maar een uitvloeisel van zeer royaal monetair beleid. Liquiditeitsinjecties van centrale banken drukken de volatiliteit en daarmee de VIX. De FED wordt minder scheutig en dan kan het gebeuren dat de VIX structureel wat hoger komt te liggen. Dat hoeft niet veel te zijn, maar toch.
Overigens was de VIX de afgelopen maand wat hoger en dat zou moeten leiden tot een goede januarimaand voor de S&P. Wie weet.
8 januari 2015
weg met QE, voer geen islamitische bankieren in
Lukas Daalder piekert zich suf (Financieel dagblad: ECB, doe het niet, 17/12/14) waarom de ECB over zou moeten gaan tot quantitive easing, QE, via het ongeremd opkopen van staatsleningen van wegkwijnende eurolanden.
De ECB is te laat. De rente is al te laag geworden en verdere rentedaling kan haast niet meer werken.
Je helpt noodlijdende banken niet omdat de rentecurve minder steil wordt en dat is slecht voor hun winsten. Je pompt misschien aandelenkoersen op, daarmee help je maar weinig mensen (de beruchte 1%). De rente is al belachelijk laag, veel lager dan toen de FED met QE begon.
Als de ECB inderdaad overgaat tot grootscheepse QE en centrale banken grootscheeps hun eigen staatsleningen moeten gaan kopen, dan dreigt het gevaar dat de rente in o.a. Duitsland tot lange looptijden negatief wordt. Nu is de rente al tot vijf jaar negatief.
We hebben islamitisch bankieren ingevoerd zelfs zond dat Wilders hiertegen geprotesteerd heeft.
Ik verkondig de stelling dat het renterisico zo asymmetrisch is. De tienjaar rente in Duitsland kan niet meer dan 0,5% dalen en meer dan 2% stijgen.
Dat is klinkklare kletskoek volgens een collega van mij. De tien jaar rente kan fors negatief worden als de ECB maar genoeg doorzet.
Misschien is islamitisch bankieren tegen rente 0 wel te hoog gegrepen voor de eurozone. Men begint steeds meer te schrijven dat het helemaal mis is met de economie. Zo'n lage rente duidt op het einde van de rijke westerse wereld. Bill Gross weet dat inmiddels ook zeker. bereid je maar voor op extreem lage rendementen (en als je niet bij hem belegt, dan moet je rekenen op negatieve rendementen natuurlijk).
Nederlandse pensioenfondsen moeten flink gaan korten door de huidige lage rentes. Het heeft geen zin meer om lijfrentes te kopen, dat is te duur. Terecht komt men in opstand om nog voor het pensioen te sparen bij een rente van nul. Men bereidt zich voor op totale armoede.
Kortom, eens met Lukas Daalder: ECB doe het niet. Waarom hebben we hier nog geen demonstraties voor?
De ECB is te laat. De rente is al te laag geworden en verdere rentedaling kan haast niet meer werken.
Je helpt noodlijdende banken niet omdat de rentecurve minder steil wordt en dat is slecht voor hun winsten. Je pompt misschien aandelenkoersen op, daarmee help je maar weinig mensen (de beruchte 1%). De rente is al belachelijk laag, veel lager dan toen de FED met QE begon.
Als de ECB inderdaad overgaat tot grootscheepse QE en centrale banken grootscheeps hun eigen staatsleningen moeten gaan kopen, dan dreigt het gevaar dat de rente in o.a. Duitsland tot lange looptijden negatief wordt. Nu is de rente al tot vijf jaar negatief.
We hebben islamitisch bankieren ingevoerd zelfs zond dat Wilders hiertegen geprotesteerd heeft.
Ik verkondig de stelling dat het renterisico zo asymmetrisch is. De tienjaar rente in Duitsland kan niet meer dan 0,5% dalen en meer dan 2% stijgen.
Dat is klinkklare kletskoek volgens een collega van mij. De tien jaar rente kan fors negatief worden als de ECB maar genoeg doorzet.
Misschien is islamitisch bankieren tegen rente 0 wel te hoog gegrepen voor de eurozone. Men begint steeds meer te schrijven dat het helemaal mis is met de economie. Zo'n lage rente duidt op het einde van de rijke westerse wereld. Bill Gross weet dat inmiddels ook zeker. bereid je maar voor op extreem lage rendementen (en als je niet bij hem belegt, dan moet je rekenen op negatieve rendementen natuurlijk).
Nederlandse pensioenfondsen moeten flink gaan korten door de huidige lage rentes. Het heeft geen zin meer om lijfrentes te kopen, dat is te duur. Terecht komt men in opstand om nog voor het pensioen te sparen bij een rente van nul. Men bereidt zich voor op totale armoede.
Kortom, eens met Lukas Daalder: ECB doe het niet. Waarom hebben we hier nog geen demonstraties voor?
7 januari 2015
een permanent plateau van lage rentes
Zo noemde Minack de lage rentes van het moment. This time is different: de rente stort in terwijl de economische verrassingen meevallen (niet alleen door de lage olieprijzen)
Het ligt allemaal aan nijver door kopende centrale banken en mevrouw Watanabe die schatten met geld aan het verdienen is op haar oude dag. Het is de terreur van oude sokken die volgens Minack deze vreselijke situatie voor pensioenfondsen aan het creëren is, nog meer dan de monstertjes Yellen, Kuroda en Draghi met hun onverantwoorde Great Monetary Experiment.
Gundlach zit helemaal te glimmen met zijn voorspelling dat de Amerikaanse 10-jaar rente onder de 1,38% komt. Onder 1% zegt hij nu zelfs. En hij krijgt bijval van Gross en die voert op 70-jarige leeftijd tegenwoordig die oude sokken aan.
Alhambra Investment Partners – Only Stocks Are Left Minding The ‘Recovery’
Zij vinden dat monetair beleid faalt, geen groei oplevert en nu dan dus deflatie en rentes van 0. Aandelen moeten nu ook naar 0 volgens hen.
Ik zie eigenlijk niet waarom grondstoffenprijzen zo goed de rente en aandelenmarkt moeten volgen, dat deden ze in de historie meestal niet. Waarom een dalende olieprijs de inflatieverwachting voor 10 tot 30 jaar zo omlaag brengt is me een raadsel. Ach, ik kan het wel enigszins aangeven, de markt is niet helemaal gek. Het inflatie-anker van 2% is gevallen en dan weet men niet meer wat het wel moet zijn en vindt er trending naar beneden plaats. Het supercyclusverhaal van grondstoffen door China is in duigen gevallen.
Al dat aanzwellende geroep dat de lagere olieprijs een vraagprobleem aangeeft is erg overdreven. De vraag en aanbodcurve van de olieprijs is buitengewoon steil. Kleine vraag en aanbodveranderingen kunnen heel grote prijsveranderingen veroorzaken, zoals ook deze keer weer blijkt. D.w.z. ja, er is een vraagprobleem, maar het is maar klein.Het is niet zo dat de vraag naar olie met meer dan 1 of 2% valt, nee, zo erg is het niet. Toch kan als het aanbod ook 1 of 2% omhoog gaat de prijs van olie halveren.
Het ligt allemaal aan nijver door kopende centrale banken en mevrouw Watanabe die schatten met geld aan het verdienen is op haar oude dag. Het is de terreur van oude sokken die volgens Minack deze vreselijke situatie voor pensioenfondsen aan het creëren is, nog meer dan de monstertjes Yellen, Kuroda en Draghi met hun onverantwoorde Great Monetary Experiment.
Gundlach zit helemaal te glimmen met zijn voorspelling dat de Amerikaanse 10-jaar rente onder de 1,38% komt. Onder 1% zegt hij nu zelfs. En hij krijgt bijval van Gross en die voert op 70-jarige leeftijd tegenwoordig die oude sokken aan.
Alhambra Investment Partners – Only Stocks Are Left Minding The ‘Recovery’
Zij vinden dat monetair beleid faalt, geen groei oplevert en nu dan dus deflatie en rentes van 0. Aandelen moeten nu ook naar 0 volgens hen.
Ik zie eigenlijk niet waarom grondstoffenprijzen zo goed de rente en aandelenmarkt moeten volgen, dat deden ze in de historie meestal niet. Waarom een dalende olieprijs de inflatieverwachting voor 10 tot 30 jaar zo omlaag brengt is me een raadsel. Ach, ik kan het wel enigszins aangeven, de markt is niet helemaal gek. Het inflatie-anker van 2% is gevallen en dan weet men niet meer wat het wel moet zijn en vindt er trending naar beneden plaats. Het supercyclusverhaal van grondstoffen door China is in duigen gevallen.
Al dat aanzwellende geroep dat de lagere olieprijs een vraagprobleem aangeeft is erg overdreven. De vraag en aanbodcurve van de olieprijs is buitengewoon steil. Kleine vraag en aanbodveranderingen kunnen heel grote prijsveranderingen veroorzaken, zoals ook deze keer weer blijkt. D.w.z. ja, er is een vraagprobleem, maar het is maar klein.Het is niet zo dat de vraag naar olie met meer dan 1 of 2% valt, nee, zo erg is het niet. Toch kan als het aanbod ook 1 of 2% omhoog gaat de prijs van olie halveren.
6 januari 2015
Gundlach: rente gaat flink verder omlaag in de VS want olieprijs geeft aan dat economische groei wegglijdt
Gundlach is sinds de val van Bill Gross de officiële obligatiekoning van Wall Street geworden. De laatste jaren kwam er veel uit van wat hij voorspelde.
Nu voorspelde hij in de Barrons dat de Amerikaanse tienjaarsrente van 2,1% zou gaan dalen naar onder de 1,4%. De economische groei gaat behoorlijk tegenvallen in de VS, zoals de grondstoffenprijzen en de obligatiekoersen al aangeven in met name Europa en Japan.
De daling van de olieprijzen komt vooral door een wegvallende vraag. Het gaat veel slechter met de economische groei in de wereld dan iedereen denkt. Vooral in dollars gemeten (en dat is natuurlijk wel zo, maar dat voelt niet zo aan). De lage olieprijzen veroorzaken allerlei problemen met de investeringen, schulden van oliemaatschappijen, olie-exporterende landen.
De FED zal later dit jaar de rente gaan verhogen, maar de lange rente zal dan toch dalen: er komt een enorme vervlakking van de rentecurve.
Hierboven staat een standaardplaatje van mij welke tienjaarsrente in de VS hoort bij de tweejaarsrente en de ISM.
Ik heb het modelletje doorgetrokken en de tweejaarrente met 0,05% per maand laten stijgen, de ISM laten dalen naar 54 en het voortschrijdende tienjaargemiddelde van de tweejaar rente laten dalen zoals in de afgelopen maanden gebeurde. Dan krijg je de grijze stippellijn. Eind 2015 zou je dan op 1,85% zitten.
Centrale banken blijven zich blauw kopen in 2015. De FED en Bank of England houden de boel constant, maar Japan koopt onverdroten door en de ECB gaat ook kopen. Dat forceert de SNB om meer te kopen om de Zwitserse frank niet te sterk te maken tegen de euro. In China denkt men ook over iets dat lijkt op QE en dat de yuan niet te sterk moet maken. Volop kopers van staatsleningen dus. Verzekeraars en pensioenfondsen moeten gedwongen ook steeds meer kopen. Beleggers buiten de centrale banken zitten gemiddeld nog te veel onderwogen obligaties en worden gedwongen bij te kopen.
Sinds 2010 prijst de markt voortdurend veel te veel renteverhoging van de FED in. Volgens Bianco wijst niets er op dat 'this time is different'. Geen versnelling groei werkgelegenheid, verdere daling initial claims, tegenvallende investeringen, te lage inflatie door lage dollar en inflatie. Gewoon 10-20% daling van de S&P en erkomt gewoon QE4.
Kan helemaal niets meer de Nederlandse pensioenfondsen redden, moeten zij hun premies enorm gaan opvoeren om tegen de huidige rentes nog een schamel pensioen op te bouwen?
De obligatiemarkt zit aanzienlijk lager dan de dots van de FED aangeven. De markt negeert de voorspellingen van de FED. Zij zien dat er rentevervlakking komt en worden bevestigd in hun angsten dat de groei gaat tegenvallen. Maar de groei gaat waarschijnlijk niet tegenvallen. Lagere olieprijzen zorgen voor meer groei. De werkloosheid is nu laag genoeg in de VS om hogere loongroei te krijgen en daar is de FED allergisch voor, want dan zijn ze snel behind the curve bij een eventuele bestrijding van de inflatie. De FED heeft al een draai gemaakt naar een minder ruim beleid in de afgelopen vergaderingen. Het enige dat ze moeten zeggen is dat de Amerikaanse economie een hogere rente nodig heeft, omdat anders te weinig geïnvesteerd wordt (er worden alleen maar eigen aandelen gekocht) en men deflatievrees kweekt met die lage rente.
Wat ook gaat gebeuren is dat de QE van de ECB gaat tegenvallen. Ja hij komt, maar met mondjesmaat en alleen de eigen centrale banken mogen waarschijnlijk slechts hun eigen staatsobligaties kopen.
De markt kan ineens weer normaal gaan reageren op de komende renteverhogingen van de FED en dat zit je al snel op 3,5% rente. Ik denk dat daarvoor wel eerst de olieprijzen moeten herstellen, want dat lijkt te maken te hebben met de breuk in onderstaand plaatje.
Nu voorspelde hij in de Barrons dat de Amerikaanse tienjaarsrente van 2,1% zou gaan dalen naar onder de 1,4%. De economische groei gaat behoorlijk tegenvallen in de VS, zoals de grondstoffenprijzen en de obligatiekoersen al aangeven in met name Europa en Japan.
De daling van de olieprijzen komt vooral door een wegvallende vraag. Het gaat veel slechter met de economische groei in de wereld dan iedereen denkt. Vooral in dollars gemeten (en dat is natuurlijk wel zo, maar dat voelt niet zo aan). De lage olieprijzen veroorzaken allerlei problemen met de investeringen, schulden van oliemaatschappijen, olie-exporterende landen.
De FED zal later dit jaar de rente gaan verhogen, maar de lange rente zal dan toch dalen: er komt een enorme vervlakking van de rentecurve.
Hierboven staat een standaardplaatje van mij welke tienjaarsrente in de VS hoort bij de tweejaarsrente en de ISM.
Ik heb het modelletje doorgetrokken en de tweejaarrente met 0,05% per maand laten stijgen, de ISM laten dalen naar 54 en het voortschrijdende tienjaargemiddelde van de tweejaar rente laten dalen zoals in de afgelopen maanden gebeurde. Dan krijg je de grijze stippellijn. Eind 2015 zou je dan op 1,85% zitten.
Centrale banken blijven zich blauw kopen in 2015. De FED en Bank of England houden de boel constant, maar Japan koopt onverdroten door en de ECB gaat ook kopen. Dat forceert de SNB om meer te kopen om de Zwitserse frank niet te sterk te maken tegen de euro. In China denkt men ook over iets dat lijkt op QE en dat de yuan niet te sterk moet maken. Volop kopers van staatsleningen dus. Verzekeraars en pensioenfondsen moeten gedwongen ook steeds meer kopen. Beleggers buiten de centrale banken zitten gemiddeld nog te veel onderwogen obligaties en worden gedwongen bij te kopen.
Sinds 2010 prijst de markt voortdurend veel te veel renteverhoging van de FED in. Volgens Bianco wijst niets er op dat 'this time is different'. Geen versnelling groei werkgelegenheid, verdere daling initial claims, tegenvallende investeringen, te lage inflatie door lage dollar en inflatie. Gewoon 10-20% daling van de S&P en erkomt gewoon QE4.
Kan helemaal niets meer de Nederlandse pensioenfondsen redden, moeten zij hun premies enorm gaan opvoeren om tegen de huidige rentes nog een schamel pensioen op te bouwen?
De obligatiemarkt zit aanzienlijk lager dan de dots van de FED aangeven. De markt negeert de voorspellingen van de FED. Zij zien dat er rentevervlakking komt en worden bevestigd in hun angsten dat de groei gaat tegenvallen. Maar de groei gaat waarschijnlijk niet tegenvallen. Lagere olieprijzen zorgen voor meer groei. De werkloosheid is nu laag genoeg in de VS om hogere loongroei te krijgen en daar is de FED allergisch voor, want dan zijn ze snel behind the curve bij een eventuele bestrijding van de inflatie. De FED heeft al een draai gemaakt naar een minder ruim beleid in de afgelopen vergaderingen. Het enige dat ze moeten zeggen is dat de Amerikaanse economie een hogere rente nodig heeft, omdat anders te weinig geïnvesteerd wordt (er worden alleen maar eigen aandelen gekocht) en men deflatievrees kweekt met die lage rente.
Wat ook gaat gebeuren is dat de QE van de ECB gaat tegenvallen. Ja hij komt, maar met mondjesmaat en alleen de eigen centrale banken mogen waarschijnlijk slechts hun eigen staatsobligaties kopen.
De markt kan ineens weer normaal gaan reageren op de komende renteverhogingen van de FED en dat zit je al snel op 3,5% rente. Ik denk dat daarvoor wel eerst de olieprijzen moeten herstellen, want dat lijkt te maken te hebben met de breuk in onderstaand plaatje.
4 januari 2015
samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen anderhalve week
De beurzen hadden een aarzelende afsluiting van het oude jaar en er is nog geen januarirally zichtbaar. Dat hoort wel in een jaar eindigend op een vijf, in het jaar voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Er was wel een grote instroom bij de (Amerikaanse) aandelenfondsen, vooral ETF's. De graadmeter voor de volatiliteit, de VIX liep op naar 20.
Men piekert over de gevolgen van de olieprijsdaling die maar doorgaat op de winsten en investeringen van de oliemaatschappijen. De olieproductie in Rusland was in 2014 gestegen ondanks daling productie van de grote ondernemingen uit oude velden (piekolie!). De roebel lijkt te stabiliseren na de grote val en niet meer te dalen dan de olieprijs door krachtig ingrijpen vanuit het Kremlin. Olie is nog steeds belangrijk: de wereld is bezorgd om de longproblemen van koning Abdullah van Saoedi-Arabië.
De ISM daalde meer dan gedacht van 58,3 naar 55,5 (door problemen in de havens aan de westkust denkt men). De initial claims voor werkloosheid in de VS stegen meer dan verwacht, maar bleven onder 300.000, wat laag is. De Chicago FED index op basis van 85 surveys steeg flink. Personal spending steeg 0,6% in november, een goede groei van de consumptie in het vierde kwartaal aangevend. andere indicatoren wijzen op minder uitbundige groei (3%?).
De groei over het derde kwartaal in de VS werd bijgesteld naar 5%, meer dan iedereen had gedacht.
De PMI's vielen in Europa iets tegen, behalve Duitsland. De NEVI-index daalde in Nederland maar bleef boven 53.
In Griekenland lukte het niet om een president te kiezen. Nieuwe verkiezingen op 25 januari kunnen Syriza aan de macht brengen (onzeker, de nieuwe partij van Papadopoulos kan hier misschien een stokje voor steken). Syriza wil in de euro blijven, maar de staatsschuld moet dan gedeeltelijk kwijt gescholden worden. Men wil toch in de euro blijven en het bankwezen overeind houden. Dat wordt moeilijker omdat Griekse staatsschuld dan geen onderpand mag zijn. Bovendien moet het bankwezen schulden aan armlastige kiezers gaan kwijtschelden. Merkel ziet dan een grexit als onvermijdelijk en tilbaar. Vooralsnog was er weinig besmetting van de koersen in de europeriferie te zien.
De rente zette nieuwe dieptepunten in Europa. Gundlach, de nieuwe obligatiekoning na de val van Gross, ziet in de VS ook nieuwe dieptepunten (10 jaar rente onder 1,38% tegen 2,1% nu). De daling lijkt wel minder hard te gaan. Praet (de hoofdeconoom van de ECB) vond dat QE nodig was , anders kan de balans van de ECB te weinig groeien. Deflatie in Spanje is toe aan het nemen. Door de lage olieprijzen is een daling van de consumptieprijzen in ten minste het eerste kwartaal vrijwel zeker in de eurozone.
De Peoples Bank of China is verder aan het verruimen, een soort imitatie QE aan het doen. De balans van de Zwitserse centrale bank groeit door de ECB QE verhalen ook weer. Anders zou de frank weer te sterk worden.
Men piekert over de gevolgen van de olieprijsdaling die maar doorgaat op de winsten en investeringen van de oliemaatschappijen. De olieproductie in Rusland was in 2014 gestegen ondanks daling productie van de grote ondernemingen uit oude velden (piekolie!). De roebel lijkt te stabiliseren na de grote val en niet meer te dalen dan de olieprijs door krachtig ingrijpen vanuit het Kremlin. Olie is nog steeds belangrijk: de wereld is bezorgd om de longproblemen van koning Abdullah van Saoedi-Arabië.
De ISM daalde meer dan gedacht van 58,3 naar 55,5 (door problemen in de havens aan de westkust denkt men). De initial claims voor werkloosheid in de VS stegen meer dan verwacht, maar bleven onder 300.000, wat laag is. De Chicago FED index op basis van 85 surveys steeg flink. Personal spending steeg 0,6% in november, een goede groei van de consumptie in het vierde kwartaal aangevend. andere indicatoren wijzen op minder uitbundige groei (3%?).
De groei over het derde kwartaal in de VS werd bijgesteld naar 5%, meer dan iedereen had gedacht.
De PMI's vielen in Europa iets tegen, behalve Duitsland. De NEVI-index daalde in Nederland maar bleef boven 53.
In Griekenland lukte het niet om een president te kiezen. Nieuwe verkiezingen op 25 januari kunnen Syriza aan de macht brengen (onzeker, de nieuwe partij van Papadopoulos kan hier misschien een stokje voor steken). Syriza wil in de euro blijven, maar de staatsschuld moet dan gedeeltelijk kwijt gescholden worden. Men wil toch in de euro blijven en het bankwezen overeind houden. Dat wordt moeilijker omdat Griekse staatsschuld dan geen onderpand mag zijn. Bovendien moet het bankwezen schulden aan armlastige kiezers gaan kwijtschelden. Merkel ziet dan een grexit als onvermijdelijk en tilbaar. Vooralsnog was er weinig besmetting van de koersen in de europeriferie te zien.
De rente zette nieuwe dieptepunten in Europa. Gundlach, de nieuwe obligatiekoning na de val van Gross, ziet in de VS ook nieuwe dieptepunten (10 jaar rente onder 1,38% tegen 2,1% nu). De daling lijkt wel minder hard te gaan. Praet (de hoofdeconoom van de ECB) vond dat QE nodig was , anders kan de balans van de ECB te weinig groeien. Deflatie in Spanje is toe aan het nemen. Door de lage olieprijzen is een daling van de consumptieprijzen in ten minste het eerste kwartaal vrijwel zeker in de eurozone.
De Peoples Bank of China is verder aan het verruimen, een soort imitatie QE aan het doen. De balans van de Zwitserse centrale bank groeit door de ECB QE verhalen ook weer. Anders zou de frank weer te sterk worden.
Piketty over Japan: ongelijkheid tussen generaties, de te grote staatsschuld die klein is in hun asset economy
Er stond een interview
in de Asia Nikkei Newsweek http://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/The-new-inequality-is-between-generations met
Piketty, waarin hij enkele interessante toelichtingen op zijn theorieën geeft
via Japan. Hij verheugt zich straks te gaan zien hoe het er in Japan toegaat.
Sinds zijn boek is zijn leven flink veranderd. Daarvoor had hij nauwelijks een
voet buiten Frankrijk gezet en nu reist hij de wereld af. Als socialist wordt
hij nu overspoeld met geld en toch zal hij doorgaan met zijn theorie dat hoge
inkomens en vooral vermogens meer belast moeten worden.
Ik lees veel
Amerikaanse blogs en economen en die bestrijden Piketty meestal met vuur en
zwaard. Piketty heeft een gevoelige snaar geraakt. De rijken betalen al bijna
alle inkomstenbelasting in de VS, veel meer van hun inkomen gemiddeld dan de
lagere inkomens (stel voor dat het andersom was; alhoewel: je hebt dat verhaal van de secretaresse van Warren Buffett die een hoger % belasting betaalde). De Laffercurve heeft zijn
gelijk bewezen: te veel belasting heffen veroorzaakt een zo veel lager nationaal
inkomen dat de totale belastinginkomsten gaan dalen. The American Dream geeft
uitzicht aan elke (blanke en gele) Amerikaan om tot die rijkste 1% te gaan
behoren die zo extra getroffen zou gaan worden door de plannen van Piketty. In
oude polls die ik me herinner denkt ongeveer half Amerika ooit tot die rijkste
1% te kunnen gaan behoren als alles meezit. Nu zal dit wel minder zijn, maar er
zijn nog genoeg Amerikanen die er zo over denken, anders kun je de grote
verkiezingsoverwinningen van de republikeinen moeilijk voorstellen. Verhoging in Frankrijk van toptarief naar 75% bracht nauwelijks iets op en is geschrapt. De prikkel om minder belasting te betalen voor de superrijken was gewoon te groot: men vond voldoende manieren die 75% te ontwijken.
Ik denk dat ze wel een
punt hebben dat je voorzichtig moet zijn met belastingverhogingen, maar dat ze
wel nodig zijn om de ongelijkheid niet te ver uit de hand te laten lopen en de
overheidsfinanciën enigszins te helpen.
Dat zou dan vooral hogere successierechten moeten zijn. Dat is niet populair om
het maar eens voorzichtig te stellen. Kinderen hebben meer recht op het
vermogen van de ouders dan de staat. Maar toch, het zal straks moeten.
Drie punten uit het
interview vind ik de moeite waard meer aandacht te geven
1. De titel van het interview: de nieuwe ongelijkheid is die tussen de
generaties
2. 2. De ongelijkheid van inkomens en de hoogte van vermogens in Japan nu
de groei al enige tijd lager is
3. 3. Hoe kan Japan van zijn 200%+ staatsschuld versus inkomen afkomen
De nieuwe ongelijkheid
is tussen generaties
Sinds de Industriële
Revolutie is het verschil in inkomens tussen het rijke Westen en de arme rest
van de wereld bijna voortdurend gegroeid. Pas na 1998 zie je een kentering. De
Opkomende Landen zijn ineens harder gaan groeien en vooral na 2006 vindt
iedereen dat dit zo zal blijven, al gelooft men sinds kort niet meer dat het
verschil in groeitempo zal toenemen. Het is vooral de opkomst van de middenklasse
in die Emerging Markets die deze snelle groei mogelijk maakt. Anders dan in
andere Kondratieffgolven zorgt deze opkomst voor problemen voor de Developed
Markets. Daar heeft de jonge middenklasse die moet concurreren met top van de
middenklasse in landen als China en India het zwaar. Twee eeuwen lang was het
een van de hoogste wijsheden dat je beter gemiddeld in Amerika kon zijn dan
briljant in landen als China. Dat is niet langer zo en wereldwijd gezien
terecht.
Een en ander raakt de
belangen van de gevestigde orde (bedrijfsleven, overheid en arbeid) en die weten dan altijd veranderingen met
succes te traineren.
Daar stuiten we op een van de redenen waarom de vakbond het
zo moeilijk heeft: ze behartigen vooral de belangen van generaties die het zo
veel beter hebben dan die van de jongere generaties. De babyboomer (en ook de wat ouderen) heeft
goedkoop het huis gekocht, mocht deels eerder met pensioen, profiteerde van de gasbel
en had een vast arbeidscontract zelfs als hij geen universitair diploma had. Hun
kinderen zitten met de gebakken peren. Ze hebben een te duur huis gekocht,
krijgen 0% rente op hun spaargeld, moeten later met pensioen en zitten met de
gevolgen van klimaatverandering opgescheept. Voor het eerst sinds 1800 hebben
ze het slechter dan hun ouders (al zal dit denk ik uiteindelijk wel weer goed komen) .
Een deel heeft het straks goed, als ze erven van hun ouders. Daardoor neemt ongelijkheid toe.
Door globalisatie van ook de belastingtarieven betalen heel wat rijken minder belasting
dan de middenklasse. Dat brengt het normale sociale contract in de samenleving
in gevaar.
De ongelijkheid van inkomens nu de groei in Japan al geruime tijd lager is
In Japan is de inkomensongelijkheid ongeveer vergelijkbaar met die in Europa en de toename van de ongelijkheid ook.
De economische groei in Japan was niet zo laag, niet veel anders dan het gemiddelde sinds 1700 in Europa. Sinds 1700 was er gemiddeld 1,6% groei, waarvan 0,8% door bevolkingsgroei. Dat was genoeg voor een vertienvoudiging van de welvaart per hoofd.
Japan kwam straatarm de oorlog uit en groeide daarna enorm. Daardoor had men rond 1960-1979 nog niet zo veel geld opgepot. Bezittingen waren twee à drie maal het BNP. Na de terugval van het economische groeitempo na 1970 begon die verhouding te stijgen en dat zette zelfs na 1990 nog door. Nu heeft men ongeveer zes à zeven keer meer asets, bezittingen dan de omvang van het BNP. Dan heeft een terugval van de huizenmarkt veel grotere gevolgen. Een over het hoofd geziene positieve ontwikkeling is dat die bezittingen veel harder gestegen zijn dan de staatsschuld. (Iets dergelijks zag je ook in Italië waar de verhouding assets/ economy ook heel hoog is, in lijn met de lage groei en reltief hoge besparingen, net als Japan).
Hoe komt Japan van die 200%+ staatsschuld af
Die staatsschuld is niet zo groot gezien de totale bezittingen van het land. De overheid bezit ook veel zaken, de netto schuld is een stuk kleiner. Als de inflatie laag is en het uit de groei moet komen, dan duurt het heel lang. Engeland had in de 19de eeuw ook meer dan 200% schuld, maar het duurde meer dan zestig jaar om onder de 100% te komen.
Duitsland en Frankrijk hadden na de Tweede wereldoorlog ook meer dan 200% staatsschuld. Daar verdween die door zeer hoge inflatie (ongeveer . 50% per jaar tot 1950 in Frankrijk) in vijf jaar.
Zonder inflatie gaat het lang duren en daarom is het goed dat Abenomics naar 2-4% inflatie streeft(daar laat Piketty een stokpaardje van socialisten zien: bij 4% inflatie wordt deze oncontroleerbaar, deze mag slechts tijdelijk boven 3% uitkomen).
Omdat de bevolking van Japan krimpt is er weinig kans dat men zonder hyperinflatie van die staatsschuld af kan komen. Daar hyperinflatie de asset economy hard raakt, is hyperinflatie zeer onaantrekkelijk voor Japan dat (nu nog) bol staat van de assets.
De enige echte eye opener was dat de Japanse overheidsschuld zo veel minder was gestegen dan de totale asset economy. Daardoor kon de rente zo enorm laag blijven. Voor de toekomst is het zeer de vraag of de asset economy in Japan harder zal groeien dan de overheidsschuld gezien het enorme overheidstekort dat door hogere zorgkosten enorm blift en dat bij een demografisch afgedwongen ontsparing waardoor ook minder assets worden vergard (zelfs netto verkocht moeten worden).
3 januari 2015
update vierjaarscyclus
De S&P500 stijgt nog steeds zoals de doorgetrokken vierjaarstrend. De koersen zitten iets boven trend, maar dat kan in de fase GH nog meer worden.
Het lijkt er wel op dat de S&P moeite heeft verder boven het vierjaarsgemiddelde uit te stijgen.
Trailng earnings stijgen mooi, maar de winst een jaar vooruit daalt door lagere winsten voor oliemaatschappijen en een lagere ISM helpt ook niet
Het lijkt er wel op dat de S&P moeite heeft verder boven het vierjaarsgemiddelde uit te stijgen.
Trailng earnings stijgen mooi, maar de winst een jaar vooruit daalt door lagere winsten voor oliemaatschappijen en een lagere ISM helpt ook niet
1 januari 2015
tien verrassingen voor 2015
Elk jaar zet ik tien economische verrassingen voor het komende jaar op mijn blog. Die kwamen vaak verrassend goed uit. Die voor 2014 kwamen het slechtste uit. Ik evalueerde dit op
Er is niet veel veranderd sindsdien.
De kaart van de Kondratieffgolf liet me niet in de
steek. De rente steeg inderdaad minder dan was ingeprijsd, maar ik voorspelde
niet de grote daling die plaatsvond, o.a. omdat ik boven consensus groei
voorspelde. Er kwam maar weinig uit van de verrassingen. Selectief had men er
nog wel winst op kunnen maken, zoals bij grondstoffen in koffie en goudmijnen
hebben enkele mooie rally’s gehad, BRIC’s deden het afgedekt voor valutarisico
goed, India en China waren de twee toplanden, maar Rusland was bar en boos
slecht. Geen Elfstedentocht ondanks (eerder juist door) de polar vortex in de
VS. Kim Jong Un is nog aan de macht, al was hij enige maanden van het toneel
verdwenen en heeft The Interview mijn idee overgenomen.
Het nieuwe jaar is begonnen. Tijd voor tien nieuwe verrassingen à la Byron Wien. Dat
zijn volgens hem voorspellingen die door de consensus een zeer lage kans
toegedicht worden maar toch zo’n 1/3 kans hebben of beter om uit te komen.
Byron Wien is heel optimistisch over de wereld, hij ziet bijvoorbeeld veel in
de Medische Revolutie. Om hem te eren voorspel ik een medische doorbraak ergens
in 2015 op gebied van kankeronderzoek, combinatietherapie, diabetes of
Alzheimer of iets dergelijks
Waaraan denk ik dit jaar?
1.
Stijging van de S&P zoals de kaart van de
Kondratieffgolf aangeeft (wegens succes al weer geprolongeerd)
2.
De S&P explodeert tot ongeveer augustus om daarna
fors te dalen. Enigszins het 1987 scenario. Kans op grote val dollar dan. De
Russell2000 (small caps) doen het relatief goed. 3.
De rente gaat veel meer stijgen dan is ingeprijsd in met
name de VS, vooral door meer loonstijging dan verwacht. De FED gaat zeggen dat de economie een hogere rente nodig heeft, omdat anders alleen aandelen teruggekocht worden in plaats van dat er geïnvesteerd wordt.
4.
. De economische groei valt tegen in de VS, het blijft doormodderen op ongeveer 2,3% groei. De groei van de werkgelegenheid zwakt af, er is een negatieve bijdrage van de netto export, investeringen vallen tegen, millennials geven hun geld niet uit, vooral niet aan huizen. Door gridlock bezuinigt de Amerikaanse overheid meer dan gedacht.
5. Groot Brittannië wordt een grote politieke chaos na de
verkiezingen. UKIP vormt regering samen met de conservatieven. In het VK
besluit men om te gaan stemmen om de Europese Unie te verlaten. Uit woede besluit
koningin Elisabeth om af te treden.
6
De euro zakt onder 1 tegen de dollar. Er blijft deflatie
in de eurozone door interne devaluaties van de periferielanden.
7.
De beurzen van de BRIC-landen doen het geweldig (ik probeer
het nog eens). Overspeculatie drijft Chinese koersen op, India gaat heel vaak
goed omhoog op Modi, hun demografie en de goede kwaliteit van de ondernemingen
en dalende inflatie, Rusland kan het onverwacht goed doen als de olieprijzen
weer stijgen, de zaken in de Oekraïne stabiliseren en de sancties worden
opgeheven. Brazilië raakt weer op het goede pad, Petrobras wordt geholpen, de
inflatie daalt waardoor er een veel ruimer monetair beleid gevoerd kan worden.
8.
Er vindt een grote terreuraanslag plaats via een drone. Het
verbaast me dat dit nog niet is gebeurd. Slechts een voetbalwedstrijd in de
Balkan is er door verstoord geraakt in 2014.
9.
. De opkomst van millennials zet door. Men gaat daardoor gezonder
eten in de VS. De koers van McDonalds krijgt klappen. Amerika voert een
obesitas taks in
10.
een medische doorbraak ergens in 2015 op gebied van
kankeronderzoek, combinatietherapie, diabetes of Alzheimer of iets dergelijks
Sommige dingen zijn natuurlijk behoorlijk consensus. Politieke
onstabiliteit in het VK wordt alom verwacht. Men ziet zelfs een regering
labour/conservatives. UKIP lijkt net niet groot genoeg te worden om de grootste
partij te worden. Om dat te voorkomen moeten de conservatieven heel lelijke
dingen gaan zeggen over Europa. Labour moet een liefdesverklaring afleggen aan
Schotland om daar nog zetels over te houden. Allemaal geen zaken waarbij
Elisabeth als een kat gaat spinnen zoals ze volgens Cameron deed toen de
Schotten toch voor Brittan stemden.
Rentestijging voorspelt nog steeds vrijwel iedereen. 0,5%
voor de 10 jaar rente in Duitsland is absurd. We zagen in 2014 total returns
van bijna 30% voor zeer lange leningen. Dat is onmogelijk voor 2015 tenzij de
rentes onder nul gaan dalen. Koersverliezen op 30 jaar leningen van 20% of
meer beginnen goed mogelijk te worden.
Dit zou natuurlijk niet consensus moeten zijn gezien de ervaringen sinds 2009. Het plaatje van Bianco laat sinds 2009 zien wat de markt inprijsde aan rentestijging voor het volgende jaar. Altijd zag men een flinke stijging van de korte rente, die steeds maar niet plaatsvond. Het verschil met 2015 is dat de markt nu onder de voorspellingen van de FED zit, minder rentestijging inprijst.
De FED moet woord houden en in juni de rente beginnen te verhogen, anders wordt Yellen te veel gezien als een draaikontje. De reden voor de rentestijging moet dan vooral een onverwacht grote stijging van de lonen zijn in de VS. Niet voor iedereen, maar voor heel wat sectoren. Nogal wat indicatoren wijzen op een plotselinge loonstijging. De beste economen zoals Hatzius geloven hier geen snars van, er zal volgens hen maar weinig loonstijging zijn.
Om me een beetje in te dekken tegen overoptimisme heb ik wat pessimistische stellingen toegevoegd zoals
2,4,6,8. Die zijn daardoor in tegenspraak met de rest. Mijn basisscenario is Goldilocks met iets betere economische groei dan verwacht in het Westen, lage inflatie (onder nul in de Eurozone) en gulle centrale banken met uitzondering van de FED. Ik zie betere tijden voor millennials in Amerika.
31 december 2014
God bestaat is wetenschappelijk plausibel (volgens Metaxis in de Wall Street Journal)
Artikel in Wall Street Journal: Science
Increasingly Makes the Case for God
The
odds of life existing on another planet grow ever longer. Intelligent design,
anyone?
Mr. Metaxas is the
author, most recently, of “Miracles: What They Are, Why They Happen, and How
They Can Change Your Life” ( Dutton Adult, 2014).
Dit was rond de kerst het meest populaire
artikel in de Wall Street Journal.
We zitten al decennia het heelal af te
luisteren of er signalen zijn van intelligent leven ergens in het heelal. Tot
op heden is het stil gebleven, oorverdovend stil. Er is nog niets gevonden. En
op basis van toeval is het onwaarschijnlijk dat we ergens iets als aards leven
zullen vinden denkt Metaxis.
Bij aanvankelijke berekeningen over hoe
veel planten als de aarde konden bestaan kwam men uit op enorme aantallen. Men
keek alleen naar planeten met ongeveer dezelfde grootte als de aarde op een
bepaalde afstand van een zon. Dat waren veel te weinig voorwaarden. Er moet
bijvoorbeeld een grote planeet als Jupiter in de buurt zijn die de asteroïden
wegvangt, anders krijg je geen aards leven.
De kans dat er een universum bestaat, er
iets gebeurde als de oerknal is onvoorstelbaar klein, 1 gedeeld door en cijfer
dat op oneindig begint te lijken.
De kans dat er een planeet met leven als op
aarde bestaat is al groter, maar bij de huidige ontzettend vele voorwaarden die men denkt nodig te hebben voor
aards leven is de kans dat er een andere planeet is met ongeveer aards leven
vrijwel nihil. Het is al een wonder dat er één zo’n planeet bestaat.
De wetenschap begint er steeds meer toe te
neigen dat deze kansen te klein zijn voor toeval, d.w.z. het pleit voor
intelligent design. Met kans die niet van 1 is te onderscheiden volgens deze berekeningen.
Ongetwijfeld zijn de berekeningen niet
correct, maar de case dat de oerknal en leven op aarde onvoorstelbaar kleine
kansen had is wel gemaakt. Dat de oerknal gebeurde en er leven op aarde is, dat
is te toevallig om zo maar te gebeuren, dat moet opzet zijn.
Denk aan de berekeningen die aantoonden hoe
onwaarschijnlijk het was dat Lucia de B(erk) zo vaak net bij een patiënt was
geweest die ineens dood ging. Clean berekend was die kans extreem klein, maar
je moest veel meer omstandigheden meenemen. Lucia werkte op een afdeling waar
het sterfgevallen regende. Het gaat niet om één persoon, maar of als je naar
alle verpleegsters kijkt, dat dit kan gebeuren. En dan komt er uit dat af en
toe het een verpleegster overkomt dat ze net bij een patiënt was geweest die
ineens dood ging. Vergelijk het verhaal van iemand die twee keer de hoofdprijs
in de loterij won in de VS. Dat was doorgestoken kaart dacht men. Maar je moet
berekenen dat iedereen aan het wedden is gewest in de historie en dan komt het
heel zelden voor dat iemand dit overkomt. De statistiek berekende dat dit af en
toe gebeurt. Als het gebeurt, haalt het uitgebreid de kranten.
De kansen die toegedicht worden aan de
oerknal zijn ongelooflijk veel kleiner dan dat er een verpleegster komt die tig
keer het lot van Lucia de Berk overkomt.
Terugkijkend op de voorspellingen voor 2014
Ach wat zaten de voorspellingen er toch flink naast voor
2014. Waar is die 10-jaarrente in de VS die toch echt zou gaan stijgen tot
minstens 3,5%? Er was niemand in de polls van de Wall Street Journal die een
lagere rente voorspelde. Nu nog steeds niet, ze zijn met een kaarsje te zoeken,
al beginnen sommigen toch wel te zeggen dat meer dan 2% toch wel heel veel is
vergeleken met de o,4% van Japan, de 0,5% van Duitsland of de 0,25% in
Zwitserland.
Ik had als een van mijn tien verrassingen voor 2014 dat
de rente minder zou stijgen dan was ingeprijsd en dat bij een groei die hoger
zou zijn dan de consensus. Dat was in de goede richting. Had ik juist voorspeld
dat de groei zwaar zou tegenvallen bij de consensus, dan zou ik waarschijnlijk
meer in de goede richting hebben voorspeld.
Verder had niemand de olieprijs goed, er kwam een bijna
halvering van de olieprijs, een daling die even onwaarschijnlijk geacht werd
als de 5-1 winst van Oranje op Spanje. Een klein beetje meer productie dan
gedacht, een beetje minder vraag, uitprijzen van geopolitiek risico, een sterke
dollar, (nog steeds) verkeerd gepositioneerde oliespeculanten zorgden voor een
‘perfect storm’ die sommige dictatoren tot wanhoop aan het drijven is. BofA
voorspelt 1000% inflatie in Venezuela, de roebel halveerde in waarde.
Er was begin van 2014 een somberheid onder
aandelenbeleggers die de nodige keren vergeefs werd rondgetoeterd (alleen bij
Alex wist men kennelijk steeds rond het dieptepunt te verkopen via een
uitgekiend waarschuwingssysteem voor beurscrashes). De kaart van de Kondratieffgolf bleef fier
overeind en werd opnieuw minutieus gevolgd. De S&P ging stevig omhoog.
Ik had gesteld dat dit vooral op basis van een winststijging
van 10% of meer zou gebeuren. Deze keer zouden de analisten niet veel te
optimistisch zijn en het zou uitkomen voor de VS en beter dan verwacht zijn in
de eurozone. Dat eerste is ongeveer uitgekomen door het inkopen van bergen
eigen aandelen, dat voor de eurozone niet. Ik dacht dat de economische groei
mooi zou aantrekken tot 1,5%-2% en daar hoort een mooie winstgroei bij. Niets
geleerd hebbend van 2014 voorspel ik voor 2015 overigens weer hetzelfde voor de
markt ex energie. In Europa profiteert men van de sterke dollar, de beter dan
verwachte groei door de val van de olieprijzen.
Dan de BRIC’s. Dat kwam al een beetje meer in de richting
in die zin dat sommigen optimistisch waren over India vanwege de verkiezingen
en over China vanwege de hervormingen en de lage waarderingen. Rusland was als
altijd onzeker, maar de enorme val van de Russische beurs in dollars had
niemand verwacht. Ook over Brazilië was men te optimistisch, misschien zou
Dilma de verkiezingen verliezen. Petrobras wankelt en dat was samen met vele
dalende grondstoffenprijzen en Dilma reden genoeg voor een zwakke beurs. Het
verschil tussen hoe het op de beurzen ging van de BRIC’s was enorm en reden
genoeg voor velen om de BRIC’s nooit meer over één kam te scheren. Mijn
positivisme over de BRIC’s werd half bewaarheid en half totaal de grond in
geboord.
Ik had het bij mijn tien verrassingen over stijgende
grondstoffenprijzen. Dat gebeurde niet, al gingen enkele genoemde grondstoffen
zoals koffie wel fiks omhoog. De theorie over de supercyclus voor grondstoffen
kreeg zware klappen te verduren. Ineens vindt men het een puur China verhaal en
was de vraag vanuit China wel heel erg de perken te buiten gegaan. Zo veel
hebben ze toch echt niet nodig en grondstoffen als collateral voor banken,
brrr. Meer consumeren en minder investeren, dat is een ramp voor
grondstoffenprijzen. Alleen agriculturals kunnen dan overeind blijven (als de
olieprijs niet te veel daalt).
Het geloof in actief management van aandelenportefeuilles
zonder een gezonde portie voorwetenschap kreeg ook een oplawaai. Zelden
outperformden zo weinig managers de S&P. Zo’n 20 grote aandelen
outperformde de S&P en de rest bleef achter. Er waren wel enkele goede
sectoren zoals biotech en REIT’s en nutsbedrijven, maar de doorsnee actieve
belegger haalt zijn neus op voor deze sectoren, veel te wild of te saai. Small
caps deden het al helemaal verschrikkelijk. Geen wonder dat het merendeel van gelden
voor de beleggingsfondsen naar goedkope passieve fondsen rolt.
De performance van hedgefunds was eveneens bedroevend. Wel
een enorme correlatie met de aandelenbeurzen, maar niet de performance. Ook
geen performance die ook maar in de richting komt van 40% aandelen wereld en
60% gehedged staatsobligaties wereld, de standaard voorzichtige beleggingsportefeuille
voor een pensioenfonds.
De voorspellingen voor de economische groei waren
eveneens bedroevend. Niemand (ik ook niet) had de negatieve groei in het eerste
kwartaal in de VS zien aankomen. Daardoor werd na één kwartaal al duidelijk dat
de groeivoorspellingen voor 2014 die aan het begin van het jaar werden
afgegeven veel te rooskleurig waren. Na de 5% in het derde kwartaal zijn de
groeiverwachtingen overigens weer behoorlijk hersteld, maar nog steeds wordt de
3% of iets meer die verwacht werd niet gehaald.
De echte teleurstellingen zaten in de groei buiten de VS, wat preciezer
buiten de Angelsaksische landen, want de groei in het VK, Australië en Canada
was redelijk tot goed te noemen. In Japan kromp de economie in het tweede
kwartaal meer dan 7% door de BTW-verhoging, nog meer dan bij vorige BTW
verhogingen. In het derde kwartaal kwam daar nog een kwartaal met krimp
overheen, zeer teleurstellend. Nu gaat het beter, maar velen willen Abenomics bij
het oud vuil zetten. Iets te snel denk ik, want Japan profiteert zeer veel van
de sterke dollar en de lage olieprijzen en gaat ook nog eens extra stimuleren
(wat maakt het nou uit om 250% of 255% staatsschuld te hebben, vooral niet als
de rente 0 is).
In de Eurozone zette het aarzelende herstel van eind 2013
niet door, heel ongebruikelijk. Duitsland zakte totaal onverwachts weg.
Frankrijk bleek steeds meer aansluiting te zoeken bij de periferie. In Italië
was er weer geen vooruitgang. Nederland had een krimpkwartaal in het eerste
kwartaal. Alleen Spanje, Portugal en Griekenland lieten een herstel zien dat
door de beugel kon. Rusland krijgt de
schuld, maar is slechts beperkt de reden voor de groeitegenvallers. Er is iets
mis met de dynamiek in de Eurozone, uit wanhoop staat Duitsland straks (beperkte) QE toe.
In veel Emerging Markets viel de groei eveneens zwaar
tegen. Vooral grondstoffenlanden zitten plotseling op de blaren. Buschauffeur
Maduro is de weg kwijt in Venezuela, Poetin zit in zwaar economisch weer. Brazilië stagneert. In China
wil het maar niet vlotten met de omschakeling naar een consumptiemaatschappij.
Bestrijding van corruptie kost in eerste instantie groei.
Een en ander was een vruchtbaar groeiterrein voor
doemdenkers onder aanvoering van de aanhangers van Secular Stagnation. En ook de hoofdreden voor de extreem lage rentes. Er valt
niet te spotten met de neerwaartse invloed van potverterende grijsaards die
zich wentelen in een groeiende berg zorgkosten en jongeren kaal dreigen te
plukken in pensioenfondsen als de rente niet herstelt. En de jeugd weet het zeker:
hoge rentes zoals boven 1% zoals hun ouders en grootouders altijd hebben gezien,
zitten er voor hen niet meer in het vat. Dit signaleert langdurig geen groei
van het BNP van enige betekenis. De millennials weten daarom één ding beter dan
hun voorvaderen: je moet geen schulden maken, want door de deflatie raak je dan
in steeds grotere problemen. Gelukkig hechten ze steeds minder aan bezit en
steeds meer aan beleven. Een ramp voor de maakindustrie waarvan we het volgens
velen van moeten hebben. Nee, die balansrecessie van Koo, die houdt nog wel
enige decennia aan in de Eurozone, zo denkt men.
Gelukkig begint men wereldwijd het kunstje van bijna
gratis (<1 aantrekt="" als="" andere="" buitenland="" daar="" de="" die="" door="" een="" en="" europa="" gelden="" het="" hiervoor="" in="" india="" infrastructuur="" investeren="" krijgen="" landen.="" magneet="" modi="" nbsp="" o:p="" rente="" te="" uit="" vanwege="" vs="" zowel="">1>
De structurele belasting van een stijgende olieprijs
lijkt overschat te zijn. Technologische ontwikkeling gaat harder dan gedacht.
Men investeert meer in intellectueel kapitaal dan in fysiek kapitaal en daardoor
onderschat men de kracht van investeringen op de groei. In de VS heb je dan de
herstellende huizenmarkt: de millennials willen ook wonen. Goldilocks is het
basisscenario.
30 december 2014
overpeinzingen olieprijs
http://www.aei.org/publication/blog/carpe-diem/
het is echt fijn, die lagere olieprijs voor de automobilist. Hij bespaart in de VS zo'n $900 per huishouden vergeleken met 2014 per jaar. Hij gaat dat niet sparen maren uitgeven, beleven.
Hierboven een van de favoriete plaatjes van Jim Bianco. De val van de olieprijzen is volgens hem vooral veroorzaakt door de onverwacht zwakke groei in de weeld, van de onverwacht zwakke vraag naar olie.
ik ben niet helemaal overtuigd. De economische groei viel na 2010 bijna steeds tegen, maar pas in oktober 2014 viel de bodem uit de olieprijzen.
ik ben het wel met Bianco eens dat de bijstellingen van de economische groei in 2014 groot zijn geweest, beslist veel groter dan verwacht en ook de verwachtingen voor ver in de toekomst zijn flink neerwaarts bijgesteld (de trionf van secular stagnation).
Het aanbod van olie was ook groter dan verwacht. Maar dat lijkt niet door te gaan zetten naar 2015. Ook de neerwaartse bijstelling van de groeiverwachtingen kan haast net doorgaan. Het kan doorgaan in landen als China, Rusland, Latijns Amerika, maar niet in de VS, Europa en Japan.
Dat zou suggereren dat de olieprijs ongeveer is uitgedaald.
het is echt fijn, die lagere olieprijs voor de automobilist. Hij bespaart in de VS zo'n $900 per huishouden vergeleken met 2014 per jaar. Hij gaat dat niet sparen maren uitgeven, beleven.
Hierboven een van de favoriete plaatjes van Jim Bianco. De val van de olieprijzen is volgens hem vooral veroorzaakt door de onverwacht zwakke groei in de weeld, van de onverwacht zwakke vraag naar olie.
ik ben niet helemaal overtuigd. De economische groei viel na 2010 bijna steeds tegen, maar pas in oktober 2014 viel de bodem uit de olieprijzen.
ik ben het wel met Bianco eens dat de bijstellingen van de economische groei in 2014 groot zijn geweest, beslist veel groter dan verwacht en ook de verwachtingen voor ver in de toekomst zijn flink neerwaarts bijgesteld (de trionf van secular stagnation).
Het aanbod van olie was ook groter dan verwacht. Maar dat lijkt niet door te gaan zetten naar 2015. Ook de neerwaartse bijstelling van de groeiverwachtingen kan haast net doorgaan. Het kan doorgaan in landen als China, Rusland, Latijns Amerika, maar niet in de VS, Europa en Japan.
Dat zou suggereren dat de olieprijs ongeveer is uitgedaald.
Waarom bleef de markt zo kalm op het nieuws dat Griekenland naar de stembus moet
Griekse verkiezingen zijn onvermijdelijk geworden na het falen van de regering hun kandidaat als president gekozen te krijgen. De Europese beurzen gingen nauwelijks omlaad, de euro ging niet door de grond.
Waarom bleef
de markt zo kalm? Syriza wordt waarschijnlijk de grootste partij en krijgt zo
50 zetels bonus, waardoor het moeilijk wordt een regering zonder Syriza te
vormen. De leider Tsipras begint wel enig water in de wijn te doen door te
stellen dat Griekenland in de euro moet blijven, maar blijft vasthouden aan een
programma dat Grexit onvermijdelijk maakt. Hij zal waarschijnlijk meer water
bij de wijn moeten doen, maar hij denkt sterk te staan in onderhandelingen met
Europa om de bezuinigingen en hervormingen die door de strot geduwd zijn zo
veel mogelijk ongedaan te maken. Als een echte Wilders kan hij roepen: Willen
jullie meer of minder ambtenaren? Meer? Daar gaan we voor zorgen. Minder
belasting? Geen probleem. Hogere minimumlonen? Uiteraard een goed idee. Te
hoge, ondraagbare schulden afstempelen? Dat moet toch, de banken moeten maar
dokken. Zo bekeken is het een wonder dat mensen nog op een andere partij
stemmen dan Syriza. Niet iedereen gelooft in wonderen. Maar voor de zekerheid
verkoopt men toch maar aandelen van banken en Griekse leningen.
Er is nu een primair overschot op de
begroting (overschot ex rentebetalingen), waardoor buitenlands kapitaal minder
nodig is. Bij economische groei kun je hoop houden dat je je leningen aan
Griekenland nog voor een deel zult terugzien.
In de eurozone denken nu veel mensen
dat een grexit wel kan en populisten in Spanje, Italië en Frankrijk niet aan de
macht zal brengen. Men wil bewust op een nieuw Lehman moment aansturen. De
markt acht dit kennelijk onwaarschijnlijk. Tsipras bluft, hij kan niet af van
die Trojka. Je kunt het vergeten niet schulden terug te betalen aan het MF.
Wat zou het een verrassing zijn: Syriza
wint verkiezingen niet; op het laatste nippertje wil de kiezer toch kiezen voor
de zekerheid van het economische herstel onder de oude machten boven de gouden
bergen van Syriza. De kapitaalvlucht uit Griekenland neemt weer enorme vormen
aan, want banken kunnen de cadeautjes van Syriza niet aan en mensen laten hun
centjes niet bij een bank staan waarvan de beurskoers nauwelijks van nul is te
onderscheiden. Daardoor komt er voldoende steun voor Samaras. Hij wordt toch
weer de grootste.
Het andere scenario is dat het zo
snel fout loopt onder Syriza dat Samaras Griekenland weer snel moet redden,
voor het einde van het jaar misschien al. Dat is het scenario waar Samaras
lijkt op in te zetten.
Het basisscenario blijft dat Syriza
de verkiezingen wint, net niet de meerderheid krijgt en heel veel water bij de
wijn moet doen, waardoor een grexit wordt voorkomen. Griekenland krijgt wel
meer ruimte voor een meer stimulerend beleid door o.a. zachtere voorwaarden
voor de vele staatsleningen die men heeft, zoals latere terugbetaling (pas in
het jaar 2100 wellicht, tenzij door een wonder de Griekse economie de komende
jaren flink gaat groeien).
Abonneren op:
Posts (Atom)

















