9 juni 2013

goed nieuws van de afgelopen week

In mei zagen we de hoogste banengroei in Canada in 11 jaar.
Ook in de VS zagen we een goed cijfer voor de banengroei. Niet zo hoog (boven 250.000) dat het de FED op snistere gedachten brengt en ok weer niet te laag (onder 90.000) zodat men de winsten en omzetten moet neerwaarts bijstellen. De minieme stijging van de werkloosheid geeft aan dat weer minder mensen ontmoedigd zijn om een baan te zoeken. Daardoor duurt het weer langer voordat de werkloosheid onder de magische 6,5% daalt waarbij de FED de rente kan (maar niet moet) verhogen. De iets hogere participatiegraad eindelijk is ook positief. De voor de groei van de werkgelegenheid en dienstensector ISM non manufacturing was een keurige 53,7, goed voor ongeveer 2% groei van het BNP (als je de ISM manufacturing van 49 ook meeweegt).

De flow of fund analyse van de FED geeft aan dat de net wealth een nieuwe top heeft bereikt (hoe oneerlijk verdeld dan ook, maar de waarde van huizen, aandelen is gestegen en de hypotheekschuld gedaald)), hetgeen goed is voor het vertrouwen en enigszins ook voor consumptie uit die toegenomen rijkdom (in ieder geval gaat de rem er wat meer af).

Het vertrouwen is volgens het kwartaallijkse invloedrijke Duke Report (want interessante leading indicator) behoorlijk gestegen onder de CEO's in Amerika (maar ook in veel andere landen). Dat betekent geleidelijk meer groei van de investeringen.

In Europa lijken de economische tegenvallers wat op te raken en lijkt het herstel, hoe zwak dan ook, echt te komen voor geleidelijk meer economen (JP Morgan: stabilisatie komt eerder dan verwacht dankzij Duitsland en gebrek aan nieuwe tegenvallers in Frankrijk).
Het IMF spoorde weer aan tot minder bezuinigingen in Europa en dat kan de economie verder helpen als men niet te erg volhardt in pruttenomics.
http://www.washingtonpost.com/blogs/wonkblog/wp/2013/06/05/yes-europe-really-is-in-the-throes-of-austerity/Het Keynesiaanse keizerrijk kan dus groeien. Eerste kandidaat is Nederland dat voor de cyclus gecorrigeerd een tekort van 2% heeft, ruim onder 3%.

In Japan kan er volgens JPM wel degelijk inflatie komen.

Abe was vaag over hervormingen (de derde pijl van zijn beleid), maar dat komt uit angst voor de verkiezingen in juli, daarna zal hij wel weer doortastender zijn. De Bank of Japan moet weer wat extra doen om de rente te stabiliseren en J-REITs extra bijkopen. Men heeft het grote overheidspensioenfonds al opgejut het gewicht voor aandelen in portefeuille te verhogen (van 11 naar 12%).

In Brazilië neemt men weer wat maatregelen die wat beleggingsvriendelijker zijn en moet men wat ijveriger worden met de infrastructuurinvesteringen (o.a. voor het wereldkampioenschap voetbal).

Turkije wel erg veel gedaald

De onrust in Turkije doet de aandelenbeurs geen goed. Turkije was een van de beste beurzen in de wereld het afgelopen jaar en de trend leken op voortzetting te wijzen totdat Erdogan steeds zwaarder onder vuur kwam te liggen. Hij was zo succesvol, maar lijkt nu ook te gaan lijden aan het fenomeen dat na een aantal jaren politici afbranden, hoe goed ze ook zijn.
(plaatje Wall Street Journal). Turkije heeft zijn gunstige demografie, zijn eindelijk wat positieve regering (alhoewel, dat is nu dus de zorg van de beurs: komen de slechte politieke tijden weer terug?)

VBA Kondratieffgolfmeeting: de macht van het bedrijfsleven is ongeveer maximaal

Afgelopen dinsdag had de Kondratieffgolfgroep van de VBA zijn jaarlijkse bijeenkomst.
Sep vd Voort (van SNS) gaf deze keer de aftrap.
Zijn belangrijkste punten:

  • De macht van het bedrijfsleven is excessief, de consument/ employee moet een groter deel van de koek krijgen [iedereen van de groep was het daar mee eens]; Sep denkt dat overheid machtiger wordt [dat werd niet gedeeld, is onduidelijk], consument/ individu staat al sterk [door bijna iedereen gedeeld]
  • De groei in China gaat flink afzwakken richting 4 tot 5% in komende ongeveer twee decennia, vergelijk Japan na 1970. Vanwege de switch van een investeringsgeleide economie naar een consumptie geleide economie (PV: inclusief vooral overheidsconsumptie) wordt de groei lager. De multiplier van de investeringen is hoger dan die van de consumptie en de groei van de (industriële) beroepsbevolking valt stil in China.
  • Aandelen zijn bezig aan een langdurige upswing op basis van 10-jaar opbrengsten, de magere jaren zijn voorlopig voorbij (in 2009)
De lagere groei van China met meer consumptie en hogere lonen betekent minder druk op de grondstoffenprijzen, maar ook hogere exportprijzen van China. Per saldo zou een en ander de inflatie iets kunnen drukken, maar misschien ook niet.
Het grote deel van de het winstinkomen in het BNP zorgt voor een lage arbeidsinkomenquote.

Als de macht van het bedrijfsleven zijn top bereikt, dan kun je daarna verwachten dat de inflatie hoger zal worden en de loonstijging ook. Dat zou de structurele keer in de rente bevestigen. Maar de macht van het bedrijfsleven lijkt nog niet onmiddellijk te gaan dalen.
Uiteindelijk is het onvermijdelijk. Alleen het bedrijfsleven kan de rekning van te grote overheidsschulden en zorgkosten enigszins betalen en dat gaat uiteindelijk ook enigszins gebeuren via hogere belastingen, vooral als het bedrijfsleven blijft weigeren de winsten te herinvesteren en als cash blijft aanhouden.

De winstmarge in de VS staat ongeveer op zijn top van deze cyclus.
Maar men betaalt steeds minder belasting over die winst. dat is in lijn met de groeiende macht van het bedrijfsleven.

8 juni 2013

Werkgelegenheidsgroei OK, langere QE maar wel taper in september

Het werkgelegenehidsgroeicijfer van 175.000 vorige maand in de VS volgens het grote Establishment Survey behaagde de aandelenbeleggers. Het is te hoog om de start van de verlaging van QE af te wenden in september (Hilsenrath riep het voor de zekerheid maar weer eens een keer), maar het was ook weer niet zo goed dat QE in gevaar komt. Het lijkt er zelfs op dat QE (in de vorm van mortgage backed securities) nog in heel 2014 kan doorgaan (als Yellen aan de macht komt).

De werkgelegenheid in de industrie nam 8000 af, wat in overeenstemming is met een ISM beneden de 50. Er waren weer 3000 ambtenaren minder door de sequester, maar lokale overheden namen weer aan waardoor de totale daling klein was. De sector business service groeide weer prima en dat is gunstig, in lijn met de diensten ISM van boven 53.

De groei van de werkgelegenheid lijkt heel constant en is nog lang niet terug bij af, reden genoeg voor QE.

Het veel kleinere en volatiele Household Survey gaf namelijk aan dat de werkloosheid iets was gestegen omdat de beroepsbevolking weer behoorlijk aan het groeien is. Men zag 420.000 groei van werkgelegenheid maar een nog grotere groei van het aantal mensen dat werkt en werk wil hebben, dus de werkloosheid steeg om de Goldilocks reden.

De participatiegraad verbeterde iets en dat was ook een opluchting. De stijging is nog nauwelijks waarneembaar, maar het is een stijging en mogen er nog vele komen.

7 juni 2013

Hoogtepunt vierjaarscyclus kan zijn geweest

De tegenvallende ISM samen met niet aflatende geruchten over et einde van QE(ternity) in september maken de S&P heel kwetsbaar. De S&P is wat te veel gestegen versus de fundamentals, o.a. vanwege ontluikend optimisme over Japan en oneindige QE aldaar. Sinds Abenomics wel erg volatiel aan het worden is en de rente in de VS ook een volatiele vlucht neemt is die extra waardering op basis van optimisme over  Japan misschien iets voorbarig.
De economische groei in de VS lijkt niet te verbeteren en dat kan aanhouden tot diep in het vierde kwartaal. Daarna komt er verbetering, maar hebben belegers zo veel geduld?  Bezwijkt de markt onder de lawine aan winstwaarschuwiningen voor het tweede kwartaal (normaal een contrair signaal)?
De trend van de S&P (hier volgens het vierjaarsgemiddelde, gecentreerd) is sterk omhoog. Misschien via de groene lijnen, heel misschien via de blauwe lijnen. Met zo'n sterke trend omhoog hoeft de correctiedoor de vierjaarscyclus niet zo groot te zijn, net als in 1994 of niet zo heel lang te duren, net als in 1998.
N.B. De vierjaarscyclus is de afwijking van de lange trend; als deze trend fors omhhog is, hoeft de correctie niet zo erg te zijn.
N.B. ik kan het helemaal fout hebben met het neerzetten van H, geen garantie.
N.B. commentaar is welkom

6 juni 2013

we zouden de FED veel meer erkentelijk moeten zijn voor het ruime monetaire beleid



America owes a lot to Bernanke

 Ik ben het behoorlijk eens met Martin Wolf. Zonder The Great Experiment van monetaire politiek van vooral de FED was de wereld in een depressie als de jaren 30 terechtgekomen. Men heeft niet alles perfect gedaan, verre van dat zelfs, maar veel minder doen zou rampzalig zijn geweest. De ECB heeft zelfs te weinig gedaan. De nodige Europese politici en de Tea Party doen er alles aan om alsnog in een Great Depression te komen.

De huidige rentestijging is een teken dat de monetaire politiek eindelijk begint te werken en dat de economische groei eindelijk wat normaler kan gaan worden (eens met Gavyn Davis voor de afwisseling).

 Alles wijst erop dat de economische groei in de VS weer gaat aantrekken op de huizenmarkt, herstel vertrouwen door hogere net wealth, de energierevolutie en meer iLife en andere technologische innovaties. Als dit gebeurt, betekent dit victorie voor The Great Experiment.

 Wolf stelt dat de brede geldhoeveelheid in de VS maar 0,7% hoger is in 2013 dan in 2008. Dat is monetaire hongersnood, niet idioot overdreven opkloppen van de geldhoeveelheid door de FED. De inflatieverwachtingen zijn laag, onder controle.

Niet alles is koek en ei volgens Wolf, het tekort op de lopende rekening is te groot in de VS en het bedrijfsleven investeert te weinig. Dat laatste kan overigens nog goed komen. Ik ben overigens maar wat blij dat het eerste niet zal gebeuren, want dit hindert de groei in zowel de rest van de wereld als in de VS (aannemend dat de VS creatief blijft met Apple etc).

 Maar mensen zouden zich volgens Wolf beter moeten gaan voorstellen dat er scenario’s zijn met een happy ending van de kredietcrisis en hoe die eruit zien. Er is gebrek aan inlevingsvermogen voor de betere scenario’s, gebrek aan fantasie. Daarmee ben ik het helemaal eens.

 

Toch beginnen steeds meer mensen te stellen dat QE met de bijbehorende financiële repressie van veel te lage rentes een ramp is.

  1. Net als in Japan worden allerlei zombiedebiteuren op de been gehouden, men schrijft de slechte schulden te langzaam af. De te lage rente forceert slechte investeringsbeslissingen of verhindert investeringen (Gross http://blogs.marketwatch.com/thetell/2013/06/04/bill-gross-and-the-wounded-heart-of-financial-markets-a-grim-diagnosis/ carry is de steeds schaarser wordende zuurstof voor de credit markt). We krijgen straks een gigantische rekening gepresenteerd. Er worden nieuwe bubbels geblazen, die na uiteenspatten weer tot enorme economische schade zullen leiden. Schuldenproblemen oplossen met meer schulden is niet geloofwaardig. Spaarders worden gestraft. Pensioenopbouw wordt te duur.
  2. QE helpt de economische groei niet, alleen de rijkste 1% profiteert, de rest heeft er eerder last van
  3. Uiteindelijk gebeuren er akelige dingen met de inflatie. Het geloof hierin wordt met de dag kleiner, maar je zult zien dat straks Friedman uit zijn graf opstaat en ons allemaal meesleept naar de monetaire hel.
Daardoor wordt de angst gevoed dat men heel graag de 1937-fout wil maken met het te vroeg terugtrekken van monetaire en fiscale steun aan de economie. Men is ook bang dat door andere zaken alsnog The Never Ending Great Depression van de 21ste eeuw zich voort blijft rollen. Heel wat mensen zijn bang dat een prutser als Bernanke die de grootste credit bubbel aller tijden niet zag optreden nieuwe bubbels wel effectief kan bestrijden.

 In Europa heeft men vol overgave de politiek van Hoover verheerlijkt zoals bezongen door Archie en Edith Bunker, met Merkel als grote profeet. Rutte/ Dijsselbloem zijn trouwe navolgers van het austerity experiment (pruttenomics) met als gevolg dat de Nederlandse economie aan scherven ligt.

We leven boven onze stand volgens de nodige mensen (niet ik). We moeten de tering naar de nering zetten en net als Zuid Europa accepteren dat hier zo’n 20-30-40% lagere welvaart bij hoort. IJsland is het stralende voorbeeld van het walhalla dat je dan tegemoetlacht over een paar jaar.  Die aanpassing kan beter maar snel gebeuren via zo veel mogelijk bezuinigen, veel hogere pensioenpremies, veel lagere pensioenuitkeringen en veel hogere zorgkosten en snel dalende huizenprijzen via steeds hogere hypotheekrentes/lagere inkomens. Via meer bezuinigen gaat het proces sneller en komen we eerder bij de heilstaat van pruttenomics. We hebben het ook met 30% minder nog best goed, vooral als we de SP de welvaart laten herverdelen wat zonder SP te erg zou zijn voor de zwakkeren bij pruttenomics.

technisch beeld aandelen verslechterde

http://www.stocktradingtogo.com/2013/06/05/sttg-market-recap-june-5-2013/?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+Stocktrading101+%28StockTradingToGo%29


Voor de tweede dag een negatieve analyse: STTG denkt dat het stijgingskanaal is gebroken: op naar de groene lijn. Misschien komt dat pessimisme door de daling op dinsdag, de eerste keer in 2013 dat de beurs op dinsdag daalde (een recordlange reeks van 20 dinsdagen werd gisteren gebroken). Als aanhangers van McClellan golven menen ze wel dat de markt erg oversold is en drie dagen zo maar kan stijgen, maar toch. Het neerwaartse kanaal moet gebroken worden.

De commitment of traders analysis van de futures posities van handelaren laat zien dat de sterke handen (commercials, hedgers) nu extreem short zitten en de speculators extreem long. Dat betekent dat de (large) speculators flink hun posities moeten afbouwen, hetgeen drukt op de koersen.

Er wordt gehakt gemaakt van de nodige winnaars van het afgelopen jaar, zoals rentegevoelige sectoren als utilities, homebuilders maar ook Tesla/ Solar City/ Biotech.
De S&P moet eerst uitbreken boven de negatieve trend. Misschien is de euforiefase van de vierjaarscyclus gebroken.

Emerging Markets goed voor 75% van groei in wereld



http://im.ft-static.com/content/images/0a536f8a-cd42-11e2-90e8-00144feab7de.img
Misschien overschat men de groei in China en onderschat men de groei in de VS in de komende jaren. Je ziet in het plaatje Europa van het toneel verdwijnen door de zeer slechte groei.

De FT Southeastern shift: The new leaders of global economic growth


 http://www.ft.com/intl/cms/s/0/b0bd38b0-ccfc-11e2-9efe-00144feab7de.html#axzz2VLVm9gDE had een verhaal dat China en India goed zijn voor 50% van de groei in de wereld in de komende jaren. Net nu de groei in China zo afzwakt de laatste jaren en dit door lijkt te zetten (6%?) en ook in India de groei niet eens meer 6% is (maar misschien herstelt dit bij een nieuwe meer hervormingsgezinde regering)   Twee quotes gaven het belang van China aan tegenwoordig:
Jim O’Neill, the recently retired chief economist at Goldman Sachs, likes to use a stark comparison for the shift. Annual growth of 8 per cent in China, he says, is now as important as 4 per cent growth in the US. It is quite a contrast from 1980 when China was growing even faster but was a relative minnow. In 1980, 10 per cent growth in China was less important than 1 per cent of any US expansion.

Richard Dobbs, a director of McKinsey Global Institute, says: “China’s economic urbanisation and transformation is happening at 100 times the scale of the UK, the first country to urbanise and industrialise and around 10 times the speed ... and so China’s industrial revolution has 1,000 times the momentum of the UK’s industrial revolution”.


De BRIC's stomen ook op als deel van de wereldhandel.

deflatie was helemaal niet slecht voor reële opbrengst van aandelen

Plaatje Uit: Credit Suisse Global Investment Returns Yearbook 12 (de cijfermassa voor 19 landen van Dimson, Marsh & Staunton van 1900-2012)
Ik ben opgevoed met de wijsheid dat deflatie slecht is voor de opbrengst van aandelen. De deflatiejaren na 1929 waren geen feest voor de aandelenbezitters, de Japanners kijken niet met genoegen terug op de deflatoire periode na 1990 en aan de kredietcrisis hebben we ook geen goede herinneringen als aandelenbelegger.
Inflatie van zo'n 1 tot 3%, dat was het mooiste.

Die wijsheid wordt niet gestaafd door de cijfers (net als die 30% regel voor de stijging van de S&P op jaarbasis; deze keer dreigt de top op ongeveer 29% te zijn gekomen en dat betekent een genadeloze afstraffing van de regel voor de cijferaars). Het bovenstaand plaatje laat zien dat aandelen gemiddeld altijd een mooie reële opbrengst hadden en dat er nauwelijks een verschil was van -26% tot +2%. Daarna neemt het wat af, vooral vanaf 8%.
Inflatie is overigens slechts een heel zwakke voorspeller van de aandelenopbrengst.

5 juni 2013

Overheidsbezuinigingen nu slecht in Europa

We zien in de wereld allerlei experimenten met economisch beleid. In Amerika hebben ze eerst het overheidstekort uit de hand laten lopen en nu is men ineens het tekort zwaar aan aan het pakken, maar dit gebeur pas na heel wat jaren en is in overeenstemming met de presidentscyclus: in het eerste jaar na de verkiezingen moet de maximale pijn genomen worden. Dit jaar doet men dat wel heel letterlijk: fiscal cliff met hogere inkomstenbelastingen, extra heffingen voor Obamacare en sinds kort daaroverheen de sequester, de kaasschaaf over niet noodzakelijke overheidsuitgaven zoals tegenwoordig defensie. Een en ander leidt tot neerwaartse herziening van de emissie van nieuwe staatsleningen van $ 120 miljard. Geen wonder dat de FED denkt wat minder te kunnen kopen per maand. $10 miljard minder lijkt wel een minimum.

In Europa met Nederland voorop vindt men dat de economie eerst moet krimpen , zodat men daarna beter kan groeien (eens met Jaap van Duijn vanmiddag dat dit tamelijk absurd is). Eerst stevig bezuinigen, want we leven boven onze stand. Dijsselbloem bevestigde vanavond weer eens dat dit de beste strategie is: eerst door de grond en daarna een gering herstel, zo leert Merkel ons dat het beste is. We hebben niets geleerd van de jaren dertig, ook al weten we nu wat er gebeurde toen we extra gingen bezuinigen en Keynes uitlegde dat dit niet winnend is (en we zitten in een vergelijkbare situatie met een gebrek aan vraag terwijl het aanbod geen probleem is, heel anders dan rond 1980 toen Keynes verguisd werd omdat er een aanbodprobleem was terwijl de vraag werd aangejaagd, wat tot stagflatie leidde; nu denken de politici dat dit nog steeds het geval is). We zien dit overduidelijk gedemonstreerd met de VS dat herstelt en Europa dat wegzinkt onder de heilzame krimp zoals bewierookt door mevrouw Merkel en de heren Kamp en Rutte. Pruttenomics neemt een grote vlucht in ons land. Het verzet groeit overal in Europa, maar nietige landjes als Nederland geloven niet dat ze iets verstandigs kunnen doen. Alles lekt weg naar het buitenland. Dijsselbloem ziet om onduidelijke redenen de huizenmarkt herstellen zonder iets te doen aan de te hoge hypotheekrentes. Men moet gaan zorgen voor een duidelijk stimuleringsbeleid dat de vraag aanjaagt met overheidsinvesteringen, veel nieuw geld voor onderwijs en R&D.
We zien steeds meer muiterij tegend e Merkeldoctrine en dat is maar goed ook.

4 juni 2013

goud versus de S&P

Vanmiddag hadden we de Kondratieffgroep van het VBA. Ik diepte bovenstaand plaatje op dat ik bijna twee jaar geleden o.a. liet zien bij eenzelfde bijeenkomst. Goud leek toen erg al duur ten opzichte van de S&P (of de S&P goedkoop, waarschijnlijk beide).

Iets later kwam inderdaad het dieptepunt. De nodige keren waren de trends van goud versus de S&P zeer langdurige trends. Er lijkt nu een keer te zijn gekomen. De nieuwe trend lijkt nog pril. Aandelen lijken beter dan goud (maar dat kan komen omdat goud in prijs daalt).

3 juni 2013

Amerika wordt land van Emma en Sophia's

http://farm6.staticflickr.com/5449/8875875151_ba2c5121a2_o.jpg
Sophia en Emma waren vorig jaar verreweg de meest populaire meisjesnamen. Mary (populairst van 1800 tot 1861) en Emily (1995-2007) zijn kennelijk uit.
http://farm8.staticflickr.com/7284/8876491128_f43a97f0e9_o.jpgBij de jongens was het minder duidelijk. Jacob, Mason en William waren populair. Ik dacht dat Paul populair was, maar kennelijk ben je nu modern met Jayden.

bron:  http://bigthink.com/strange-maps/610-would-smell-as-sweet-geo-popularity-of-given-names

Club van pessimisten ziet hogere geëiste risicopremies en andere ellende

Het is duidelijk dat de volatiliteit aan het stijgen is. Er zijn nieuwe onzekerheden: gaan de centrale banken stoppen met QE en werkt QE wel voor de beurzen?
Meer liquiditeit hoort voor lagere volatiliteit te zorgen. Maar sinds Kuroda helemaal door het dolle heen is, vliegt de volatiliteit omhoog en de Japanse rente explodeerde. Door al die volatiliteit mocht de Japanse beurs stevig omlaag en nu stijgt de yen weer. De volgens de yen 10% overgewaardeerde beurs half mei lijkt naar een onderwaardering van 10% toe te gaan.


Al die onzekerheden en volatiliteit, daar hoort een hogere geëiste risicopremie bij. De reële rente stijgt, maar door een vervelende reden. Daardoor gaan obligaties en aandelen eendrachtig samen naar beneden. De VIX staat veel te laag in de ogen van de obligatiebeleggers.

Er is veel te veel onverschilligheid, geen angst meer. De wall of worry is nog maar een paar centimeter hoog. We leven in een rare wereld. Eerst gingen de beurzen in bubbelachtige stemming voor defensieve aandelen tomeloos omhoog, nu dreigt een daling waarbij de cyclische aandelen defensief zijn (en Italiaanse, Spaanse obligaties). De rente stijgt terwijl de inflatieverwachtingen dalen.

De FED kocht de laatste 8 maanden 75% van de nieuwe emissies aan staatsleningen en 100% van de MBS-en en toch vliegt de rente omhoog (het was ook veel te weinig volgens Krugman).

 QE kan wel eens in een heel kwaad daglicht komen te staan bij de kiezers: alleen maar goed voor de rijkste 1% en die moet maar eens flink gepakt worden (made in Frankrijk).

 Door al die rentestijgingen dreigt het herstel van de Amerikaanse huizenmarkt averij op te lopen.

 De ISM laat het zien: de sequester begint te bijten, het geld is op, men kan de besparingen niet nog meer verlagen dan al gedaan is. De vraag valt tegen, de voorraden hopen zich op.

 In China stelt men de verwachtingen al een hele tijd neerwaarts bij. De regering geeft te kennen de economie niet fiscaal extra te gaan stimuleren. Weg is dus die 7,5% groei of hoger.

ISM veel lager dan beurs aangeeft

Het modelletje op basis van initial claims, retail sales en bezettingsgraad zag de daling niet aankomen.Ik moet iets anders gaan verzinnen, denk ik.
En de beurs ook niet. Als men mer gaat somberen over QE kan er ongeveer het verschil tussen de blauwe en rode lijn van de koersen af (en dan kan er nog overshooting komen). Vooralsnog kan een en ander nog meevallen als de ISM gaat stijgen en de initial claims dalen.