5 mei 2010

China stoomt door



China schakelt pijnloos over van investeren door de overheid naar investeren door het bedrijfsleven (zie plaatje van BCA)
De kredietgroei valt sterk terug, maar blijft toch rond 20%.
Oude industrieën als textiel krijgen geen nieuwe investeringen en de rest van software & equipment vult dat gat ruimschoots op.
Morgan Stanley had grafieken hoe enorm sterk de middenklasse groeit in China. Dat betekent dat de overschakeling van investeringen naar consumtie vermoedelijk ook gaat lukken.
We kunnen ons blijven verbazen hoe goed alles volgens plan blijft verlopen in China.
China begint zelfs zijn satellieten Hongkong en Taiwan mee te nemen in hun groeiplannen. Daar gaat het dus ook goed (men is in Hongkong net als altijd wat te enthousiast met onroerend goed).
BCA begint zeer enthousisat over Taiwan te worden (zie plaatje)
De beurscorrectie is nu ook zo ver gevorderd in China dat de koers/boekwaarde in China sinds kort weer lager is dan in de VS.

Morgan Stanley korte termijn somber, 12 maanden bullish

Morgan Stanley vindt dat de markt te optimistisch is en nog niet voldoende bewust is van de problemen van Griekenland cum suibus. De fundamentals van de markt zijn goed, hoge winstgroei en lage inflatie. Daarom moet de markt op wat langere termijn omhoog. Dat zegt zelfs Teun Draaisma die al eerder in mijn columns heeft gefigureerd, maar toen een slecht evangelie aanhing voor de wat verdere toekomst. Vooral Emerging Markets zijn nu 16% te goedkoop, terwijl ze in 2007 25% te duur waren. De enorme opkomst van het aantal middenklasse inkomens moet de markten gaan opstuwen. Momenteel zijn er even veel midde0nklasseinkomens in de VS en de Emerging Markets in totaal. De komende tien jaar gaat dat aantal in EM ruimschoots verdubbelen.

Op korte termijn houdt de markt onvoldoende rekening mee met de komende defaults van de PIGS. Defaults komen in klusters, dus valt Griekenland niet alleen. De markt ziet dat default voor Griekenland niet komen in de komende 12 maanden, maar daarna wel.
Voor zo'n default optreedt horen de koersen van staatsleningen gezakt te zijn naar 18 tot 60% en na het default worden de nieuwe koersen eerder iets richting 60-100% (na de beruchte haircut)
. Een default van Griekenland cum suibus zal wel enkele malen groter zijn dan de defaults van de afgelopen jaren (de grootste waren Rusland en Argentinië).
Bij een herstructurering à la Griekenland koop je tijd, maar der Untergang is niet te voorkomen.
Verder zijn er nog enkle andere schadelijke ontwikkelingen voor stijgende beurzen: de monetaire verkrapping door Emerging Maarkets en het te mooie economische herstel in o.a. de VS dat de haviken wakker moet roepen bij de FED: men moet de meest omvangrijke monetaire verkrapping aller tijden gaan inzetten volgens MS.

Mijn commentaar: dit verhaal ondersteunt dat grondstoffen veel in prijs gaan stijgen en dat een correctie op de beurs niet lang en groot behoort te zijn.

4 mei 2010

wereldherstel accelereert

De beurzen vinden het beter om maar in te storten op de Spaanse griep, maar het fundamentele nieuws is werkelijk geweldig.

Het senior loan officer report laat zien dat de Kredietcrisis verleden tijd is met aantrekkende vraag naar leninegn en aantrekkende appetijt van banken om leningen te verstrekken

Winstbijstellingen gaan weer naar boven terwijl de verhouding opwaartse/neerwaartse winstbijstellingen al heel hoog was (de afgelopen paar maanden zwakte het winstbijstellingsmomentum wat af)

IFO is op een niveau gekomen dat de Nederlandse werkloosheid binnen zes maanden hoort te dalen

Amerikanen consumeren weer als vanouds. Die nijver sparende Amerikaan is een fabeltje. 3.6% consumptiegroei in het eerste kwartaal en vooorlopig lijkt consumptie nog sterk te blijven.

De Amerikaanse overheid houdt hand op knip en daardoor gaat het goed met het Amerikaanse overheidstekort, terwijl de economische groei toch hoog blijft (maar wel minder hoog dan het geval zou zijn als lokale overheid in VS nog steeds gat in hand had)

Economische groei in China torenhoog, maar zwakt wat af. Inflatiedoelstellingen China liggen binnen bereik.

Global Leading Indicators van bijvoorbeeld Goldman Sachs accelereren weer (vanaf hoog niveau. ISM heel hoog in VS. Australische dollar sterk. export Azië sterker. etc)

Na acropolis now komt de Spaanse griep


De markt wordt overstroomd met geruchten dat na de redding van Griekenland de andere PIGS ook gered willen worden voor afgerond zo'n € 1000 miljard. Spanje zou al gevraagd hebben voor € 280 miljard. Dit soort geruchten zijn zeer hardnekkig en kwaadaardig. Het blog zerohedge http://www.zerohedge.com/article/containment-fails-european-cds-explode-market-looks-future-bail-outs-bank-runs maar ook http://www.ftm.nl/original/madrid-wankelt-onder-schuldenlast.aspx doen een flinke duit in het zakje om de paniek te vergoten.
De CDS spreads om Spaanse etc leninegn te verzekeren liepen 30 bp op (ofwel 19%).
De markt forceert kennelijk een oplossing voor de emissie van staatsleningen door de PIGS via een Europees doorgeefluikje, iets dat Duitsland altijd heeft willen voorkomen maar nu onvermijdbaar is geworden. Europese olijfstaatsleninegn zijn nu even doorgrondelijk geworden als de balans van Enron en dat heeft zijn consequenties.
We zijn kennelijk nog in fase 4 van de verliescyclus, het hulpplan voor Griekenland helpt nog niet erg.
We boffen erg in de wereld dat het economisch herstel ex PIGS zo goed aan het versnellen is en dat er geen echt inflatieprobleem is, anders zouden de kapitaalmarkten nog veel erger in paniek raken en veel meer besmetting veroorzaken.
Voorlopig lijkt het te blijven bij een Grieks drama en een flinke Spaanse griep. Als we dat Europese doorgeefluik van staatsleninegn krijgen zouden we overigens beter af zijn denk ik.

Chinese onroerend goed markt



China probeert met alle macht de speculatie in onroerend goed in te dammen. De onroerend goed prijzen zijn behoorlijk aan het stijgen, maar niet zo spectaculair voor een land waar de inkomens meer dan 10% per jaar stijgen. Er zijn uiteraard diverse gebieden waar de stijging te hard gaat, zoals op het eiland Hainan waar de prijzen het afgelopen jaar 53% stegen. In de topsteden waar de economische groei veel hoger is dan het gemiddelde in China, gaat de stijging ook hard.
In Bejing heeft de regering de afgelopen week een veiling van bouwland gestopt, omdat men te hoog bood. Daar denkt men de speculatie mee te stoppen. Wat effectiever kan de verhoging van de belasting op onroerend goed zijn, iets dat de lokale overheden zal helpen om hun tekorten te verminderen (die hebben tekorten, terwijl de centrale overheid een overschot heeft). De grafieken zijn van Natixis.

China is gewoon een land waar alles veel harder gaat. Watling had wat nieuws aangehaald van vorige week, waaruit dat weer eens bleek: Bayer scahtte dat de medische markt in de komende tien jaar gaat vertienvoudigen, China Air voert zijn investeringen dit jaar 50% op, Volkswagen investeert weer miljarden in China, de nieuwe wereldexpo gaat alle records breken qua kosten en bezoekersaantallen etc.

3 mei 2010

Griekenland: Trichet gaat helpen


Met het steunpakket gaat de overheidsschuld groeien van 133% nu naar 149% en als de groei van het BNP dan niet tegen zit kan vanaf daar vanaf 2013 de schuld gaan afnemen versus het BNP.
De moeite die Griekenland moet getroosten om op dit supergunstige traject te komen is haast niet op te brengen. Tussentijdse ontsporingen worden dus verwacht. Deze kunnen alsnog een restructuring veroorzaken op niet al te lange termijn waarbij men moet afschrijven op Griekse schulden.
Op dat moment zal de Griekse overheid vermoedelijk nog harder moeten ingrijpen, waardoor het toch niet zo aantrekkelijk is om het tekortreductiebeleid over boord te zetten.
Trichet had wat opbeurende mededelingen vandaag: wat de rating ook is, men mag Griekse leningen als onderpand bij de ECB aanhouden. Bovendien maakte hij een opening dat de ECB in de toekomst Griekse leningen mag kopen (toch een stuk minder gevaarlijk dan dat gewone banken deze gaan kopen). Hij zei gisteren volgens RBS “At this stage, we have absolutely no decision on the purchase of government bonds". Als Trichet “at this stage” in het verleden zei, dan stond het duidelijk ter discussie en was er verandering op handen. Tot voor kort was zo’n aankoop onbespreekbaar, het standpunt is aan het veranderen.

Is dit pakket goed genoeg? Komen we hierdoor van fase vier naar vijf in de verliescyclus? Bij de Kredietcrisis had je de combinatie TARP en actief kopen van leningen door centrale banken die het tij keerde. Bij Griekenland heb je nog niet die dubbelslag. Die is er pas als de ECB en/of banken actief leningen gaan kopen of als Europa een gezamenlijk fonds maakt dat staatsleningen uitgeeft aan alle PIGS.
Misschien is het nu afgekondigde pakket voldoende. Dat zou dan zichtbaar moeten zijn in een betrekkelijk rustige ontwikkeling van de rente op Griekse schulden (want in fase 5 is er onderreactie op goed nieuws, is de volatiliteit een stuk lager). Voorlopig is die rust er niet.

2 mei 2010

Cohen of Rutte ministerpresident?


In Vrij Nederland legt men in het artikel "kippenvel niet gewenst" uit waarom Rutte en droogstoppel Cohen het zo goed doen.
Dat zou komen omdat ze voldoen aan de wet van Te Velde: de politiek leider moet overeenkomen met het programma van zijn partij. Grote redenaars als Obama en Den Uijl doen het in Nederland niet zo goed. Bos was een prima redenaar, maar men vereenzelvigt zich nu niet met hem als PvdA-stemmer. Bij Cohen doet men dat wel. Bij Rutte gaat het de laatste tijd weer goed omdat hij niet langer de nadruk hoeft te leggen op het vreemdelingenbeleid (daar staat hij gewoon niet zo achter), maar achter hoe je de economie moet aanpakken en dat je moet bezuinigen. Dat ligt hem veel meer en dat straalt hij uit.
Cohen straalt uit dat je er samen uit moet komen en dat klopt beter met waar de PvdA voor staat. Bos kwam op als reactie op Pim Fortuijn die het onmogelijk maakte voor grijze muizen om op de voorgrond te treden en kon je plotseling omhoogvallen, zoals met Balkenende, Verdonk, Bos gebeurde. Nu zit de tijdgeest deze mensen tegen. Het economisch herstel is nog lang niet ver genoeg om economie op het tweede plan te zetten. Balkenende heeft natuurlijk wel kans als comeback kid, maar zijn houdbaarheidsdatum is verstreken. Het CDA puilt niet bepaald uit hoe je de toekomst wil zien. De houdbaarheidsdatum van Wilders lijkt ook wat te zijn vertsreken, maar ook hier weet je het niet: hij kan erg sterk in verkiezingsdebatten te voorschijnkomen.
De tijdgeest lijkt te dicteren dat Cohen en Rutte moeten winnen, maar als Cohen zo zwak voor de dag blijft koemn als de afgelopen week, dan gaat hij het niet maken.
De tijdgeest is normaal gesproken sterker dan wat foutjes van Cohen (men wil liever een bindende burgemeester dan een gladjanus als ministerpresident), dus voorlopig zet ik mijn kaarten nog op de PvdA als grootste partij bij de komende verkiezingen.

milieuramp zonder weerga?




De olieramp voor de kust van Amerika dreigt een grote catastrofe te worden. Men denkt dat men het oliespuiten (5000 vaten olie per dag) pas na twee maanden kan bedwingen. Volgens Bernstein is het slechtste scenario een schade van $12,5 miljard. De marktwaarde van de betrokken ondernemingen is veel meer gedaald (o, wat baalden zij op de convertible desk dat de laatste dag van de mand hun outperformance voor de maand verdween, omdat ze in alledrie de meest betrokken ondernemingen zaten).

De kaart laat zien dat er enrome milieuschade komt, omdat je bij maandenlang spuiten van olie alle natuurgebieden raakt. Vooral de visvangst van Amerika zal enorm getroffen worden. Als de stranden van Florida flink geraakt worden, kan de schade groter worden dan $12,5 miljard zegt men.
Omdat het warmer is dan in Alaska kan de schade vanwege o.a. verdamping nog meevallen vergeleken met de Exxon Valdez. Maar het stoppen van de boringen in de diepzee kan een dure grap worden voor o.a. Transocean.

Het zal flink gaan stinken in New Orleans en omgeving in de komende maanden. De ramp zit hem vooral in hoe lang het oliespuiten doorzet. Normaal is één keer een groot olieverlies en dat was het dan. Deze keer zal het een zeer langdurige zaak worden. De olie verbranden is zeer slecht voor de kooldioxide in de lucht en gaat stinken.

1 mei 2010

3,2% groei in VS in het eerste kwartaal

De groei in het eerste kwartaal van de economie viel met 3,2% iets tegen. Zelf had ik op 4% ingezet. Consumptie was goed met 3,6% en de bijdrage van de voorraden met 1,7% was zelfs iets hoger dan ik dacht. De tegenvallers zaten in de investeringen. Investeringen in software & equipment groeiden met 13%, maar dat was toch duidelijk lager dan in het vooraafgaande kwartaal (dat had ik niet verwacht). Ook de huizenbouw vile meer terug dan ik dacht en de investeringen in structures/ commeercieel vastgoed daalden opnieuw zeer fors, meer dan ik gedacht had. De overheid gaf 1,8% minder uit, duidelijk minder dan ik dacht.
De invloed van de extreme sneeuwbuien in februari krijgen van mij de schuld en ik hoop dat dit in het tweede kwartaal wordt recht getrokken: 5% groei moet mogelijk zijn.

Warren Buffett staat pal voor Goldman Sachs


Zoals verwacht verdedigde Warren Buffett Goldman Sachs op de aandeelhoudersvergadering van Berkshire Hathaway. Hij had geen medelijden met de slachtoffers van de beruchte dubieuze belegging die verkocht was aan IKB en verzekerd door ABN AMRO. Voora; ABN AMRO zah hij als suferds die geen recht op klagen hebben, zij moestentoch echt weten dat van alles en nog wat short ging tegen het duistere product en dat het verzekeren hiervan een beetje dom is wanner je er niet extra goed induikt.
De 100% verdediging van de top van Goldman Sachs was geen verrassing natuurlijk, gezien de grote beleggingen hierin door Buffett en de familieverbanden met GS en de zoon van Charlie Munger (de bejaarde belegger van Berkhiere Hathaway). Munger zei evenwel dat GS dit had mogen doen, maar dat het toch niet erg ethisch was.

Ik was verbaasd dat het aandeel GS gisteren zo veel omlaag moest op de aanklacht die toch niet bepaald onverwacht kwam. GS werd wel als crimineel afgeschilderd, maar dat had toch ook geen verrassing moeten zijn: dit proces moet nog lang duren en door GS als crimineel af te schilderen dwing je dit af.
Er begint nu toch wel gegronde angst aan het ontstaan dat de overheid met nodeloos geweld de investment banks aan het afbreken is. Als ze echt op deze manier blijven doorgaan, is dit erg slecht voor de financiële sector in de VS. De democratische kiezers vinden dit natuurlijk wel een goede zaak.

Ik heb de strip van Abstruse Goose (http://abstrusegoose.com/263) afgedrukt (gezien op blog The Big Picture)

30 april 2010

rente VS op keerpunt?!


Bianco (zie plaatje) stelt dat de markt de rentebeweging op woensdag als bijzonder zag. De omzet in Amerikaanse Trasheries was het hoogste sinds het faillissement van Lehman en nog hoger dan na het goedkeuren van de gezondheidszorg wet waarbij de rente op swaps onder die van 10jaars staatsleningen dook in de VS.

De enorme rentedaling die dag stuitte dus op weerstand van de markt: men heeft grote moeite de trend naar beneden te volgen.
Die dalende trend van de rente is niet in overeenstemming met het verbeterende economische plaatje van de VS en de rest van de wereld ex PIGS en het steeds vocaler worden van de haviken binnen de FED. Bianco maakt dat plausibel door het aantal woorden te tellen over het stemgedrag van Hoenig in de FED statement over het rentebesluit: 39 woorden in januari, 53 woorden in maart en 64 woorden in april. Havik Hoenig krijgt steeds meer bijval en ruimte voor zijn mening binnen de FED.

De verwachtingen over zo ongeveer alles in de economie lopen al een hele tijd mijlen uit elkaar: er worden voortdurend bijzonder dramatische verhalen verteld en de laatste tijd steeds optimistischere verhalen. Dat (ook historisch gezien, overigens wel vergelijkbaar met begin jaren vijftig waarin een deel de gouden jaren zag doorgaan en een ander deel na het herstel van de oorlogsschade zeker wist dat de depressie van de jaren 30 terugkwam) enorme verschil in verwachtingen leeft ook binnen de Fed. Voorlopig zijn de extreme duiven Bernanke en Kohn de baas en telt de mening van de anderen binnen de FED nauwelijks. Maar dat gaat veranderen als de markt een extreme rente of inflatieverwachting gaat inprijzen. Als men meer inflatie gaat zien, dan moeten de duiven kapituleren. Voorlopig zijn ze dat niet van plan, omdat Griekenland de noodzaak van extreem hoge bankwinsten weer verder plausibel maakte. Die extreem hoge winsten krijg je alleen maar als de rentecurve enorm steil is, dus als de centrale banken de rente (te) lang op afgerond 0 houden.
Mijn inschating is dat de markt zich opnieuw meer zorgen gaat maken dat de Fed de rente te lang 0 houdt (zie post dat Taylor rule nu een rente van 0+ inprijst) en in de VS niet zo benauwd blijft over Griekenland (in Europa blijven we langer benauwd).

zwarte woensdag


Het Duitse Handelsblat ziet de beslissing van de Duitse politici als een dramatische vergissing: dat was een zwarte woensdag, zie de afgebeelde voorkant van de anders altijd zo saaie voorkant van het Handelsblatt. Duitsland neemt nu de schulden van de PIGS op zijn nek en die zullen als een molensteen de economie naar beneden trekken.

Jim Bianco zag dit in zijn maandelijkse conference call als teken dat Griekenland cum suibus politiek zeer gevoelig blijven liggen, vooral zo lang de Grieken zo veel eerder met pensioen mogen dan de Duitsers (dat roept iedereen, dus dat zal echt niet gebeuren).
Bianco ziet het als Amerikaan, dwz restructuring ligt voor de hand, dat de crisis in Europa bij een haircut van 20-25% van de schulden van de PIGS voor de banken in Europa een verliespost van ongeveer de helft van wat ze verloren in de Kredietcrisis kan veroorzaken. Voor de niet Europese landen zijn de verliezen van de banken voldoende beperkt dat men er daar niet wakker van hoeft te liggen.

In Europa ziet men dat anders. Daar gaan ze niet eerst afboeken op eurostaatsleningen, omdat dit niet hoeft in het Rijnlansdse model waar je wat meer tijd krijgt je schulden te saneren dan in het angelsaksische model. Je maakt na te veel tijd een compromis en dat moet dan maar goed uitvallen, zo denken we in Europa.
Het alternatief is een te grote crisis op een te slecht moment, dus daar kies je niet voor en dat hoeft dan ook niet.
Met veel gedoe gaat men Zuid Europa dus op enorme wijze financieren.

De Duitse politiek roept tot mijn verbazing nu ineens hun banken op om in Griekse leningen te gaan speculeren en ook om op hun Griekse schulden af te boeken, om zo het draagvlak voor de Europese steun te vergroten. D.w.z. als de PIGS vallen zijn de Duitse banken straks gegarandeerd zeker failliet, het zwarte woensdagscenario van het Handelsblatt.

De oproep om Griekse leningen bij te kopen zou een enorme vote of confidence zijn dat het goed komt, of een rationele berekening dat je nu al Griekse leningen koopt tegen koersen die lager zijn dan afstempeling kan gaan worden. Als men gehoor geeft aan de oproep is het natuurlijk snel gedaan met de excessief hoge rentes of Griekse en Portugese staatsleningen.
Deze oproep lijkt voldoende op de steun die de centrale banken gaven aan de TARP maatregelen door actief staatsleningen etc. te gaan opkopen (nu dus zouden zwakke Duitse banken ook actief nog zwakkere Griekse staatsleningen moeten kopen).
Gaat dit werken? Als andere landen in Europa een zelfde oproep doen: vrijwel zeker.
Gaat men dit doen? Als de Europese politiek lef heeft wel. Het zou de snelste en genakkelijkste oplossing zijn voor het PIGS probleem. Toch lijkt deze stoutmoedige oplossing niet waarschijnlijk in een tijd dat nog te veel mensen voor alles bang zijn en zwarte zwanen (zwarte woensdagen) zien.

N.B. Door de junk rating van Griekenland wordt het regulatorisch haast onmogelijk voor banken om Griekse schulden aan te kopen. Als men banken Griekse schulden wil laten kopen, dan moet men eerst de aring agencies onder druk zetten dat de gegeven steun Griekenland weer investment grade maakt. Als de banken echter zouden kopen, zou de rente daarmee voldoende dalen om de cds verzekering zo veel goedkoper maken, dat de rating agencies Griekenland weer investment grade zouden maken (de rating agencies nemen de cds tegenwoordig zwaar mee in hun ratings).

29 april 2010

Citigroup somber over Griekenland cum suibus

Hoe veel Griekenland ook bezuinigt, het is nooit genoeg omdat de groei daardoor zo veel inzakt dat tekorten en schulden versus dat lagere BNP te groot blijven, zo betoogde citigroup op de Engelse macro meeting bij F&C.
Er moet dus een flinke gift aan Griekenland gedaan worden (=afstempelen door Europese landen van hun leningen aan Griekenland), maar niet alleen aan Griekenland maar ook aan de andere PIIGS. Dat is niet politiek haalbaar.
Het IMF staat gewoonlijk voor eerst te herstructureren en dan te saneren. Het omgekeerde gaat veel moeilijker.
Griekenland moet kiezen tussen het niet betalen van buitenlandse debiteuren of Griekse gepensioneerden. De keuze ligt voor de hand.
Bij de Engelse macro meeting mocht Bank of America ook zijn woordje hierover doen en daar heerste iets meer optimisme. Griekenland moet vooruitgang laten zien in 2011 en 2012, transparanter worden, geloofwaardiger worden. Er hangt te veel van Griekenland af om niet in te grijpen. De val van Griekenland is gewoon te duur samen met de neergang van de andere PIIGS en de bijbehorende banken. Europa redt.

N.B. het moet natuurlijk cum suis zijn in het Latijn, met de zijnen, maar cum suibus betekent met de zwijnen en is tegenwoordig wat accurater.

28 april 2010

Angus Maddison 1926-2010


Op 24 april overleed Angus Maddison. Hij was een belangrijke bron van informatie voor iedereen die de geschiedenis van de economische groei in de wereld bestudeerde (dus ook voor Ter Veer en mij, we hebben hem in ons boek vaak aangehaald, al helemaal in de oorspronkelijke meer dan dubbel zo dikke versie van ons boek). Met alle gegevens die hij opdeed bij de OECD en de universiteit van Groningen vond hij uit (zie belangrijk artikel uit 1987) hoe je plausibel kon uitrekenen via nationale rekeningen wat de economische groei in belangrijke landen was geweest in de afgelopen millennia. Hij had een uitleg van die groei die behoorlijk overeenkwam met o.a. de onze: via de productiefactoren kapitaal, arbeid en grond en zaken als het hebben van goede instituties, zaken als eigendomsrecht, innovaties, ondernemerschap. Hij geloofde niet in Kondratieffgolven, maar wel in fases. Zijn laatste boek ging in op de opkomst van china en India, ook al iets waar we veel van geleerd hebben.
Bart van Ark (de grote guroe van de theorie over productiviteitsstijging) schreef een in memoriam waaruit ik de foto haalde.