24 oktober 2011

Ja/ nee crash afhankelijk van EFSF 3


Het is raadselachtig volgens Sassen van Elsloo bij IEX bijvoorbeeld waarom de beurs de laatste tijd omhoog gevlogen is, even afgezien van de verbeterende macro economische fundamentals. Die zijn immers onbelangrijk, wat telt is wat de politici trachten uit te stellen en wat banken trachten camoufleren. Een en ander zou toe te schrijven zijn aan computerprogramma’s die ineens aan short dekking zouden doen .

Waarom denkt Sassen van Elsloo dan dat er heel binnenkort een crash komt?
1.Dat de eurotop alleen maar tot teleurstelling kan leiden lijkt mij duidelijk; dus een buy the rumour sell the fact-situatie gaat zich ontvouwen.
2.Dat verder niet alles koek en ei is wordt ook bevestigd door de kredietmarkt waar Europese staatsspreads alleen maar zijn toegenomen. Zelfs een Duitse Bund-veiling liep vorige week uit op een mislukking!
3.De kredietmarkt laat het tegenovergestelde zien van de aandelenmarkt. Gezien we hier te maken hebben met een schuldencrisis gaat hij liever af op de kredietmarkt als leidende indicator.

Zelf maak ik het meeste zorgen over de nakende teloorgang van de AAA rating van Frankrijk. Dit drijft de rentes op van Frankrijk en alles wat minder solvabel is in Europa. Argument 2 en 3 zijn hierdoor sterk.
De wall of worries is nog steeds torenhoog en het percentage mensen dat denkt dat de crisis woensdag wordt opgelost is nul (=argument 1 niet zo sterk), wel zijn er wat mensen die denken dat een mooie stap voorwaarts gemaakt wordt en daarin teleurgesteld kunnen worden.

Alle hoop is nu op EFSF versie 3 (=met veel hulp IMF via extra aparte potjes van nieuw geld van China en Brazilië een bankvehikel opzetten dat geleveraged heel veel Italiaanse, Spaanse en Portugese (omgekeerde ontwikkelingshulp van Brazilië) schuld kan opkopen). Misschien dat EFSF versie 3 de ideale bankverzekeraar wordt die Merkozy voorstaan (Merkel is van de inzet van EFSF als verzekeraar en Sarkozy van de inzet van een bank vehikel voor EFSF).

Een paar weken geleden dacht ik dat van de drie scenarios’: eurobonds als oplossing, pappen en nathouden, instorting euro het middelste scenario het minst waarschijnlijk was, nu lijkt het het meest waarschijnlijke scenario te worden, al lijkt dat nu wel een beetje op het eerste scenario.

23 oktober 2011

De nalatenschap van Kaddafi: $ 200 miljard en mode voor Afrika






Kaddafi was volgens de los Angelos Times $ 200 miljard waard, meer dan de drie rijkste mensen ter wereld (Carlos Slim, Bill Gates en Warren Buffett) bij elkaar. Heel wat meer dan Marcos in de Fillippijnen of Moboetoe in Congo.
Dat kan een mooie economsiche stimulus worden voor Libië als dat geld over enige (geruime) tijd loskomt.

Misschien is Kaddafi belangrijker voor de mode. Dat vond hij zelf tenminste wel. Hij had een enorme collectie gewaden en dat moest het nieuwe modebeeld voor de zelfbewuste Afrikaan worden.
Michael Jackson imiteerde in zijn kleding Muammar en diverse Afrikaanse leiders vonden het ook allemaal prachtig wat Kaddafi droeg.

Op het bovenste plaatje kun je Kaddafi zien als voorzitter van de Afrikaanse raad temidden van de grote staatshoofden, waar hij in wit tenue het zwarte Afrika vertegenwoordigde en met zijn pak indruk maakte door er zoals gewoonlijk flink uit te knallen
.
Het meest belangrijke tenue was de op een na bovenste waarmee hij met alle grote staatsleiden gesignaleerd werd, bijvoorbeeld Sarko. Dit was zijn grote signaal tegen het imperialisme.

Rare oorwarmers à la Kaddafi zijn doorgedrongen in de mode (zie foto).

Hemd volgens Zanga Zanga mode, in dit geval de kleuren van de belangrijkste tent van Kaddafi (andere foto).

Kaddafi wilde een zeer uitgebreide tentoonstelling van zijn mode in bijvoorbeeld New York Met. De mode zal zijn inspiratie missen.

Hoe staat de VS ervoor: recent nieuws is goed


Het meeste nieuws over de VS was de laatste paar weken aan de positieve kant, niet in overeenstemming met het algemene crisisgevoel.
Amerikanen zeggen van Europa dat Europeanen wel veel over de crisis praten, maar dat in de meeste (kern)landen weinig te merken is van een crisis, men geeft gewoon zijn geld uit.
* In de VS was de Phillyfed (algemeen survey van industrie en economie van de FED van Philadelphia) geweldig goed, weer op positief terrein (misschien herinner je je dat de enorme val van de Phillyfed twee maanden geleden een belangrijke oorzaak was voor recesssieangst in de VS, het meest aangehaalde argument waarom de cyclus in de VS naar beneden ging). Het soortgelijke Empire State survey was ook iets beter.
* De inflatie was iets te hoog (niet zo erg als je een schuldenprobleem hebt).
* De huizenmarkt lijkt wat aan te trekken, het aantal niuewe starts was 15% omhoog vergeleken met vorige maand (vreemd was dat aantal vergunningen daalde). Het sentiment van de huizenmarkt NAHB steeg van 14 naar 18 (zie blogpost).
* De groei van M2 accelereert (meer dan vier procent in de afgelopen drie maanden, ofwel 17% geannualiseerd). Dat wijst op meer economische groei.
De havens aan de westkust (40% van de handel) meldden een groeiende export en dalende import in september (dat is goed voor derde kwartaal, in vierde kwartaal zal import hierdoor wat harder groeien).
* Het sentiment van het midden en kleinbedrijf (NFIB) werd iets minder slecht.
* De winsten over het derde kwartaal vallen normaal mee, zelfs de omzetten vallen niet tegen. De guidance is uiteraard wel voorzichtig, maar minder voorzichtig dan ik dacht.
*Initial claims voor werkloosheid daalden een beetje en dat wijst op een groeitempo van 2% of beter.
* Nieuwe hypotheekaanvragen zaten wel in het slop, maar dat trekt wel weer bij als de hypotheekrente zo laag blijft als hij nu is.

Deze week zal veel aandacht uitgaan naar de eerste schatting van de economische groei in de VS in het derde kwartaal. De consensus denkt aan 2%. Het cijfer kan nog wat hoger worden uiteindelijk als de netto export meevalt.

22 oktober 2011

Vila Real de Santo Antonio



Aan de grens met Spanje waar de rivier Guadiana de zee instroomt ligt Vila Real de santo Antonio. Het was er verrassend druk (vooralrond het plein ter ere van Marquez Pombal, die de stad binnen vijf maanden uit de grond wist te stampen in 1774), vol met Spaanse toeristen (het ligt te ver van Faro voor andere toeristen) die duidelijk wilden profiteren van de lagere prijzen in Portugal. Dat was een heel gekluif aan de duurdere schaaldieren door al die Spanjaarden. Een paar kilometer noordelijker ligt het imposante kasteel.
Aan de overkant van de rivier ligt Ayamonte in Spanje.

Groei valutareserves stokt: slecht nieuws voor Chinese aandelen en kopeprijs




De drie plaatjes laten de Chinese valuatreserves en de groei ervan zien.
Het bovenstaande plaatje laat het verband zien tussen de rie maands % groei van de valutareserves van China (CHreserva) en de Chinese beurs (FT25, XINFTSE, waar je als westerling in kunt beleggen).
Het weede plaatje laat de verandering van de koperpijs (cophgrd in dollars) en de groei van de valutareserves,
het onderste plaatje laat de groei van de valutareserves van China zien en de absolute groei hiervan per kwartaal.
Goed te zien is de plotselinge afzwakking van de groei van de valutareserves van China. Dat ging ook deze keer weer samen met een zwakke beurs en lagere koperprijzen.

Bianco en de pensioen indignado's: iedereen verwacht steeds hogere rente, maar wordt teleurgesteld

Een van de stokpaardjes van Jim Bianco is dat de consensus maand in maand uit een hogere rente voorspelt. Dat gebeurde 100 keer van de laatste 104 maanden.
Kortom, men voorspelt altijd dat de rente stijgt.

Als je voorspelt dat de rente stijgt, dan moet je een beter verhaal hebben dan dat de rente laag is en staatsobligaties van nog veilig geachte landen veel te duur zijn.
Daar is eigenlijk iedereen het over eens, zelfs Bianco.

Waarom is de rente desondanks toch zo vaak gedaald? Dat komt niet allleen door het zoeken naar veilgheid, maar vooral ook doordat er kopers zijn die tegen elke prijs kopen, onafhankelijk van wat de prijs is. Na 2003 deed eerst de Bank of Japan enorm zijn best om zich totaal lam te kopen, daarna kocht de Peoples Bank of China met kornuiten nog veel meer westerse staatsleningen.
Daarna kwam quantitative easing in de mode en de Chinezen en Japanners werden glansrijk overtroffen door de FED (en het kleine broertje in Engeland) die tegen elke prijs leningen insloeg(en).
Zo lang er kopers blijven die tegen elke prijs blijven doorkopen blijven obligaties veel te duur.

Ondertussen maken die kopers tegen te dure prijzen nog winst ook. De korte rente wordt op 0 gehouden en men gaat steeds meer er in geloven dat dit voor een steeds langere periode zo zal blijven. Men wordt zo slapend rijk met obligaties door het roll down effect dat gegarandeerd wordt door de centrale banken van Amerika, Japan en Europa.

Om met succes te kunnen voorspellen dat de rente gaat stijgen moet men ervan overtuigd zijn dat men meer vertrouwen in de economie krijgt, maar desondanks de aankopen van China etc. verminderen. Die bijzondere situatie kan gaan optreden in de komende weken als de Europese politici volgens de kapitaalmarkten met succes een wonderbaarlijke oplossing gevonden hebben voor de eurocrisis terwijl in China de periode aanhoudt waarin de valutareserves niet groeien, zoals sinds ongeveer een/twee maanden het geval lijkt. Daarnaast moet men geloven dat de FED niet met QE3 komt aanzetten vanwege te hoge inflatieverwachtingen.
Dat kan allemaal best het geval zijn, maar de kans op dit scenario is geen 100%. Bovendien loopt men het risico van het missen van het roll down effect: de rente stijgt minder dan de rentecurve heeft ingeprijsd.

Ondertussen zitten we met een kunstmatig lage rente opgescheept. Tegen die rente worden de verplichtingen van pensioenfondsen in Nederland gewaardeerd. Die zijn door de kunstmatig lage rente kunstmatig hoog. Die situatie blijft gezien het voorgaande met behoorlijke kans bestaan. We zitten in een situatie waarin pensioenverzekeringen onbetaalbaar zijn geworden (namelijk door de te lage rente, de snel stijgende levensverwachtingen (alleen al reden genoeg om uitkeringen te korten) en tegenvallende opbrengsten van zakelijke waarden (een tijdelijke zaak volgens mij, vooral als je in Opkomende Landen belegt).
Het wordt tijd dat pensioen indignado's à la Spanje op gaan staan en gaan protesteren voor een hogere rente van de ECB. Duitsland op te grote schaal laten garanderen voor het EFSF is misschien ook een probaat middel om de lange rente te doen stijgen. Kortom er is werk aan de winkel voor de indignado's: occupy Frankfurt

21 oktober 2011

Ritholtz bullish na kooppaniek: was in 13 van 16 gevallen goed

Ritholtz (van The Big Picture) is door het dolle heen: koop, koop, koop. De S&P lijkt eindelijk uitgebroken (naar boven). We hebben in de VS een kooppaniek achter de rug waarbij de koersen in vijf sessies met 11,4% stegen. dat gebeurde slechts 16 keer sinds 1950. Een keer vielde de koersen daarna terug, twee keer bleven de koersen ongeveer gelijk en 13 keer stegen ze gewoon door. In zijn tactische asset allocatie gaat hij nu van 50% aandelen naar 75-80%. Het gunsige aandelenseizoen (oktober/april is veel beter dan gemiddeld) is aangebroken, vooral november en december zijn gemiddeld heel goede maanden voor aandelen. Het sentiment was vorige week el erg pessimistisch (record shorts).
Dat allemaal bij elkaar was genoed om Ritholtz echt bullish te krijgen, ook al is hij nog steeds Spaans benauwd voor een recessie.

Op zijn blog kreeg hij bijval, al deden zijn engelse lezers het nog steeds in de broek, want de credit spreads van diverse landen gaan nog steeds richting van wat het was voor het eurotijdperk of erger. Er is gewoon niet genoeg geld in Europa om alle banken plus Italië overeind te houden en die krenten in de VS en het VK willen geen cent exttra aan het IMF spenderen om te verstoken in Europa zo lijkt het voorlopig (dat zou toch een beetje dom zijn, maar och, heel deze crisis is geen toonbeeld van intelligentie van politici).

Het optimisme wordt ook gevoed door stijgende koersen terwijl de ruzie tussen onderhandelaars van Ditsland en Frankrijk groter wordt en men terugvalt in de beproefde tactiek van uitstellen (kick the can down the road). Men begint bang te worden dat operatie Twist toch de beurzen omhoog krijgt, terwijl niemand er nog iets van verwachtte.
Men kan niet geloven dat de beurs in de VS verder omhoog kan. Je hebt niet veel meer nodig voor een jaar high en niemand kan zich dat voorstellen terwijl het Griekse Lehman+ moment niet meer voorkomen kan worden.

20 oktober 2011

Bianco en de eurocrisis: natuurlijk vindt men de oplossing niet


De eurocrisis is niet snel op te lossen. Er zijn maar drie oplossingen mogelijk: 1. een fiscale unie, waarbij alle landen een soort Duitsland worden (dat gebeurt niet, zo leert duizenden jaren van oorlog in Europa),2. er komt een fiscale unie waarbij men op de koop toeneemt dat er transfers komen naar de PIIGS maar waar Duitsland wel kan ingrijpen als men te veel geld uitgeeft, 3. Duitsland betaalt alles (Frankrijk kan het niet, dat is straks geen AAA meer).

Het Grand Plan is gebaseerd op de derde oplossing: Duitsland betaalt alles.
Een grote meerderheid van landen in Europa vindt dat een geweldig plan, een wonderbaarlijk goed idee zelfs.

Maar in Duitsland verzet men zich tegen dit wonderbaarlijk mooie plan (en in sidekicklanden als Nederland en Finland is men solidair). Er is te veel muiterij van de kiezers en daar is Merkel niet helemaal doof voor.

Aanstaande zondag (misschien wat later als men eerst nog eens de raad in gaat winnen hoe men het verdrag van Lissabon (geen bail out van landen toegestaan) voldoende kan saboteren) komt er iets uit de bus.
Politici hopen dat de markt zich met de dan gepresenteerde schijnoplossing voor de gek laten houden. De echte oplossing, daar gaat het nog niet slecht genoeg voor om politici warm voor te krijgen (fiscale unie waarbij Duitsland plus bijwagens flink meebetalen in ruil voor tollenaars uit te zenden naar knoflookland naar keuze om die de juiste arische fiscale beginselen bij te brengen).

Wordt vervolgd.

Bami doet wonderen voor bouwaandelen



De laatste jaren is er een heel sterk verband tussen het survey van het vertrouwen in de bouw, het BAHMI survey (en daarom bami genoemd) en de performance van de bouwaandelen, zie het plaatje. De bami-index sprong ineens van 14 naar 18 en de spider van de bouwaandelen vloog in sympathie daarmee ruim 9% omhoog.

De bamiindex loopt vaak iets voor (soms weinig, soms veel, zie 2007 en de S&P) op de performance van alle aandelen en in het bijzonder natuurlijk de bouw.

18 is nog steeds een droevig laag cijfer. Bij een beetje normale huizenmarkt staat dat ding dik boven de 50.
Het begint erop te lijken dat de bami-index de komende tijd verder gaat stijgen, zeg naar 25+ in het komend jaar. De bouw van huurhuizen trekt flink aan en ook koophuizen worden straks weer mondjesmaat gebouwd zo denkt men.

update vierjaarscyclus (2)


Een alternatieve benadering van de vierjaarscyclus is dat we een recessieperiode ingaan dan wel stagnatieperiode waarbij de winstverwachtingen worden teruggeschroefd omdat winstmarges dalen en omzetgroei negatief wordt bijgesteld (in mijn ogen 25-40% kans).
De schok vanuit Japan, Europa wordt zo groot dat de wereldhandel er erg onder lijdt en het consumentenvertrouwen verder daalt.
Er ontstaat dan een serieuze bear markt in de VS (en nog erger in Europa) die eind juni begon.

Het positieve is dat de mooie fase AB er tamelijk snel aan kan komen, het slechte nieuws is dat JL nog moet beginnen en de daarbij behorende daling is groter dan die van HI.
Dit is overduidelijk wat er gaat gebeuren als de Europese politieke oplossing mislukt.

Pessimisten vinden dat we er zo veel slechter voorstaan dan in 2007. Dat is denk ik niet het geval. De schulden zijn nog even hoog, maar beter verdeeld (minder bij het bedrijfsleven en de particulier, maar meer bij de overheid). De winstmarges zijn nu beter en er is meer pent up demand (auto’s, huizen). De huizenmarkt in de VS staat er mijlen beter voor op het moment (dat geldt niet voor veel Europese huizenmarkten). Er zijn dus goede redenen waarom de S&P zo veel minder is gedaald dan de Europese beurzen.

19 oktober 2011

Update vierjaarscyclus (1)


In het plaatje zijn veel lijnen en ranges getekend.
In principe gaan de koersen in drie of vier trends omhoog: de eerste fase (AD) is het hardste omhoog, aangegeven met 1, de tweede fase (2) al minder omhoog (DF) en daarna komt de derde fase die nog minder omhoog is. Als er nog een vierde fase komt, kan deze sterker omhoog zijn (GH).

De fase FG had drie correcties in de vorige cyclus en duurde uitzonderlijk lang. Vooral de derde correctie was betrekkelijk groot.
Vanaf het hoogtepunt van de vorige cyclus, vooral vanaf J is de volatiliteit toegenomen. Dit lijkt structureel (the Great Moderation is voorbij).
In deze cyclus was AD, DE, EF veel heftiger dan in de vorige cyclus (en bijna alle cycli daarvoor).
In dat stramien zou kunnen passen dat de eerste correctie in de huidige cyclus c1 heftig was. De Coppock moet dan wel binnen een paar maanden stabiliseren en niet verder dalen.
Of we nu drie correcties krijgen is uiteraard onzeker, maar een tweede lijkt wel kansrijk, als men een normale lengte van de vierjaarscyclus veronderstelt. Als er een lange komt met hoogtepunt na de verkiezingen, dan lijkt een derde en misschien zelfs vierde correctie nog wel mogelijk.
In zo’n opnieuw extreem lange fase FG moet de ontwikkeling van de verwachte winsten een jaar vooruit betrekkelijk regelmatig stijgen, de economische groei ongeveer op trend zijn en het monetaire beleid zeer ruim.

Het lijkt nu erg op 1998 en toen kwalificeerden we de plotselinge val van de koersen als JL en het herstel daarna als AB.
In 1998 was de val ongeveer vergelijkbaar met nu, maar had toen wel plaats in een enorm sterk stijgende opwaartse trend (die van 1995-2000 van “the New Era”). Nu is de trend volgens ons ook sterk omhoog, maar wat minder dan toen. De afwijking van de trend zou dan nu minder groot zijn dan in 1998.

N.B. Als controle staat de waarde van de Coppockindicator ingetekend. Als deze omhoog buigt vanaf negatieve waarden dan zit je bijna altijd in AB. De Coppockindicator topt in de buurt van E en als de Coppockindicator onder 0 daalt is dat een sterke (niet onfeilbare) aanwijzing dat je in fase JL zit.

Der Untergang: hoe EFSF hoofdsomgaranties de AAA landen kunnen ruïneren

RBS had maar liefst elf redenen waarom het verzekeraar (of zoals de Amerikanen zeggen: monoline verzekeraar zijn) spelen door EFSF een gevaarlijke bezigheid is.
De belangrijkste redenen zijn:
1. het risico is niet gespreid maar heel erg geconcentreerd (op vooral Italië)
2.de schades zijn heel erg met elkaar gecorreleerd (problemen in het ene land besmettelijk voor andere landen)
3. de risico's die gedekt moeten worden zijn veel groter dan het EFSF kapitaal (en daarom is je verzekeren bij EFSF niet aantrekkelijk)
4.de verzekeringspremie te betalen door Zuid Europa is niet objectief te bepalen, zal vermoedelijk veel te laag zijn
5.Men verzekert insolventie, het is lucratiever liquiditeit te verzekeren
6.Onbedoelde neveneffecten (verzekerde leningen verdringen betere niet verzekerde leningen zoals Belgische staatsleningen)
7.Je geeft verkeerde prikkels (tekortlanden maken te veel schulden), moral hazard
8. Onvoorspelbare niet liniaire prijsvorming ontstaat als de markt denkt dat verliezen de garantie beginnen te overtreffen.
etc.

Het EFSF monoline verzekeraar laten spelen is spelen met vuur. Het kan allemaal goed gaan, maar net als bij de subprimehypotkene kan ineeens een verlies van 100% geleden worden.

Malaria bezwijkt onder dollartoevloed



The Economist had het terugdringen van malaria als grafiek van de dag, naar aanleiding van een rapport hierover (http://www.rbm.who.int/ProgressImpactSeries/docs/report9-en.pdf, het andere plaatje met de wereldwijde verbreidng van malaria komt hieruit). Via flink wat investeringen wordt malaria in steeds meer landen teruggedrongen. Alleen in arme landen is er nu nog malaria. Het is een geldkwestie, anders was malaria al lang uitgeroeid. Via hulp van de stichting van Bill en Melinda Gates is er grote vooruitgang geboekt en schijnt er een vaccin tegen malaria te komen.

Renteverschil Frankrijk - /- Duitsland terug naar de tijd voor de val van de muur


Het renteverschil tussen Frankrijk en Duitsland is weer meer dan 1%. Het verhaal van Moody's dat de AAA rating van Frankrijk niet meer zo vanzelfsprekend is, is hier mede debet aan.
Alle plannen om het EFSF zeer krachtig te maken en de PIIGS schulden van de Franse banken doen de rente vigilantes huiveren.
Via het verzekeren van de eerste 20-30% van de verliezen (en daarna moet het IMF in de slag) zijn de rating agencies tot de conclusie gekomen dat het basisscenario van het EFSF is dat al het geld dat hierin gestopt is bij de eerste de beste crisis totaal verloren zal gaan. Recovery rate 0% zo stellen ze, net als bij subprime leningconstructies. Dat kan Frankrijk niet betalen. Ik denk dat als men dit wat eerder had rondbazuind het EFSF nooit door de parlementen was gekomen.

Het plaatje van het renteverschil van Frankrijk met Duitsland laat zien dat 1% veel is, maar vóór 1990 waren de renteerschillen veel groter, ongeveer wat nu Italië-/- Duitsland is. Toch vond men toen dat Frankrijk niet failliet was en dat Europa en dus de hele wereld daardoor in een gigantische crisis moest komen. This time is different.