16 december 2018

Zegt de rentecurve terecht dat de VS over ongeveer anderhalf jaar in een recessie raakt en dat je daarom nu al aandelen moet verkopen?


Er wordt de laatste tijd heel wat af geschreven over de vermaledijde invloed van een omgekeerde rentecurve op economie en beurzen.
De recessies in de VS na de Tweede Wereldoorlog werden allemaal voorafgegaan door inverteren van de rentecurve. Er was één vals signaal in de jaren zestig toen overmatig geld uitgeven aan defensie vanwege de Vietnamoorlog de recessie tegenhield.
Elke keer werd geroepen dat deze keer een omgekeerde rentestructuur niet zou leiden tot een recessie, maar vergeefs. Het gebeurde toch. Ook deze keer gebeurt het, maar deze keer zijn de meeste goeroes zich bewust van het onterecht negeren van het signaal van een omgekeerde rentestructuur. Ook deze keer is het een signaal dat er iets helemaal niet goed zit in de kredietmarkten. Dat de FED te ver is gegaan met verkrappen.

Markten reageren daarom heel negatief op inversie van de rentecurve, zelfs een dreiging hiervan. In het verleden stegen aandelenkoersen nog enige tijd door na een inversie, maar nu lijkt de grote bear markt al begonnen ruim voordat de rentecurve invers werd.

Ik denk dat je niet zo dogmatisch over vervlakkende rentestructuur moet denken, gesterkt door Amadoran. Want Aswath Damadoran laat zien http://aswathdamodaran.blogspot.com/2018/12/is-there-signal-in-noise-yield-curves.html?  dat de cijfers na 2008 anders uitwijzen.
Het verband tussen steilheid van de rentecurve en economische groei daarna is behoorlijk zwak, niet overtuigend en alleen wat  zichtbaar bij korte looptijden




Voor de beurskoersen zijn de verbanden nog zwakker geweest (sterke correlaties worden uiteraard weg gearbitreerd, dus verbazend is dat niet).


Beleggen op basis van de steilheid van de rentecurve is geen eenvoudige opgave kennelijk.

Gemiddeld is er na 1960 een positief verband geweest tussen steilheid van de rentecurve en beurskoersen daarna, maar na 2008 was het anders voor met name de kortere looptijden terwijl die over de hele periode juist het sterkste verband lieten zien.
Zo zou de vervlakkende rentecurve al een hele tijd laten zien dat de groei in de VS moet afzwakken, maar deze trok juist aan in 2018. Dat kwam door de belastingverlagingen van Trump, maar dat was toch geen geheim voor de markt.

Na 2008 wijst een hogere rente van de FED op toenemend vertrouwen in economische groei en minder angst voor deflatie.

Excellent verhaal. Het zet aan tot denken. Slik niet als zoete koek dat het fout gaat met de economische groei vanwege de vervlakking met de rentecurve, want na 2008 lijkt het verband van de curve met groei te zijn veranderd. Het verband van de rentecurve met de beurs is zwak en anders dan je denkt. Het gaat vooral om het korte stuk
.
De markt reageerde veel te negatief op de recente vervlakking van de rentecurve, vooral op de minuscule inversie tussen 3 en 5 jaar. Overigens is dat wel verklaarbaar. Omdat het signaal van een omgekeerde rentecurve zo vak ten onrechte in de wind is geslagen, zijn de meeste goeroes er nu beslist op uit die fout niet nog eens te maken. Ik zelf dacht dat ook, deze keer laat ik me niet foppen, maar de cijfers laten na 2008 iets anders zien. Andere reacties op vervlakkende rentecurve zijn niet nieuw. Wat is het voorspellende deel van de rentecurve? Dat is niet steeds hetzelfde. Damodoran laat zien dat gemiddeld 2 minus 1 jaar het belangrijkste is geweest. Maar het teken veranderde na 2008. Zelf heb ik hele tijden 30-10 jaar genomen, omdat dit beter voorspelde dan 10-2 jaar. Dat bleef allemaal niet constant. Dat is overigens iets dat steeds opging sinds ik naar beurskoersen en economie kijk: de gevonden sterke relaties verdwenen vrijwel altijd ineens als sneeuw voor de zon. Zonder waarschuwing anders dan dat er een bijzonder sterk geloof in was. Dat gold bijvoorbeeld voor beleggen in de waardestijl. Dat was bijna een dogma, totdat er enorm lange periodes kwamen waarin groei het beter deed. Nu hebben we zo’n periode met de superioriteit van aandelen met lage bèta, ook als beurzen mooi stijgen. Daar is de nodige twijfel aan ontstaan, maar natuurlijk doen dit soort aandelen het relatief goed als beurzen dalen en groeiverwachtingen ineenschrompelen.

De rentecurve is te veel vervlakt vergeleken met de economische groeivooruitzichten na 2008. Men ging geloven dat de rente altijd zou dalen, zelfs 0% bleek geen grens. Men ging steeds meer geloven in een negatieve correlatie tussen aandelen en obligaties. Totdat dit niet meer zo dudielijk was. Dit was een hoofdoorzaak voor de daling van de beurzen in oktober. Daarna kwam de negatieve correlatie overigens weer enigszins terug, resulterend in dalende beloning voor het nemen van duratierisico, de termijnpremie. Deze is nu zo veel gedaald dat weinig hulp van obligatie met hoge duraties meer verwacht kan worden bij daling van de beurzen.
De daling van de termijnpremie hangt ook samen met nieuwe regelgeving die pensioenfondsen en verzekeraars meer in lange duratie dwingt. Naast de opkomst van hedgefunds die zwaar inzetten op negatieve correlatie tussen aandelen en obligaties met hoge duratie.

Er is dus wel enige reden om niet slaafs het signaal van een vervlakkende rentecurve te volgen. Vooral als dit komt door groter optimisme van centrale banken over de economische groei op termijn.
Dit was tot voor kort het geval in de VS. Nu

De FED wist zo zeker dat de groei goed zou blijven dat men een zeer geloofwaardige sterke guidance gaf dat men de rente flink ging verhogen. Het kon en daar moest men gebruik van maken om zo meer ammunitie te hebben als er een recessie zou optreden.
Dat ging tegen het toenemend aantal wolkjes voor economische groei in: de afzwakking in de rentegevoelige sectoren (zoals door de FED verwacht), de sterke dollar (sterker dan FED dacht, met negatieve gevolgen voor groei Emerging Markets, grondstoffenprijzen), de handelsoorlog van Trump (niet door de FED in deze mate verwacht: het is slecht voor de wereldhandel en daarmee wereldeconomie en daarmee de export van de VS en de toegenomen onzekerheid is slecht voor de investeringsgroei die eveneens achterblijft bij wat de FED dacht). Het macroplatje voor de VS is desondanks toch nog goed omdat de inflatie goed is blijven liggen en nu gaat dalen door de lagere olieprijzen.

De FED krijgt enorme kritiek van Trump en schoorvoetend geeft men Trump een beetje gelijk. De FED moet de rentecurve niet laten inverteren als er geen echt inflatierisico is. De FED zou om de onafhankelijkheid te bewaren juist tegen Trump ingaan. Ik denk het niet. Powell verstart totaal als men hem iets over Trump vraagt. Trump maakt duidelijk dat hij Powell gaat ontslaan als deze de rente nog veel verder verhoogt. Powell is daar toch gevoelig voor, ook al hoeft hij met zijn vermogen van $100 miljoen+ er geen boterham minder om te eten.



14 december 2018

Ome Liu geeft toe (handelsoorlog China/VS)

Ome Liu, de rechterhand van Xi laat nu regelmatig positieve maatregelen nemen die in ieder geval duren tot het einde van de afgesproken wapenstilstand.


artikel dat het niet goed gaat in China. Er is daarom enige kritiek op Xi aan het ontstaan. Daardoor is er enige druk om tot iets als een akkoord te komen. China ziet dat Trump nu wel heel erg graag tot een grote deal wil komen, maar China denkt dat men hem net als zijn voorgangers kan afschepen met enkele kleine concessies. Die zijn er de afgelopen dagen overigens flink aan het loskomen, het zijn eerder dingen als het ongedaan maken van vorige strafmaatregelen zoals extra heffing op Amerikaanse auto’s, stoppen an kopen sojabonen.
Een van de beste kansen is dat het deze maand veertig jaar geleden is dat Deng het nieuwe economische beleid inzette en dat ter gelegenheid hiervan nieuwe hervormingen kunnen worden aangekondigd. En dat zijn dan de dingen die Trump wil en China steeds meer nodig heeft zoals bescherming intellectuele eigendommen (nu China het meeste octrooien indient), minder subsidiëren staatsbedrijven, cyberdiefstal voorkomen.
China ziet dat het buitenlandse bedrijfsleven tamelijk plotseling huiveriger is geworden om in China te gaan investeren (Foreign Direct Investmenst fors omlaag over november). Ze kunnen toch zo maar akelige maatregelen nemen en er zijn problemen met China’s manieren van zaken doen, zo leert de handelsoorlog extra goed.
China kan nu niet meer zo zwaar extra in infrastructuur investeren als het de vorige keren deed toen de economische groei terugviel. Deze zijn minder nodig, terwijl men te veel schulden dreigt op te bouwen.
China kan daarom geen extra afzwakking door de handelsoorlog gebruiken e zal iets moeten doen om de handelsoorlog niet verder uit de hand te laten lopen.

De cijfers van vrijdagmorgen bevestigen dat China minder hard groeit dan de regering zou willen. Detailhandelsverkopen groeiden slechts 8,1% waar 8,8% verwacht werd en we gewend zijn geraakt aan 10%+. Industriële productie groeide slechts 5,4% waar 5,9% verwacht werd en men eigenlijk stuurt op 6%.
China heeft overigens nog steeds troeven achter de hand, anders dan toegang tot de snel groeiende Chinese markt. Men kan via Chinese regels Chinese technologiebedrijven laten relisten in China via te goedkoop uitkopen van westerse investeerders https://www.wsj.com/articles/will-china-cheat-american-investors-11544744711

Maar per saldo ziet de ellende van de handelsoorlog er een stuk beter uit. De zorgen gaan richting Powell die misschien te veel gaat roepen dat de economie zo sterk is en te weinig ‘mission accomplished’ nu inflatie en werkloosheid zo dicht bij de doelen zit en te weinig dat de inflatie er goed uitziet met even veel risico dat deze te laag wordt dan te hoog wordt (er is een vleugje deflatierisico ontstaan door de val van de olieprijzen en de angst voor een recessie). Zorgen beginnen ook richting de winstgroei te gaan, al staat de ISM nu nog borg voor goede winstcijfers over het vierde kwartaal. Maar de verwachte winst voor 2019 van $178 voor de S&P500 wordt steeds meer als te hoog gezien. Men moet eerder aan ongeveer 170 denken en de pessimisten beginnen aan 160 te denken (en aan lagere koerswinstverhoudingen dan 15)


9 december 2018

Samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Chinese stilte over de uitkomsten van het overleg tussen Xi en Trump ontaardde in een stevige verkooppartij toen Trump twitterde dat hij de Tariff Man was. De yuan was wel sterker.


Met andere worden: vergeet het maar dat het goed komt met de tarieven. Die angsten gierden helemaal door de keel nadat het bekend werd dat de CFO van Huawei was opgepakt in Canada voor het niet naleven van sancties tegen o.a. Iran. China liet weten hierdoor niet gestoord te worden in de onderhandelingen over de handelsoorlog.

De rentecurve inverteerde tussen twee en vijf jaar en dat zag men als recessiesignaal. Zonder fiscale stimulering valt het groeitempo terug, zo hebben we bijna overal in de wereld gezien in 2018.Technische stop losses deden ook geen goed.
De range van de S&P500 van de laatste maanden van 2600-2850 is overigens niet neerwaarts doorbroken. De AEX brak wel naar beneden door tot onder 500. Buy the dip is weer kansrijk, maar vereist stalen zenuwen.

OPEC en Rusland kwamen overeen de productie met 1,2 miljoen vaten per dag te reduceren en dat was net boven de 1,1 miljoen die nodig was volgens JP Morgan om de olieprijzen te doen oplopen. Na uitlatingen van Saoedi-Arabië dat er niet meer dan 1 miljoen in zat, was 1,2 miljoen meer dan verwacht.

De ISM’s voor de industrie (59,7 +1,6) en diensten (60,7 +0,4) waren zeer sterk, duidelijk sterker dan verwacht. PMI’s gingen omhoog in diverse Emerging Markets en in Europa was er maar weinig daling. Dat zou kunnen betekenen dat de flinke, al heel 2018 durende, verlaging van de groeiverwachtingen voor Europa kan gaan stabiliseren (1,5% is al mooi voor Europa).

De FED liet via de Wall Street Journal voortaan te gaan voor een data dependent minder fors renteverhogingspad dan eerst met stelligheid was verkondigd.

De groei van de werkgelegenheid in de VS was volgens de eerste schatting 155.000, lager dan de laagste schatting van de economen. Loongroei bleef op 3,1% en werkloosheid op 3,7%. Goldilocks cijfers.
Productiviteitsgroei was 2,3% in het derde kwartaal en de arbeidskosten per eenheid product stegen slechts 0,9% daardoor.
Bouw kromp met 0,1%, de gevolgen van de renteverhogingen steeds meer voelend.
De handelsbalans verslechterde $1,5 miljard, met name door minder export nar China.

In Duitsland gaat de CDU aangevoerd worden door AKK, een soort sympathieke mini-Merkel.
Gele hesjes zorgen nog steeds voor onrust in Frankrijk, moeilijk voor Macron, terwijl de economische vooruitzichten voor Frankrijk verslechteren. Idem voor Italië, dat wat meer mee lijkt te werken met de EU, zodat ze de groeivertraging enigszins op Brussel kunnen afwentelen en de financial conditions minder slecht worden.

De stijging van de producentenprijzen in China zwakte verder af, slecht voor de winstmarges en economische groei. Valutareserves groeiden, dat was beter dan verwacht.

overpeinzingen: de rede zegt kopen, de emotie verkopen


Wat zou je voorspellen wat de S&P zou doen bij een wapenstilstand in de handelsoorlog met Trump en Xi duidelijk aangevend dat ze iets willen bereiken, dat de FED laat uitlekken de rente veel minder te gaan verhogen dan ze eerder hadden gezegd, dat de ISM’s meevallen en de wereld PMI voor de tweede maand is gestegen, de autoverkopen in de VS beter waren dan gedacht, de val van de olieprijzen gestuit. Omhoog zou je denken. Nee, 4% omlaag.

De tweets van Trump werden negatief uitgelegd, de inversie van de rentecurven tussen 2 en 5 jaar werd als 100% zeker recessiesignaal uitgelegd. Daardoor brak op dinsdag de S&P door het 40-weeks gemiddelde en was het death cross bevestigd. Op dinsdag tussen twaalf en half een moesten de algoritmes zwaar aan de slag en de stop losses moesten verwerkt worden.

Ondertussen was het economische nieuws goed, vooral de ISM’s waren bemoedigend en de PMI’s van de Emerging Markets. 

OPEC/Rusland kwam tot een redelijke reductie van de olieproductie.
Paniek sloeg toe bij het republikeinse team, nu de beurs een recessie lijkt te zien rond 2020. Dat zou herverkiezing van Trump onmogelijk maken en verlies van de meerderheid in de senaat dreigt dan ook. Het is duidelijk dat de economie gestimuleerd moet worden na half 2019. Opperdemocraat Schumer meldde al om een en ander te bemoeilijken dat hij meer investeren in infrastructuur niet zou steunen als daarbij niet ook gekeken wordt naar positieve invloed op climate change.

Trump ziet dat natuurlijk ook en weet dat hij het venijn uit de handelsoorlog met China moet halen. 10% importheffing kan nog, maar 25% is een echte killer. Dat bleek uit de cijfers van de terugval van de export naar China. Dramatisch.

Xi weet dat ook en weet ook dat hij nu moet toeslaan om een niet al te slecht handelsakkoord uit te onderhandelen.
Je ziet zelfs aan de tweets van Trump dat hij een akkoord wil, al is het maar beperkt. China reageerde niet erg negatief op de arrestatie van mevrouw Wanzhou van Huawei (uitlatingen van haar dat het te gecompliceerd was om de sancties over o.a. Iran na te leven zullen haar zwaar aangerekend worden. Hiermee kom je weg in China, maar niet bij de Amerikaanse justitie).
Het duurde even voor China de overeengekomen acties bevestigde, maar dat was in lij met dat Xi c.s. nog niet terug was gekomen in China. Een dinerovereenkomst zonder vooraf overeengekomen standpunten is niet ideaal. Aar het ging om de goede wil te tonen en dat hebben Trump en Xi gedaan. Met overtuiging.



Op donderdag werd het de FED te gortig, te veel financiële instabiliteit. Men ging overstag. Dat doen ze via het uitlekken van bepaalde zaken aan enkele betrouwbare journalisten/analisten en met name aan de Wall Street Journal. Die staat al jaren te boek als betrouwbaar doorgeefluikje voor de FED, als hun beleid verkeerd wordt uitgelegd , dat het in de verkeerde richting gaat.
De FED liet weten dat vanaf nu de renteverhogingen data dependent zouden worden. Dat betekent nauwelijks nog verhogingen en in normale gevallen de oren laten hangen naar wat de markt inprijst. Als de markt geen renteverhoging inprijst, dan komt die er ook niet. Er zijn voldoende leden van de FED die geen inverse rentecurve willen, vooral niet als het inflatienieuws gunstig is. En dat is recentelijk gunstig geworden. De stijging van de inflatie is omgeslagen in een daling, ook voor de kerninflatie. De ingeprijsde inflatieverwachtingen zijn duidelijk gedaald, al is dat vooral door lagere olieprijzen, hogere VIX en hogere credit spreads. Powell heeft al gezegd zich zorgen te maken over credists. De buerzen straffen bedrijven met te veel leverage af in 2018. Een en ander kan een te grote deleverage op gang brengen in de ogen van de FED. Niet nodig bij Goldilocks inflatie.
En gelooft nog niet datt de FED om is, maarde Wall Street Journal was altijd zeer betrouwbaar in het doorgeven van veranderende standpunten. Het isook normaal dat als men zo ver in de cyclus zit, dat het monetair beleid data dependent wordt, moeilijk voorspelbaar en met heel andere guidance (eigenlijk geen) dan daarvoor.
Een direct gevolg is dat de correlatie tussen aandelen en de rente weer positief wordt. Als de VIX daalt, gaan de hedgefunds dus weer kopen. Als. De VIX hoort te dalen als deze hoog is en de FED de markt probeert te sussen. Dat zou Powell na de verhoging in december moeten doen. Iets dat hem tot nog toe niet lukte.
Daling van de S&P tot onder 2600 hoort een nieuwe reeks stop losses te veroorzaken, dat zorgt voor een hogere VIX en dat leidt tot ellende bij o.a. credits. Genoeg om voor te bibberen.

Mijn gedachte was dat als de inflatie laag blijft, de FED aardiger wordt en dat dit voldoende zou zijn voor een langere periode te gaan voor men in een recessie zou komen. Mits de handelsoorlog met China niet verder op de spits wordt gedreven. 25% tarieven zijn een absolute killer voor export en winstmarges, wereldhandel.
Dat zou een heel voor de hand liggend scenario zijn, maar met Trump weet je het maar nooit. Hij zal meer moeten gaan samenwerken met democraten en samenwerken is niet Trumps sterke kant om de economie in 2020 te stimuleren. Dat gebeurt bijna altijd in een verkiezingsjaar, maar volgens de beurs is it different this time.


8 december 2018

Seminar Blackrock 6 december over technologie, herstel boekhouden met big data voor centrale banken en


Dat alles draait om  technologie, dat kwam er niet zo uit. Ze hadden wel een life robotje opgesteld in de pauze waar je mee kon praten en dansen en wat virtual reality brillen. Jan Kimpen van Philips sprak enthousiasmerend over innovaties in de gezondheidszorg. Philips is nu vrijwel geheel een bedrijf voor medische hulpverlening. Het wordt de nieuwe boekhouder van de medische zorg. Dat betekent goed gebruik maken van alle (en dat zijn er bijna onmetelijk veel) data die men heeft en krijgt en die data base efficiënt aanleggen, niet steeds opnieuw bij elke nieuwe dokter. Big data, daar gaat 2/3 van de researchgelden naar toe, niet naar het ontwikkelen van vernuftige apparaten of robots die een of ander kwaaltje weg kunnen maken. Het nieuwe boekhouden werd met verve gepresenteerd. De zorgkosten worden onhoudbaar duur en je moet een moeder van 25 toch meer behandeling bieden dan een vrouw van 75 met dezelfde borstkanker maar met nog andere kwalen (dat ontlokte dagvoorzitter Jan Hommen de opmerking dat  ze die leeftijd van 75 wel op moeten rekken in dat voorbeeld, ,want hij wilde ook nog volledige behandeling natuurlijk, hij is nog niet afgeschreven).

Blackrock probeert een ‘edge’, een voorsprong, te krijgen door zeer veel tijd en energie in verwerking en vergaring van big data. Eigenlijk dus net als Philips. Een groot deel van het bedrijfsleven loopt overigens wat dat betreft voor op de financiële sector, daar heeft men de procesmatige aanpak van big data nog niet zo goed onder de knie en men zo maar weggeblazen worden door blockchain -technologie of iets anders disruptiefs.

Daalder presenteerde de outlook met vooral de opbrengstcijfers van af 1927 en viste de big data conclusies daaruit. Dat is al een enigszins plat betreden pad, dat heb ik vaker gezien. Koersen gaan in een jaar zelden ongeveer gemiddeld omhoog, veel vaker een heleboel omhoog of omlaag. Daarna kwam uiteraard zijn voorspelling van Blackrock en die lag (zoals altijd) dicht bij het gemiddelde. Toch dus.
Veel bibberen nu, dat is zo’n beetje de boodschap. In Europa meer nog dan in de VS, maar ook daar wijst de verslechtering van de financial conditions op afzwakking van de groei van 3% naar 2,5% (waarom dat zo verontrustend zou zijn ontgaat me enigszins).
Het publiek mocht via een app meestemmen wat men verwachtte voor de S&P500 in 2019. De helft zag de S&P dalen (vaak meer dan 10%) en de helft stijgen, zij het dat slechts 2% meer dan 10% stijging verwachtte.
Tja, wat moet je daar uit afleiden. Een beetje daling van de koersen brengt al het slechte boven: weg met vertrouwen in de toekomst. Hoe hebben we het Secular Stagnation Scenario toch zo snel kunnen vergeten. Maar we staan er nu slechter voor, want de overheid kan m.u.v. Duitsland en Nederland niet veel fiscaal stimuleren en centrale banken kunnen de rente niet meer verlagen in Europa en de balansen van de centrale banken kunnen haast niet verder opgeblazen worden (al gaat men uiteraard wel een forse poging ondernemen).   

ESG kwam zijdelings wel de nodige keren ter sprake. Dat moet ook wel, want de klant wil niets anders meer kopen.

Het eerste, interessante, gesprek was met de erudiete Philipp Hildebrand, een Blackrock- coryfee , voormalig Zwitsers centraal bankier. Die kunnen zelden betrapt worden op te veel optimisme.
We zitten in een situatie waar goed nieuws de koersen één dag omhoog kan zetten en dan zet de realiteitszin weer in.
Bij monetair beleid heb je meestal te laat door dat het fout gaat. Dat dan weer recht zetten is moeilijk. Er was een grote onderschatting van de ernst van de financiële crisis in 2007. Daarna lijkt het kapitalisme niet meer goed te werken, maar het kapitalisme zal weer moeten gaan werken
Hij raadde o.a. het nieuwe boek van Paul Collier aan: The future of capitalism: facing the new anxieties.
Het consumptiesysteem werkt niet meer goed. Grote onvrede. De trend naar nationalisme en naar deglobalisering. Allemaal zaken die vanzelf fout gaan.
De opkomst van China is een ‘game changer’. Er werd aanvankelijk gedacht dat China zou convergeren naar het westerse systeem, maar dat gebeurt niet. China is langzaam de macht van de VS aan het overnemen en dat gaat met conflicten. China heeft een ander systeem van fair values.  Een en ander zal lang duren.
De hopeloos incompetente regering qua uitvoering van Trump heeft op de G20 weinig bereikt. China gaat niet toegeven. Deng had als stelregel: hide your capabilities, buy time. Xi: ”display your capabilities, show agression.
Dat kan allemaal niet goed aflopen.
Over het monetaire beleid zei hij dat je vanaf nu het beleid zult zien dat gebruikelijk is laat in de cyclus: het wordt data dependent, je weet niet wat er gaat gebeuren. Powell ook niet, over zes maanden zal hij anders denken.
Centrale banken zullen royaal blijven, niet geforceerd hun balans afbouwen. Je hoeft niet erg bang te zijn voor te veel inflatie maar wel dat regering en centrale bank nu veel minder kunnen doen dan na 2008: de rente is al laag, de overheidsschuld is al te groot en tekorten kunnen moeilijk veel groter worden.
50% kans op recessie in 2020 in de VS en waarschijnlijk ook Europa. En guidance FED: vergeet het maar, ze weten het niet meer.

7 december 2018

Greep gisteren het Plunge Protection Team in?


aandelenmarkten te stoppen lijkt een teken dat we een soort capitulatie van de markten gezien hebben. Zo’n enorme paniek op donderdag over een arrestatie op de zaterdag ervoor van een belangrijke Chinese ondernemer lijkt overdreven, buitengewoon buiten de perken.
Het Plunge Protection Team is iets ongrijpbaars, het bestaan ervan wordt betwijfeld, maar natuurlijk steken af en toe de toppers van de FED, de beurs en het Ministerie van Financiën af en toe de koppen bij elkaar als de markten te onrustig worden.
Opvallend is dat nu (dat was donderdagmiddag om half vier in de VS) ) ineens in de Wall Street Journal prominent staat dat de FED het monetaire beleid majeur gaat veranderen https://www.wsj.com/articles/restrained-inflation-reduces-urgency-for-quarterly-rate-increase-pattern-1544127856 . Het wordt helemaal data dependent en renteverhogingen zijn na die in december- en zelfs die al- buitengewoon onzeker. Guidance over de rente kan vanaf nu in de prullenbak. De FED laat doorschemeren de rente waarschijnlijk niet duidelijk boven neutraal te gaan verhogen en dat we nu al ongeveer op neutraal lijken te zitten. Als de economische signalen negatief zijn, kan de rente zelfs verlaagd worden. Mocht de huidige optimistische visie op de economie, in het bijzonder de arbeidsmarkt, uitkomen, dan kan de rente uiteraard wel verhoogd worden. Maar bij gebrek aan inflatiedreiging, waarom zou je de rente nog verhogen als je een Tariff-Man met zijn twitter terreur een koude oorlog ziet voeren met China?
Net als bij Harry Potter de naam Voldemort niet genoemd mocht worden vanwege mogelijke represailles, zo mag de FED de naam dan de Tariff-Man niet noemen. En dat gaat dan waarschijnlijk ook niet gebeuren. Men gaat zeggen dat verlaagde kansen voor te hoge inflatie een doorslaggevende reden is om het monetaire beleid te versoepelen, niet fratsen van de Tariff-Man.

De omslag van de FED is opmerkelijk. Op dinsdag zei Williams (als baas van de New York FED prominent lid van het Plunge Protection Team) dat de data misschien de renteverhogingen konden vertragen, maar dat de rente nog echt duidelijk omhoog moest.
Kennelijk was die arrestatie van de CFO van Huawei, de dochter van de stichter en algemeen gezien als rijzende ster, toch buitengewoon belangrijk. De duikeling van ruim 2% van futures op de S&P500 enkele minuten na het bekend worden van de Amerikaanse vervolging, niet helemaal verkeerd en buitengewoon heilzaam, want het Plunge Protection Team moest in actie komen.

China gaf aan dat het voorval met de CFO van Huawei niets te maken moet krijgen met de onderhandelingen over de handelsoorlog. Na vertraging heeft China bevestigd wat de Amerikanen al hadden rondgetoeterd en men is al maatregelen in de richting van de schaarse besluiten aan het nemen. China is geïrriteerd maar wil kennelijk wel dat er vooruitgang geboekt wordt in de onderhandelingen, alhoewel uiteraard een akkoord waar Trump totaal mee akkoord gaat onmogelijk is. De aanstelling van Lighthizer maakt het waarschijnlijker dat een eventueel compromis gesteund gaat worden door de hardliners over China in de VS. Trump heeft via zijn bemoeienis via Xi zich gecompromitteerd aan het slagen van de onderhandelingen. Trump moet volgens zijn eigen logica nu vooruitgang gaan boeken met China, d.w.z. water bij de wijn gaan doen.

De dalingen op de effectenbeurzen hebben een en ander versneld. De wanhoop dat goed nieuws maar één dag beklijft en dat alles daarna weer wegzakt, kan verdwijnen.

4 december 2018

Turnaround Tuesday: De tariiff-man is gefopt en leidt Amerika naar nieuwe Great Recession?

Plotseling was iedereen het erover eens: er is niets bereikt op de G20 in de handelsoorlog en dat blijft zo. Lighthizer en Xi, die kunnen nooit tot een compromis komen en de ratiff-man wil en zal de importtarieven alleen maar verhogen. En 25% is genoeg voor stilvallen van de import en staat daarmee borg voor grote verstoringen in de economie.


De rentecurve is nu invers geworden tussen 2 en 5 jaar. Er volgde dan altijd na enige tijd een inversie van de hele rentecurve en dan na gemiddeld 311 dagen een recessie.
Transport enorm omlaag, bankaandelen eveneens. Om hoofdpijn van te krijgen en inderdaad, farmacie doet het relatief goed.

De markt lijkt overdreven te reageren op de totale stilte in China, maar dat is omdat Xi nog niet is teruggekeerd in China.
Trump kan alleen herkozen worden als de economie goed blijft en dat kan niet als de tarieven verder verhoogd worden. Hij zal water bij de wijn moeten doen en dat kan een ijzervreter als Lighthizer het meest geloofwaardig.
Merkwaardig is het plotseling veel sterkere geloof in een nakende recessie terwijl de groei aan lijkt te trekken in de VS gezien de hoger dan verwachte  ISM en aanzwellende newsflow van o.a. zoektermen als kopen, kopen, kopen.
Maar de pessimisten wijzen op de ISM Prices. Na zo'n duikeling an producenteninflatie volgt de ISM meestal ook het ravijn in. Maar deze keer niet.
en China leidt de wereld, niet de tariff-man


2 december 2018

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Beurzen reageerden positief op de minder streng wordende FED en liepen een heel klein beetje vooruit op een niet al te slechte uitkomst op de G20 tussen Trump en Xi. Zoals verwacht kwam er een wapenstilstand voor drie maanden (aldus VS maar niet China) zonder uitgewerkt plan hoe de onderhandelingen verder moeten. Xi kan het zich niet veroorloven om over drie maanden vlak voor het jaarlijkse partijcongres die onderhandelingen stuk te laten lopen. Maar er zit nog steeds geen duidelijk zichtbare beweging in de standpunten. Amerika meldde hulp van China bij Noord-Korea, komende onderhandelingen over intellectuele diefstal/ geforceerde transfer van technologie, cyberdiefstal, betere toegankelijkheid voor Amerikaans bedrijfsleven, meer Chinese aankopen van Amerikaanse landbouwproducten. China meldde dit allemaal niet, maar zei dat de onderhandelingen als doel hebben de importtarieven van Amerika en China te verlagen. De houwdegens onder de conservatieven zeiden dat Trump weer in de val van China was getrapt, net als Obama en zijn voorgangers.

Clarida (vice vice voorzitter FED) had het pad van minder monetaire verkrapping voor Powell al enigszins geëffend met toespelingen dat de inflatieverwachtingen toch echt goed aan het dalen zijn (grotendeels door lagere olieprijzen). Powell meldde dat de rente nauwelijks onder de neutrale rente lag en niet flink zoals hij begin oktober nog stellig verkondigde (maar toen had Mr. Neutral Williams al gezegd dat het te onduidelijk was wat de neutrale rente was). Powell maakte zich wat meer zorgen over kredietproblemen in de komende jaren. Uit de FED-notulen bleek dat men de internationale afzwakking van de groei had opgemerkt, naast reeds zichtbaar negatieve invloeden op rentegevoelige sectoren als de bouw en auto’s), de verslechtering van de financial conditions. De rentemarkt heeft nu nog maar net één renteverhoging voor 2019 ingeprijsd. De FED belooft data dependent te zijn en dat betekent in de huidige situatie geen renteverhogingen, vooral niet als het inflatieverhaal goed blijft. Het hielp dat de PCE kerninflatie slechts 0,1% was, niet de verwachte 0,2%.

In de VS was het economische nieuws overwegend gunstig. Beschikbaar inkomen steeg 0,5% in oktober en uitgaven 0,6% bij redelijk hoge spaarquote. Uitzondering waren de initial claims die opliepen naar 234.000 terwijl we de afgelopen maanden verwend waren met slechts 210.000. De groei in de VS lijkt iets af te zwakken in het vierde kwartaal, maar wel boven 2,5% te blijven, met risico naar boven voor de kerstverkopen en naar beneden voor extra import (maar dan weer meer voorraadgroei en minder groei in eerste kwartaal)

In China viel de PMI tegen met 0,2 daling naar 50, het laagste cijfer in jaren. In Japan viel het juist wat mee.

Bolsonaro tracht Trump na te doen en als goed populist (idem voor Baudet) te zeggen dat climate change oplichterij is, niet door Brazilianen veroorzaakt.
AMLO is eindelijk aangetreden als president van Mexico en iedereen veracht dat het moeilijk voor hem gaat worden.

Gele hesjes zijn dapper aan het protesteren met vooral in Frankrijk het nodige geweld dat ze het niet langer nemen. Het is niet hun schuld en ze krijgen het steeds slechter. De regering moet weg samen met 80% van de volksvertegenwoordigers en dan komt alles van zelf goed, zo denken deze niets constructiefs te melden hebbende medemensen.  De deplorables in de VS hebben het ook niet gemakkelijk, ze gaan steeds jonger dood aan vooral zelfmoord en overdosis opiaten.
 De gemiddelde levensduurverwachting in de VS daalde sinds 2014 met 0,3 jaar en vorig jaar 0,1.

De Bank of England liet bijzonder negatieve schattingen zien van wat Brexit gaat betekenen voor groei, vooral als het een harde Brexit wordt. -10% terwijl bijvoorbeeld Krugman de Brexiteers steunt en denkt dat het niet veel meer dan 2% wordt.

29 november 2018

het drama van de handelsoorlog tussen China en de VS


De handelsoorlog van Trump met China lijkt toch verder te ontsporen, zelfs al zal op de G20 wel iets als een tijdelijke wapenstilstand overeengekomen worden.
Xi heeft geen keus en zal doorgaan op het huidige pad van Made in China 2025, anders valt China in de ‘middle income trap’ die de meeste EM treft bij een welvaartspeil dat is opgeklommen tot dat van China.
Het Westen is onbetrouwbaar en technologische hegemonie kan zo maar Chinese bedrijven tot faillissement brengen. ZTE is voorlopig nog net voorkomen (telecommunicatie), maar andere bedrijven zijn/ worden getroffen.
China moet zelf zijn technologie ontwikkelen liefst ook met hulp van know how van het Westen die maar al te graag beschikbaar wordt gesteld om toegang tot China te krijgen.
China kan die nieuwe technologie ontwikkelen want het opleidingsniveau in de grote steden is nu minstens zo goed als in de VS en Europa.
China heeft allerlei middelen om te kunnen leven met minder export naar de VS,, vooral producten met lage marges kunnen gemist worden en beter verruild worden door hoogwaardige technologie. De wereld buiten de VS is ook groot.
Trump staat zwak, omdat protectie de winstmarges aantast en daardoor het bedrijfsleven zwakker maakt. Beurzen gaan hierdoor omlaag en daarmee wordt een negatief vonnis over Trump geveld. Trump is een gevangene van de beurs. Trump kan nog maar kort regeren, terwijl Xi voor het leven mee kan. Trump is onpopulair, electoraal zeer kwetsbaar.
Xi kan niet als zwakkeling, een Chamberlain, uit de strijd komen op de G20. Geen woeste concessies, maar wel kleine concessies.
Trump is boos en ziet GM weggaan uit de VS omdat door hogere importtarieven men niet meer concurrerend kan exporteren en bepaalde modellen gewoon niet meer lopen. In Ohio nog wel, het hart van electoraal Amerika en zonder dat hart win je de presidentsverkiezingen vrijwel nooit. GM krijgt voor straf minder subsidies om elektrische auto’s te ontwikkelen, [daarmee hun nieuwe ondergang bezegelend als Trump lang president blijft.]
Trump denkt nog steeds dat hogere tarieven een geweldig strijdmiddel is en betere handelsverdragen gaat opleveren met betere vooruitzichten voor de VS. Waarom bedrijven met lage marges terug laten keren als de werkloosheid 3,7% is?
Trump heeft gelijk dat China meer volgens de regels van het kapitalisme moet gaan werken en niet meer hoort te profiteren van de protectie en subsidies die aan EM gegund worden. Maar dat bereik je niet met hogere importtarieven, zo wordt steeds duidelijker.
Zelfs het nieuwe Nafta-verdrag dat uitgelegd wordt als een behoorlijke concessie van Mexico en Canada aan de VS, lijkt niet te gaan zorgen voor extra groei in de VS.,
Boeren gaan in groten getale failliet in de VS door de Chinese importheffingen en hun oogst rot weg. Heilloos.
Xi gaat echt niet meewerken aan herverkiezing van Trump.


Xi is overvallen door de actie van Trump in (21) september om $200 extra aan exporten van China naar de VS hoger te belasten inclusief straf voor Chinese bedrijven. [=handelsoorlog was veel negatiever dan men daarvoor dacht en het was terecht dat beurzen daarna kelderden]. China wist niet goed wat te doen, maar een ding was duidelijk: verder onderhandelen had geen zin en men stopte dus totaal. De 12 september geplande onderhandelingsmissie van ome Liu werd afgezegd, men was geschokt door Trumps besluit, genomen zonder de onderhandelingen af te wachten.
Xi zet in op nieuwe technologie en zette daarom ook in op grotere transfer van Amerikaanse technologie naar China via Amerikaanse deelnemingen in China. Zij dachten dat Trump de zakenman dit wel goed zou vinden, maar Trump is nu politicus gekozen op een protectionistische agenda.
Xi geeft steeds meer steun aan de (semi)staatsbedrijven, [anders kan China de economische groei niet stabiliseren. Steeds meer, omdat de economie van China zo groot aan het worden is.] Een zonde tegen de principes van vrije wereldhandel en niet zoals bedoeld bij intree in de WTO in 2001, waarna het enorme handelsoverschot van China met de VS zich begon op te bouwen.
Het WSJ-artikel, waarschijnlijk gevoed door medewerkers van het Witte Huis, wijst op inschattingsfouten van China, dat dacht weg te komen met marginale concessies. Trump werd langzaam overgehaald naar het kamp van de Chinahaters (Lighthizer en Navarro) en de gematigden (Mnuchin en Ross) verloren een flink deel van hun invloed op de onderhandelingen.  Het charmeoffensief van Xi versus Trump bij bezoek aan Bejing (rondleiding Verboden Stad etc.) mislukte.
De Chinezen dachten dat Mnuchin het voor het zeggen had bij de onderhandelingen en zorgden voor overleg met hun grote man, ome Liu (toch een onsje zwaarder qua macht als grootste vertrouweling van Xi (al sinds zijn jeugd) dan Mnuchin). Dat was mei. Maar hun ontmoeting werd brutaal verstoord door Lighthizer die luidruchtig vasthield aan zijn enorme eisenpakket waarbij het handelsoverschot van $375 miljard in twee jaar terug moest naar $200 miljard en daarbij maakte Navarro Mnuchin uit voor landverrader. China totaal verrast door de zwakte van Mnuchin en de opmars van de niet voor rede te vatten Chinahaters.
.
In juni begon de escalatie door Trump naar veel meer en hogere importtarieven.
China, Xi met name in juni,  ging te rade bij Amerikaanse zakenmensen, bij Goldman Sachs [Government Sachs weer eens]. Die wilden uiteraard een in China redelijke overeenkomst zodat men meer zaken zou kunnen doen en niet al die risico’s van disrupties in leveringen van onderdelen. Xi waarschuwde hen voor verergering van de handelsoorlog.


je kunt uit deze foto opmaken dat Xi vol overtuiging denkt het Amerikaanse bedrijfsleven nog aan een touwtje te hebben, want dat is verslaafd aan meer winst maken in China]
In augustus probeerde China meer steun te krijgen van het Amerikaanse bedrijfsleven.
Trump was een hele tijd betrekkelijk gematigd in de onderhandelingen met China, o.a. bang voor repercussies over Noord-Korea. Maar langzaam werd hij overtuigd door de Chinahaters dat hij voor de gek werd gehouden door China. 51% i.p.v. 49% deelname in Chinese financiële sector? Beloofd, maar er is nog geen enkele van dit deelnemingen gevormd.
Trump maar ook vele anderen zagen dat het argument van intellectuele diefstal door China enorm aansloeg, ook electoraal. Dat legitimeerde een strengere aanpak van China.
En ineens ging Trump all-in met de tarieven.
Trump was niet langer de dealmaker, de zakenman, maar een tarievenman die door dik en dun een soort Koude Oorlog was begonnen op 21 september.
China moest bijsturen via fiscale en monetaire stimulering om de groei op gang te houden.
Het WSJ-artikel meldt dat Trump beslist van plan is in 2019 een 25% heffing op alle Chinese importen gaat invoeren. Alleen een bear markt op de Amerikaanse beurs kan hem van dat plan afhouden.





Powell zegt dat rente te laag is en schulden bedrijfsleven te veel oplopen, maar economie sterk is: beurs explodeert

Beurzen hadden zich schrap gezet voor Powell en Trump. Beiden grote gevaren voor de beurs. Als Powell sprak, gingen de beurzen steevast omlaag. Trump kan zich al dat plumeauhaar wel uit de kop trekken dat hij zo dom was om die recidieve renteverhoger van een Powell tot baas van de FED te benoemen.
Daardoor is de vrees ontstaan dat de FED een extra schepje boven de aangekondigde renteverhogingen gaat doen. Of eerder, dat ze de rente gaan verhogen zoals ze aangeven in hun 'dots'.

Powell had het daarom eenvoudig om de beurzen gunstig te stemmen. Hij zei dat de rente net onder neutraal staat. niets zei hij over meevallende inflatieverwachtingen, dreigende financiële instabiliteit, terwijl dat toch de titel van zijn speech was. Instabiliteit zag hij vooral bij de bedrijfsschulden. Juist de bedrijven met te veel schulden zijn ijverig bezig nog meer schulden te maken. of dat een recessie gaat veroorzaken, weet hij niet (maar, ja, natuurlijk dus).
Dat is in lijn met wat Mark Yusko zegt: 14% van de S&P gaat ernstige problemen krijgen met het betalen op de schulden in 2020. Ik denk overigens ook wel dat er door downgrades er een flink risico is dat er te veel junk bonds komen rond 2020/21.

27 november 2018

even niet zo erg omlaag


Powell:
Monetaire politiek is als lopen door een kamer vol meubels en het licht gaat ineens uit. Wat doe je? Langzamer aan doen, op de tast bewegen en eventueel stil gaan staan.
Dit wijst niet op twee tot vier of vijf keer de rente verhogen in 2019 zoals de dots van de FED nu nog aangeven, maar eerder op hooguit 1 keer. Dat is overigens ingeprijsd, maar niemand bijna gelooft het. Het zou een grote opsteker voor de beurzen

Claride, vice vice voorzitter van de FED, speelt al enige weken voor opperduif. Hij denkt dat de natuurlijke rente lager is dan 3%. Hij ziet ontwikkelingen die de inflatie onder het doel van de FED gaan brengen. Dat zou dan komen door herstel van de productiviteitsgroei waar hij in gelooft als Trump niet te wild doet met zijn handelsoorlogen.

.Beleggers lijken langzaam er weer in te gaan geloven dat de lange rente in de VS wel eens op korte termijn wat kan dalen. Dat wil er nog niet in bij economen, maar het zou zo maar kunnen.

Ze lijken onverdroten door te gaan met het kopen van korte looptijden, maar ze kunnen ineens wat inzetten om aandelen ,risk on beleggingen te kopen, deze maand althans volgens Bianco.
De vreselijke president van de Verenigde Staten van Amerika dreigt met importheffingen op Iphoe-onderdelen gemaakt in China. Men heeft mij ingefluisterd dat dit $6 per iPhone aan kosten betreft en 10% daarvan is $0,60. Het is volkomen duidelijk dat aandelen Apple daardoor minstens 27% omlaag moeten. Veel te weinig uiteraard. Aandelen Apple hebben nog niet zo lang geleden op $6 gestaan en dat moet uiteraard terugkomen nu Trump importtarieven great again gaat maken. Of niet soms?

25 november 2018

samenvatting financieel economisch nieuws van de afgelopen week


Thankgivings Day stemde de beurzen niet beter, tegen de gewoonte in. De beren wonnen weer glansrijk onder aanvoering van een FED die maar door lijkt te gaan met renteverhogingen en een Trump die samen met Pence steeds uitgebreider een koude oorlog met China aan het opbouwen lijkt. Men bibbert nu voor de G20 bijeenkomst in Argentinië voor de ontmoeting van Trump met Xi (= er is al enig pessimisme verdisconteerd, bijv. in sojabonen). Het sentiment is slecht, maar (nog) niet op echt capitulatieniveau. Slachtoffers waren vooral technologie en energie deze week.

Er kwamen weer wat zorgen bij, of eerder, ze werden bevestigd: tegenvallende verkopen iPhones van Apple, regulering van Facebook, oplopende credit spreads, onverstandige inkopen van eigen aandelen, ruzie met China via druk op ‘bondgenoten’ van de VS om geen Huawei producten te kopen (nieuwe ellende), duikelende olieprijzen, zwakkere huizenmarkt VS (NAHB sentiment huizenbouwers van 68 naar 60), analyses over Brexit dat er nooit een voorstel door Brits parlement gaat komen inclusief gevechten om Gibraltar, zwakkere flash PMI’s vooral voor Europa, alhoewel misschien toch goed genoeg voor beperkt groeiherstel in vierde kwartaal in EU. Er zijn zorgen over te veel voorraadopbouw vooruitlopend op hogere importtarieven met bijbehorende terugslag voor e groei in het eerste kwartaal.

Er zijn ook positieve ontwikkelingen: inflatieverwachtingen dalen en zorgen voor minder ingeprijsde renteverhogingen van de FED, meer geloof in handelsafspraken over Brexit, Strategas SLIM indicator die aangeeft dat ISM sterk lijkt te blijven, Taiwan Industriële Productie, Japan. Het Brexitvoorstel werd aangenomen door Europa.

Een (uiteraard) positieve analyse van Scott Grannis, http://scottgrannis.blogspot.com/2018/11/still-looking-like-panic-attack.html met o.a. het goede herstel van transport tonnage dat als geen enkele andere indicator zo goed met de S&P opmarcheert

Er is vooral meer angst over de macro gekomen door de val van de olieprijzen, dit zou op tegenvallende vraag wijzen. Dat is deel van het probleem, maar stijgende productie lijkt toch de hoofdoorzaak, vooral onverwachts toch doorgaande productie in Iran. Gebrekkige infrastructuur hield productiestijging in de VS recentelijk tegen, maar nu even niet meer. Olieprijzen WTI onder $50 zullen de productie overigens wel afremmen. 
De voorraadposities in de VS lopen sinds kort weer behoorlijk op (door te hoge productie vergeleken met de vraag) en dat is zoals bijna altijd funest voor olieprijzen (maar goed voor de consument).

Speculanten zijn in volle vaart hun long posities (verlokt door backwardation) in olie en benzine af aan het bouwen en lijken al een eind op weg (na zeer lang bullish te zijn gepositioneerd zit men eindelijk in groeiende mate bearish volgens bijv. Bianco).
Men zit ook enorm short in 30-jaars US Treasuries, niet erg prettig lijkt me.

De seks recessie: de tijdgeest wordt nog steeds harder


Een teken van de tijdgeest is denk ik de afname van seks. Wereldwijd wordt er minder aan seks gedaan volgens zo ongeveer alle statistieken die daarover gaan in de westerse landen.
Hoe dat komt is enigszins onduidelijk. In The Atlantic stond er een zeer lang artikel over https://www.theatlantic.com/magazine/archive/2018/12/the-sex-recession/573949/

Minder aan seks doen is een trend die al decennia aanhoudt. Vanaf ongeveer 1990 zijn er enigszins betrouwbare cijfers. De daling lijkt zelfs te versnellen. Het past in een tijd waar individuen de macht is die het voor het zeggen heeft (de kosmopolieten met hun goede netwerken, verder het oprukken van de rijkste 1%). Men is beter geïnformeerd. Dat heeft als positieve aspecten bijvoorbeeld dat incest aan het verminderen is en onvrijwillige andere seks ook. Men is steeds meer verslaafd aan digitaal consumeren. Inclusief porno en dat zou voor een deel een vervanging voor seks zijn.

Een belangrijke factor is dat meer jongeren van 25-34 jaar bij hun ouders wonen, geen buitengewoon  ideale omgeving voor een ruig seksleven.
Cijfers zijn schaars, maar wijzen wereldwijd in dezelfde richting
Aantal keren seks per jaar in de VS van 62 naar 54  na 2000, in Australië van 1,8 naar 1,4 keer per week en ga zo maar door. Japan spant de kroon, hier lijkt meer dan de helft van de jongeren straks maagd te blijven.

Maar de teruggang van seks, later ontmaagd worden, minder vaak met elkaar naar bed is een oudere trend.
Na de Tweede Wereldoorlog was er een mannentekort en moesten vrouwen hun beste romantische been voorzetten en dat leidde tot meer serieuzere relaties. Vrouwen kregen eerder kinderen, in 1957 was het hoogtepunt van de teenage babymoeders.

De Natuur vindt kennelijk nu dat er best wat minder mensen op de wereld gezet kunnen worden.
Afnemende seks wordt als negatief voor het welzijn gezien, een teken van minder vertrouwen in de toekomst.
Ik probeer een en ander te zien in het kader van lange trends zoals de Kondratieffgolf. Gaat de pendule van de tijdgeest naar harder of zachter, naar nivelleren of denivelleren? Minder aan seks doen wijst op harder worden van de samenleving, minder romantiek, opkomst van individualisme.

De omslag van de trend naar jonger wordende vrouwen bij hun eerste sekscontact in 1978 naar ouder komt bijna overeen met de omslag in 1081 naar denivelleren (akkoord van Wassenaar om de lonen te matigen), een grote omslag in de aandelenkoersen naar omhoog in 1982, het begin van de vijfde Kondratieffgolf. Toeval?

22 november 2018

Wordt dit een bear markt? Gaat Trump steeds verder met zijn handelsoorlog en blijft de FED de rente maar verhogen?


Zelfs de FANG-aandelen, de super tech reuzen, de opper disruptors, zijn fors gedaald in waarde.Gaat de aandelencorrectie over in een bear markt?

In  de VS zitten zowel de FED als Trump met zijn handelsoorlogen op ramkoers om de wereldeconomie te laten vastlopen. Bij ongewijzigd beleid moeten aandelen daarom het ravijn in, een bear markt. Als beide partijen maar door blijven gaan met  renteverhogingen en koude oorlog, dan kan er zelfs een vergelijkbare bear markt als in 2008 ontstaan.

Doortrekken van de trends levert rampspoed op en dat is niet wat FED en Trump willen. Trump ziet aan de aandelenkoersen dat hij moet inbinden en de FED weet ook wel dat de financial conditions de verkeerde kant op zijn gegaan en de inflatieverwachtingen ineens een stuk lager zijn en niet meer zo’n gevaar zijn als ze tot voor kort dachten.

De FED dacht in 2018 alleen maar aan inflatiegevaar, alle andere zorgen werden weggewuifd, overigens tot vrees van beleggers (ziet Yellen echt niet dat de FED de beurs beïnvloedt zoals ze ontkende dit jaar? Is Powell echt van plan de rente te verhogen totdat et te veel pijn doet? Zoals hij steeds luider riep tot vorige week?)
Als de renteverhogingen vrijwel alleen zijn ingegeven door inflatiegevaar, dan moet de FED als de wiedeweerga stoppen. De ingeprijsde inflatieverwachtingen zijn gedaald, best wel veel. 

Vooral het risico op te veel inflatie (meer dan 2,5%) is flink afgenomen.  


Er komen meer geloofwaardige voorspellingen dat de inflatie flink gaat dalen. De lagere 
olieprijs moet de hoofdlijn, de totale inflatie in 2019 onder 2% brengen.

 De goedereninflatie zal behoorlijk afnemen vanwege de sterke dollar.


In mijn boek Beleggen op de golven beschreef ik in een dreaming wat er zou gebeuren als een BMW met een vaart van 120 km per uur afrijdt op een wegversperring over 2 kilometer. De meeste voorspellers trekken de lijn door en zien een enorme klap, het bloed zal alle kanten opspatten en de BMW is total loss. De rationele voorspelling is dat men enorm gaat remmen en dat met de goede remmen van een BMW de auto tot stilstand komt voor het te laat is. Tenminste, als men die versperring op tijd kan zien.
Ziet men de versperring nu? Ik denk het wel. Zowel Trump als Powell gaan minder oorlogstaal uitslaan. Tenminste als ze zien dat ongewijzigd beleid tot een frontale botsing leidt, dat is helaas niet zeker. Was maar naar Specsavers gegaan? Als het goed is, had dat niet gehoeven.